Những thực phẩm gây táo bón cho trẻ cha mẹ nên lưu ý hạn chế

Thực phẩm gây táo bón cho trẻ là gì?

Hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện về cả cấu trúc giải phẫu lẫn chức năng sinh lý bài tiết dịch men. Nhu động ruột của trẻ rất nhạy cảm trước những thay đổi về độ đậm đặc của thức ăn và tỷ lệ các chất dinh dưỡng trong khẩu phần. Táo bón xảy ra khi bã thức ăn di chuyển chậm qua đại tràng, khiến nước bị tái hấp thu quá nhiều vào máu, làm phân trở nên khô, rắn và khó tống xuất.

Một số nhóm thực phẩm có tính chất làm săn niêm mạc, chứa nhiều chất béo bão hòa, hàm lượng đạm cao hoặc thiếu chất xơ sẽ làm tăng gánh nặng xử lý cho đường ruột. Nếu trẻ tiêu thụ các nhóm thức ăn này liên tục mà không được cung cấp đủ nước lọc, tình trạng ứ đọng phân sẽ nhanh chóng hình thành, gây đau đớn và tạo tâm lý sợ đi tiêu ở trẻ.

Sữa bò nguyên kem và thói quen uống sữa quá nhiều

Sữa bò và các sản phẩm từ sữa động vật nguyên kem là nguồn cung cấp canxi cùng đạm dồi dào, tuy nhiên việc tiêu thụ quá mức lại là một trong những nguyên nhân phổ biến gây táo bón ở trẻ nhỏ. Hàm lượng đạm casein cao trong sữa bò có thể khó tiêu hóa đối với hệ tiêu hóa non nớt của trẻ, khiến bã thức ăn di chuyển chậm trong đại tràng. Bên cạnh đó, việc trẻ uống quá nhiều sữa thường làm giảm cảm giác thèm ăn, khiến khẩu phần hàng ngày thiếu hụt rau xanh và trái cây tươi. Ngoài ra, thói quen pha sữa bột quá đặc, không đúng tỷ lệ nước do nhà sản xuất quy định cũng làm tăng áp lực thẩm thấu lên đường ruột, khiến cơ thể rút nước từ lòng ruột và làm khối phân trở nên khô cứng, vón cục.

Chuối xanh, hồng xiêm và nhóm trái cây giàu tanin

Nhiều bậc phụ huynh có thói quen cho trẻ ăn chuối để bổ sung dinh dưỡng, tuy nhiên chuối chưa chín hẳn lại chứa hàm lượng tinh bột kháng và chất tanin rất cao. Tanin có đặc tính làm săn se niêm mạc ruột, làm giảm bài tiết dịch tiêu hóa và cản trở nhu động ruột co bóp tống phân ra ngoài. Tương tự, quả hồng xiêm còn xanh hoặc ổi non cũng chứa lượng tanin đậm đặc, dễ gây kết tụ protein trong dạ dày và ruột tạo thành các khối bã khó đào thải. Đối với trẻ nhỏ có cơ địa dễ táo bón, cha mẹ chỉ nên cho trẻ ăn chuối khi vỏ đã chín vàng hoàn toàn, xuất hiện đốm nâu li ti và thịt quả mềm nhằm tận dụng lượng chất xơ hòa tan tự nhiên.

Ngũ cốc tinh chế và thức ăn nghèo chất xơ

Gạo trắng, bánh mì trắng, bột ngũ cốc xay xát kỹ và các loại mì ống thông thường là nhóm tinh bột tinh chế đã bị loại bỏ hầu hết lớp cám chứa chất xơ thực vật. Khi trẻ nạp quá nhiều tinh bột tinh chế mà không được bổ sung kèm rau củ, khối phân tạo thành sẽ có kích thước nhỏ, ít giữ nước và di chuyển rất chậm chạp dọc theo khung đại tràng. Quá trình lưu giữ phân càng lâu càng khiến niêm mạc đại tràng tái hấp thu nhiều nước, dẫn đến tình trạng phân khô ráp và gây đau rát khi trẻ rặn. Việc thay thế một phần tinh bột tinh chế bằng yến mạch, gạo lứt hoặc bánh mì nguyên cám là giải pháp hữu ích giúp cải thiện thể tích phân.

Thức ăn nhanh nhiều dầu mỡ và bánh kẹo ngọt

Thịt gà rán, khoai tây chiên, xúc xích và các món ăn chế biến sẵn chứa lượng chất béo bão hòa rất cao nhưng lại gần như không có chất xơ. Chất béo làm chậm tốc độ rỗng của dạ dày và kéo dài thời gian thức ăn lưu lại trong đường tiêu hóa, khiến phân dễ bị đông đặc. Bên cạnh đó, các loại bánh kẹo ngọt, nước ngọt có ga và bánh quy chứa nhiều đường tinh luyện có thể gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột tự nhiên, làm giảm số lượng lợi khuẩn hỗ trợ lên men tiêu hóa. Việc trẻ thường xuyên ăn vặt bằng bánh ngọt cũng khiến trẻ bỏ bữa chính và lười uống nước lọc, làm tăng nguy cơ táo bón cơ năng.

Cách điều chỉnh bữa ăn khi trẻ có biểu hiện táo bón

Khi nhận thấy trẻ có dấu hiệu đi tiêu khó khăn hoặc phân vón cục, cha mẹ cần rà soát lại nhật ký ăn uống để tạm thời giảm bớt các món ăn dễ gây kết dính. Đồng thời, tăng cường bổ sung nước lọc ấm, nước luộc rau và các loại trái cây có tính nhuận tràng tự nhiên như mận, lê, đu đủ chín hoặc thanh long. Khuyến khích trẻ vận động nhẹ nhàng sau bữa ăn và duy trì thói quen ngồi bô vào một khung giờ cố định trong ngày. Cha mẹ tuyệt đối không nên tự ý áp dụng các biện pháp thụt tháo hậu môn thường xuyên hoặc cho trẻ uống thuốc nhuận tràng khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe thường thức. Cha mẹ không nên tự ý cắt bỏ hoàn toàn các nhóm dưỡng chất quan trọng trong khẩu phần của trẻ hoặc tự mua thuốc điều trị táo bón khi chưa có tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc duy trì nhu động ruột khỏe mạnh ở trẻ nhỏ. Việc nhận biết và hạn chế các nhóm thực phẩm dễ làm phân khô cứng sẽ giúp trẻ đi tiêu đều đặn hơn. Khi trẻ có biểu hiện táo bón kéo dài, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa nhi hoặc dinh dưỡng để được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn phác đồ điều chỉnh phù hợp.