Những triệu chứng ngưng thở khi ngủ cần lưu ý theo dõi
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ngưng thở khi ngủ là một rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng, đặc trưng bởi những đợt ngừng lưu thông không khí lặp đi lặp lại nhiều lần trong đêm do đường hô hấp trên bị xẹp hoặc tắc nghẽn một phần. Vì các đợt ngưng thở chỉ diễn ra khi người bệnh đang ngủ say, phần lớn trường hợp không hề hay biết về tình trạng của mình trong nhiều năm liền cho đến khi xuất hiện những ảnh hưởng rõ rệt tới sức khỏe.
Việc nhận diện sớm các biểu hiện bất thường không chỉ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ mà còn ngăn ngừa những biến cố tim mạch nguy hiểm như tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim hoặc đột quỵ. Người bệnh và người thân trong gia đình cần chú ý quan sát những tín hiệu cảnh báo cả trong lúc ngủ lẫn sinh hoạt ban ngày để kịp thời đi khám chuyên khoa.
Triệu chứng ngưng thở khi ngủ là gì?
Hội chứng ngưng thở khi ngủ xảy ra khi các cơ ở thành sau họng giãn ra quá mức trong giấc ngủ, làm hẹp hoặc bít tắc hoàn toàn đường dẫn khí vào phổi. Tình trạng này khiến nồng độ oxy trong máu sụt giảm đột ngột và nồng độ khí carbonic tăng cao, buộc não bộ phải phát tín hiệu đánh thức cơ thể trong tích tắc để mở lại đường thở. Hiện tượng này có thể tái diễn hàng chục đến hàng trăm lần mỗi đêm, làm cấu trúc giấc ngủ bị phân mảnh và cơ thể rơi vào trạng thái thiếu oxy ngắt quãng kéo dài. Dù người bệnh thường không nhớ các lần thức giấc vi mô này, những hệ lụy sinh lý tích lũy theo thời gian lại gây căng thẳng lớn cho hệ thần kinh giao cảm và hệ tim mạch. Việc hiểu rõ bản chất của bệnh là bước đầu tiên giúp chủ động bảo vệ giấc ngủ lành mạnh.
Dấu hiệu ngưng thở khi ngủ xuất hiện vào ban đêm
Dấu hiệu ban đêm phổ biến nhất là tình trạng ngáy to ngắt quãng kéo dài. Khác với ngáy sinh lý thông thường, tiếng ngáy của người bệnh thường bị gián đoạn bởi những khoảng im lặng kéo dài từ mười giây đến cả phút, đó chính là thời điểm đường thở bị tắc nghẽn hoàn toàn.
Ngay sau các cơn ngưng thở, người bệnh thường có phản xạ thở dốc, nghẹn ngào hoặc giật mình thức giấc trong trạng thái hoảng loạn vì thiếu khí. Nhiều người còn ghi nhận tình trạng trằn trọc, mất ngủ giữa đêm, vã mồ hôi hoặc phải thức dậy đi tiểu nhiều lần mà không rõ nguyên nhân. Những biểu hiện này đa số do người cùng phòng phát hiện ra chứ bản thân người bệnh khó tự nhận biết được.
Biểu hiện ngưng thở khi ngủ ảnh hưởng vào ban ngày
Do giấc ngủ ban đêm bị phân mảnh liên tục và cơ thể thiếu hụt oxy, người bệnh thường thức dậy với cảm giác khô rát cổ họng, đau đầu âm ỉ vùng trán hoặc thái dương. Dù đã ngủ đủ thời gian trên giường nhưng cơ thể vẫn cảm thấy uể oải, nặng nề như chưa được nghỉ ngơi.
Vào ban ngày, triệu chứng điển hình nhất là buồn ngủ quá mức. Người bệnh có thể thiếp đi khi đang ngồi làm việc, đọc sách, xem tivi hoặc nguy hiểm hơn là ngủ gật trong lúc điều khiển phương tiện giao thông. Tình trạng thiếu ngủ mạn tính cũng dẫn đến suy giảm khả năng tập trung, hay quên, suy giảm trí nhớ ngắn hạn và dễ cáu gắt, thay đổi tính tình thất thường.
Những đối tượng có nguy cơ cao gặp triệu chứng ngưng thở
Hội chứng này có thể gặp ở bất kỳ ai, nhưng tần suất cao hơn đáng kể ở những người có tình trạng thừa cân hoặc béo phì do mỡ thừa tích tụ quanh vùng hầu họng làm hẹp đường thở. Nam giới tuổi trung niên và phụ nữ sau giai đoạn mãn kinh cũng là nhóm đối tượng có tỷ lệ mắc cao.
