Nổi hạch ở khuỷu tay là bị bệnh gì và khi nào cần khám

Nổi hạch ở khuỷu tay là gì?

Hạch bạch huyết ở khuỷu tay (thường nằm ở mặt trong cẳng tay, phía trên lồi cầu trong xương cánh tay) là một bộ phận của hệ thống miễn dịch toàn thân. Bình thường, nhóm hạch này có kích thước rất nhỏ và khó sờ thấy bằng tay. Khi vùng bàn tay, ngón tay hoặc cẳng tay gặp tổn thương hay nhiễm trùng, hạch tại khuỷu tay sẽ phản ứng bằng cách gia tăng kích thước, kích hoạt quá trình sản xuất tế bào miễn dịch để chống lại tác nhân gây bệnh.

Trong đa số trường hợp, sưng hạch khuỷu tay là đáp ứng viêm lành tính và sẽ tự thuyên giảm khi nguồn nhiễm trùng được kiểm soát. Tuy nhiên, nếu hạch sưng kéo dài, cứng chắc, ít di động hoặc đi kèm triệu chứng toàn thân như sốt kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, đây có thể là tín hiệu cảnh báo các bệnh lý phức tạp hơn cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám.

Các nguyên nhân nhiễm trùng gây sưng hạch ở khuỷu tay

Nguyên nhân phổ biến nhất khiến hạch ở khuỷu tay sưng to là do các nhiễm trùng cấp tính hoặc mạn tính xuất phát từ khu vực cẳng tay và bàn tay. Khi bàn tay bị xước, đứt tay, mụn nhọt, vết mèo cào hoặc nhiễm nấm, vi sinh vật gây bệnh sẽ theo đường bạch huyết di chuyển ngược lên khuỷu tay. Hạch bạch huyết tại đây sẽ phình to để giữ lại và tiêu diệt các tác nhân xâm nhập.

Một số bệnh nhiễm trùng đặc hiệu cũng có thể làm sưng hạch khuỷu tay như bệnh mèo cào (Cat-scratch disease do vi khuẩn Bartonella henselae), nhiễm trùng da do tụ cầu hoặc liên cầu, lao hạch, nhiễm xoắn khuẩn giang mai giai đoạn thứ phát, hoặc nhiễm vi rút Epstein-Barr (gây bệnh đơn nhân nhiễm khuẩn). Với các trường hợp nhiễm trùng ngoài da thông thường, sau khi vùng tổn thương ở bàn tay lành lại, khối hạch khuỷu tay cũng sẽ xẹp dần và trở về kích thước bình thường.

Sưng hạch khuỷu tay do bệnh lý tự miễn và toàn thân

Bên cạnh các nguyên nhân nhiễm trùng tại chỗ, tình trạng sưng hạch ở khuỷu tay còn có thể là biểu hiện của các bệnh lý viêm hệ thống hoặc bệnh tự miễn. Bệnh viêm khớp dạng thấp là một ví dụ điển hình, khi hệ miễn dịch nhầm lẫn và tấn công các màng bao khớp cũng như mô liên kết, gây ra tình trạng viêm hạch bạch huyết lân cận kèm theo sưng đau khớp khuỷu tay và bàn tay.

Bệnh lupus ban đỏ hệ thống hoặc bệnh sarcoidosis cũng có thể dẫn đến phản ứng sưng hạch diện rộng, trong đó có nhóm hạch khuỷu tay. Trong các bệnh lý tự miễn, hạch sưng thường đi kèm cảm giác đau nhức khớp, cứng khớp buổi sáng, mệt mỏi mạn tính hoặc tổn thương da đặc trưng. Việc chẩn đoán các nguyên nhân này đòi hỏi người bệnh phải thực hiện các xét nghiệm máu, xét nghiệm miễn dịch chuyên sâu dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Dấu hiệu nghi ngờ hạch khuỷu tay liên quan đến bệnh lý ác tính

Dù ít gặp hơn so với nguyên nhân nhiễm trùng, tình trạng sưng hạch khuỷu tay bất thường vẫn có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý hệ huyết học hoặc u tân sinh. Các bệnh ung thư máu như u lympho Hodgkin hoặc không Hodgkin và bệnh bạch cầu có thể gây sưng nhiều nhóm hạch trên cơ thể, bao gồm hạch nách, hạch cổ và hạch khuỷu tay. Ngoài ra, tế bào ung thư da như ung thư tế bào hắc tố hoặc ung thư phần mềm ở cẳng tay cũng có thể di căn theo đường bạch huyết tới hạch khuỷu tay.

Người bệnh nên lưu ý nếu thấy khối hạch khuỷu tay có các đặc điểm nghi ngờ như: hạch cứng chắc như đá, bề mặt gồ ghề, không đau khi ấn vào, dính chặt vào mô xung quanh nên khó di động. Ngoài ra, sự xuất hiện của các triệu chứng toàn thân như sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi đêm, ngứa da toàn thân hoặc giảm cân đột ngột không rõ lý do là những yếu tố cần được bác sĩ đánh giá khẩn cấp.

Quy trình kiểm tra và các phương pháp chẩn đoán y khoa

Khi đến thăm khám tình trạng nổi hạch ở khuỷu tay, bác sĩ sẽ bắt đầu bằng việc khai thác tiền sử bệnh lý, kiểm tra kỹ lưỡng các tổn thương da trên bàn tay, cẳng tay và sờ nắn trực tiếp khối hạch để đánh giá vị trí, kích thước, độ cứng chắc cùng khả năng di động. Việc kiểm tra các nhóm hạch lân cận như hạch nách, hạch cổ cũng giúp xác định sưng hạch mang tính cục bộ hay toàn thân.

Để xác định chính xác nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định các công cụ chẩn đoán cận lâm sàng phù hợp. Siêu âm vùng khuỷu tay giúp hình ảnh hóa cấu trúc hạch, phân biệt hạch viêm với u mỡ, u nang hoặc u mạch máu. Xét nghiệm công thức máu và tốc độ lắng máu giúp đánh giá tình trạng nhiễm trùng hoặc viêm mạn tính. Trong trường hợp nghi ngờ bệnh lý ác tính, kỹ thuật chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNAC) hoặc sinh thiết toàn bộ hạch sẽ được thực hiện để giải phẫu bệnh lý.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây, cao dán dân gian hoặc chườm nóng, chườm đá trực tiếp lên khối hạch ở khuỷu tay khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Hành động bóp mạnh, chích nặn hạch có thể làm tổn thương mô, khiến vi khuẩn lây lan rộng hơn hoặc gây nhiễm trùng huyết nguy hiểm.

Khi phát hiện hạch sưng, cần giữ vệ sinh sạch sẽ vùng da tay và tránh tự mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau để tự điều trị. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám chính xác.

Tóm tắt

Nổi hạch ở khuỷu tay là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch trước nhiều nguyên nhân khác nhau, từ nhiễm trùng da đơn giản đến các bệnh lý viêm mạn tính hoặc bất thường hệ huyết học. Việc quan sát kỹ tính chất của khối hạch và tìm kiếm sự tư vấn y khoa sớm sẽ giúp phát hiện nguyên nhân gốc rễ và có hướng theo dõi, chăm sóc sức khỏe an toàn, hiệu quả.