Nổi mề đay quanh bụng: Nguyên nhân thường gặp và cách chăm sóc

Nổi mề đay quanh bụng là gì?

Về mặt sinh lý bệnh học, mề đay là phản ứng mạch máu của trung bì da dưới sự tác động của các chất trung gian hóa học, nổi bật nhất là histamin được giải phóng từ tế bào mast. Khi histamin kích hoạt các thụ thể tại mô da, các mao mạch tại chỗ sẽ giãn nở và tăng tính thấm thành mạch, dẫn đến hiện tượng thoát dịch huyết tương vào lớp bì nông, tạo thành các nốt sẩn phù nổi gồ bề mặt.

Tại vùng bụng, phản ứng mề đay có thể diễn tiến theo hai thể chính là mề đay cấp tính kéo dài dưới sáu tuần hoặc mề đay mạn tính tái diễn dai dẳng nhiều tháng. Sẩn mề đay thường có đặc tính phù nề thoáng qua, ranh giới rõ ràng, màu đỏ tươi hoặc nhợt nhạt ở trung tâm và có xu hướng lặn đi trong vòng hai mươi bốn giờ mà không để lại sẹo, tuy nhiên các tổn thương mới có thể liên tục mọc lên ở những vị trí lân cận quanh eo và bụng dưới.

Các tác nhân phổ biến kích hoạt mề đay ở thành bụng

Hiện tượng nổi mề đay tại vùng bụng có thể bắt nguồn từ các yếu tố kích ứng cơ học tại chỗ hoặc do phản ứng dị ứng nội sinh. Đầu tiên, áp lực và ma sát cơ học liên tục từ cạp quần quá chật, dây chun thắt lưng hoặc nẹp bụng tạo ra hiện tượng mề đay do áp lực, khiến mạch máu tại vùng eo phản ứng nhanh chóng sau vài giờ chịu lực ép. Thứ hai, viêm da tiếp xúc dị ứng với các phụ kiện kim loại chứa niken trên nút quần jean, khóa thắt lưng, hoặc cặn bột giặt, nước xả vải lưu lại trên lớp áo trong cũng là thủ phạm rất phổ biến.

Bên cạnh đó, mồ hôi và nhiệt độ cơ thể gia tăng khi vận động mạnh hoặc mặc quần áo bí bách có thể làm khởi phát mề đay cholinergic quanh bụng. Cuối cùng, các phản ứng dị ứng toàn thân với thức ăn nhiều đạm, dị ứng thuốc điều trị, nhiễm virus cấp tính hoặc biến đổi nội tiết tố trong giai đoạn thai kỳ cũng có thể kích hoạt các đợt nổi mề đay bùng phát rải rác khắp vùng thân mình và bụng.

Biểu hiện nhận biết điển hình của mề đay vùng bụng

Các nốt sẩn mề đay quanh bụng thường xuất hiện rất đột ngột với kích thước đa dạng, từ các chấm đỏ nhỏ vài milimet cho đến những mảng phù nề rộng hình tròn hoặc hình bản đồ nối liền nhau quanh rốn và mạn sườn. Vùng da bị tổn thương thường gồ cao hơn bề mặt da lành, có màu hồng hoặc đỏ, khi ấn nhẹ vào giữa nốt sẩn sẽ thấy nhạt màu thoáng qua rồi ửng đỏ trở lại.

Triệu chứng đi kèm nổi bật nhất là ngứa ngáy dữ dội, ngứa tăng lên nhiều hơn về đêm hoặc khi cơ thể đổ mồ hôi và ma sát với vải vóc. Người bệnh đôi khi còn cảm thấy nóng rát hoặc châm chích nhẹ như kim châm. Điểm đặc trưng của sẩn mề đay lành tính là các nốt riêng lẻ thường tự biến mất trong vòng vài giờ đến một ngày mà không để lại vết thâm hay sẹo lồi, trừ khi da bị cào gãi quá mức gây trầy xước, chảy máu và bội nhiễm vi khuẩn thứ phát.

Biện pháp chăm sóc và làm dịu cơn ngứa ngáy tại nhà

Khi xuất hiện các nốt mẩn ngứa quanh bụng, mục tiêu hàng đầu là giảm kích ứng cơ học và hạ nhiệt độ vùng da bị tổn thương. Bạn nên ngay lập tức nới lỏng trang phục, thay sang các bộ quần áo may bằng vải cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt và có phần lưng thun rộng rãi nhằm loại bỏ hoàn toàn ma sát lên thành bụng. Áp dụng gạc lạnh hoặc túi chườm mát bọc qua khăn sạch lên vùng da ngứa trong mười đến mười lăm phút có thể giúp co mạch tạm thời, làm dịu cảm giác nóng rát rất hiệu quả.

Đồng thời, tuyệt đối không chà xát hay cào gãi mạnh lên các nốt sẩn để tránh làm vỡ hàng rào bảo vệ da và kích thích tế bào mast phóng thích thêm histamin. Vệ sinh thân thể bằng nước ấm vừa phải, tránh tắm nước quá nóng và hạn chế sử dụng các loại sữa tắm, xà phòng có chất tẩy rửa mạnh hoặc hương liệu nồng nặc. Bạn có thể thoa kem dưỡng ẩm dịu nhẹ hoặc kem chứa calamine theo hướng dẫn của chuyên viên y tế để phục hồi độ ẩm tự nhiên cho da.

Định hướng xử trí y khoa và thời điểm cần gặp bác sĩ

Trong trường hợp các nốt mề đay quanh bụng gây ngứa ngáy nhiều hoặc kéo dài, bác sĩ chuyên khoa da liễu có thể chỉ định các thuốc kháng histamin đường uống nhằm ngăn chặn tác động của thụ thể H1, từ đó giảm nhanh sẩn phù và ngứa ngáy. Việc lựa chọn hoạt chất kháng histamin thế hệ mới hay thế hệ cũ cũng như các thuốc bôi làm dịu tại chỗ cần tuân thủ nghiêm ngặt theo đơn thuốc và chỉ dẫn y khoa, người bệnh không nên tự ý mua thuốc kháng viêm mạnh hay kháng sinh về sử dụng.

Đặc biệt, nếu mề đay vùng bụng xuất hiện kèm theo các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm toàn thân như sưng phù môi, mí mắt, khó thở, thở rít, khàn giọng, đau quặn bụng dữ dội, nôn mửa hoặc hoa mắt chóng mặt, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất. Đây có thể là dấu hiệu sớm của phản vệ, một cấp cứu dị ứng nguy hiểm cần được can thiệp y tế khẩn cấp bằng thuốc đặc hiệu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa da liễu. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây lạ, bôi rượu thuốc, chà chanh hay hơ lửa lên vùng da bụng đang nổi mẩn, vì những hành động này rất dễ gây bỏng rát, viêm da tiếp xúc bội nhiễm và để lại sẹo thâm khó phục hồi. Luôn tham vấn nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ loại thuốc bôi hay thuốc uống nào.

Tóm tắt

Nổi mề đay quanh bụng thường là phản ứng lành tính và có thể cải thiện nhanh chóng nếu người bệnh sớm loại bỏ tác nhân ma sát, kích ứng và chăm sóc da đúng cách. Giữ cho vùng da bụng luôn khô thoáng, lựa chọn trang phục rộng rãi và chủ động thăm khám y khoa khi triệu chứng kéo dài sẽ giúp bạn bảo vệ làn da khỏe mạnh và ngăn ngừa tái phát hiệu quả.