Bên cạnh đó, các bất thường về mặt giải phẫu vùng tai mũi họng như amidan quá phát, vòm họng hẹp, hàm dưới thụt ra sau, polyp mũi hoặc phì đại cuốn mũi cũng cản trở trực tiếp luồng không khí lưu thông. Những người thường xuyên sử dụng rượu bia, thuốc lá hoặc thuốc an thần làm giãn cơ vùng họng khi ngủ cũng dễ làm khởi phát hoặc làm trầm trọng thêm các đợt tắc nghẽn hô hấp.
Phương pháp y khoa giúp xác định hội chứng ngưng thở khi ngủ
Để xác định chính xác người bệnh có bị ngưng thở khi ngủ hay không và phân loại ở mức độ nào, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện thăm dò giấc ngủ chuyên sâu. Tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán hiện nay là phương pháp đo đa ký giấc ngủ qua đêm tại phòng xét nghiệm giấc ngủ hoặc đo đa ký hô hấp tại nhà.
Trong quá trình theo dõi, các thiết bị chuyên dụng sẽ ghi lại luồng khí thở qua mũi miệng, nồng độ oxy bão hòa trong máu, nhịp tim, điện não đồ và cử động hô hấp của ngực bụng. Dựa vào chỉ số ngưng giảm thở trên mỗi giờ ngủ, bác sĩ chuyên khoa hô hấp sẽ đưa ra chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ hỗ trợ phù hợp cho từng cá nhân.
Lưu ý an toàn
Thông tin về triệu chứng ngưng thở khi ngủ chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các dụng cụ chống ngáy trôi nổi trên thị trường hoặc tự dùng thuốc an thần khi cảm thấy khó ngủ, vì thuốc an thần có thể làm ức chế hô hấp sâu hơn. Khi nghi ngờ có dấu hiệu bệnh, người bệnh cần đến bệnh viện có chuyên khoa hô hấp hoặc trung tâm y học giấc ngủ để được kiểm tra và tư vấn hướng xử trí an toàn.
Tóm tắt
Hội chứng ngưng thở khi ngủ là một rối loạn hô hấp mạn tính cần được phát hiện sớm và can thiệp y khoa bài bản. Việc nhận biết kịp thời các biểu hiện bất thường như ngáy to ngắt quãng, giật mình nghẹt thở và mệt mỏi ban ngày sẽ giúp người bệnh chủ động đi khám chuyên khoa hô hấp, từ đó bảo vệ sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tiếng ngáy bình thường khác tiếng ngáy do ngưng thở khi ngủ như thế nào?
Ngáy đơn thuần thường đều đặn và không làm gián đoạn hô hấp. Trong khi đó, tiếng ngáy ở người ngưng thở khi ngủ rất to, ngắt quãng, thỉnh thoảng ngưng hẳn kèm theo tiếng thở dốc hoặc ngạt thở đột ngột khiến người bệnh giật mình thức giấc.
Nghi ngờ bị ngưng thở khi ngủ nên đi khám chuyên khoa nào?
Người nghi ngờ mắc hội chứng này nên đến khám tại chuyên khoa hô hấp, tai mũi họng hoặc các trung tâm y học giấc ngủ để được thực hiện đo đa ký giấc ngủ và đánh giá đường thở toàn diện.
Thay đổi tư thế ngủ có giúp hết ngưng thở khi ngủ không?
Ngủ ngáy và ngưng thở khi ngủ có thể giảm bớt khi nằm nghiêng sang một bên. Tuy nhiên tư thế ngủ chỉ hỗ trợ một phần ở thể nhẹ, không thể thay thế cho các can thiệp y tế chuyên sâu khi đường thở bị tắc nghẽn nặng.
Bệnh lý này có làm tăng huyết áp và nguy cơ tim mạch không?
Ngưng thở khi ngủ kéo dài gây thiếu oxy mạn tính và kích thích hệ giao cảm, làm tăng áp lực lên thành mạch và tim. Tình trạng này làm tăng nguy cơ tăng huyết áp kháng trị, rối loạn nhịp tim và đột quỵ.
Trẻ em có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ không?
Có. Trẻ nhỏ cũng có thể mắc chứng ngưng thở khi ngủ do amidan hoặc sùi vòm phì đại, với các biểu hiện như ngủ há miệng, ngáy to, đái dầm hoặc giảm tập trung khi học tập vào ban ngày.
