Những thói quen sinh hoạt gây đau dạ dày cần thay đổi sớm

Thói quen gây đau dạ dày

Dạ dày là cơ quan quan trọng trong hệ tiêu hóa, đảm nhận chức năng co bóp và tiết dịch vị axit hydrochloric cùng các enzyme để phân hủy thức ăn. Khi hoạt động bình thường, lớp niêm mạc dạ dày được bảo vệ bởi một tầng chất nhầy dày dặn, ngăn không cho axit tự bào mòn niêm mạc.

Tuy nhiên, khi các thói quen sinh hoạt tiêu cực diễn ra liên tục, sự cân bằng giữa yếu tố tấn công như axit, pepsin và yếu tố bảo vệ như chất nhầy, bicarbonate bị phá vỡ. Niêm mạc dạ dày sẽ xuất hiện các vùng sung huyết, viêm nhiễm hoặc loét sâu. Nếu không phát hiện và điều chỉnh kịp thời, các thói quen xấu này có thể biến cơn đau cấp tính thành viêm dạ dày mãn tính, loét dạ dày – tá tràng hoặc làm trầm trọng thêm hội chứng trào ngược dạ dày thực quản.

Thói quen ăn uống không đúng giờ và hay bỏ bữa

Ăn uống thất thường là một trong những thói quen phổ biến nhất gây tổn thương dạ dày. Theo chu kỳ sinh học, dạ dày sẽ tự động tiết ra dịch vị axit tại những thời điểm nhất định trong ngày để chuẩn bị cho việc tiêu hóa thức ăn. Khi bỏ bữa hoặc ăn lệch giờ quá nhiều, lượng axit dịch vị tiết ra mà không có thức ăn để trung hòa sẽ tác động trực tiếp lên lớp niêm mạc, gây nên hiện tượng cào xé, đau rát vùng thượng vị.

Bên cạnh đó, việc để bụng quá đói rồi sau đó ăn quá no trong một bữa cũng khiến dạ dày bị gánh nặng đột ngột. Dạ dày phải căng giãn quá mức và co bóp mạnh hơn để xử lý lượng lớn thức ăn, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc và kích thích phản ứng trào ngược dịch vị lên thực quản.

Nhai không kỹ, ăn quá nhanh và vừa ăn vừa làm việc

Nhịp sống bận rộn khiến nhiều người hình thành thói quen ăn uống vội vàng, nhai không kỹ hoặc vừa ăn vừa xem điện thoại, xử lý công việc. Quá trình nghiền nhỏ thức ăn ở khoang miệng đóng vai trò khởi đầu cho hệ tiêu hóa, giúp thức ăn trộn đều với enzyme amylase trong nước bọt. Khi ăn quá nhanh, thức ăn đi xuống dạ dày vẫn còn ở dạng thô cứng, buộc dạ dày phải tăng cường tiết axit và làm việc quá công suất để phân hủy.

Hơn nữa, việc vừa ăn vừa tập trung suy nghĩ hay làm việc làm phân tán sự chú ý của hệ thần kinh trung ương. Khi đó, lượng máu lưu thông đến cơ quan tiêu hóa bị giảm sút, hoạt động co bóp của cơ trôi dạ dày trở nên kém hiệu quả, dễ dẫn đến hiện tượng đầy hơi, trướng bụng và đau dạ dày sau khi ăn.

Thói quen ăn đêm và nằm ngay sau khi ăn

Ăn muộn vào ban đêm hoặc có thói quen nằm nghỉ ngay sau khi vừa kết thúc bữa ăn gây ra nhiều tác hại cho hệ tiêu hóa. Vào buổi tối, các cơ quan trong cơ thể cần được nghỉ ngơi, hoạt động tiết dịch vị và co bóp dạ dày cũng chậm lại đáng kể. Ăn quá muộn khiến thức ăn tồn đọng lâu trong dạ dày, gây cảm giác nặng bụng, khó ngủ và kích thích dạ dày tiết nhiều axit vào ban đêm.

Khi nằm xuống ngay sau khi ăn, tư thế nằm ngang làm mất đi sự hỗ trợ của trọng lực, khiến dịch vị chứa axit dễ dàng trào ngược qua cơ vòng thực quản dưới lên phía trên. Tình trạng này kéo dài không chỉ gây đau rát vùng xương ức mà còn làm viêm loét niêm mạc thực quản và tổn thương lớp lót dạ dày.

Tiêu thụ nhiều đồ cay nóng, chất kích thích và rượu bia

Chế độ ăn chứa nhiều gia vị cay nóng như ớt, tiêu, hoặc thực phẩm chiên xào chứa nhiều mỡ động vật có khả năng làm tăng mức độ kích ứng niêm mạc dạ dày. Các chất này làm cho lớp nhầy bảo vệ niêm mạc bị mỏng đi, khiến dạ dày mỏng mong manh hơn trước sự tấn công của axit dịch vị.

Ngoài ra, thói quen tiêu thụ rượu bia, cà phê đậm đặc và hút thuốc lá làm suy yếu đáng kể chức năng tiêu hóa. Cồn trong rượu bia có khả năng phá hủy trực tiếp màng tế bào niêm mạc dạ dày, gây sung huyết và chảy máu. Trong khi đó, nicotine trong khói thuốc lá làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng niêm mạc và ngăn cản quá trình tái tạo tế bào tổn thương.

Thức khuya, căng thẳng thần kinh và tự ý dùng thuốc

Căng thẳng tâm lý kéo dài và thức khuya là những yếu tố ảnh hưởng gián tiếp nhưng rất mạnh mẽ đến sức khỏe dạ dày. Trục thần kinh – ruột giữ vai trò điều hòa các phản ứng tiêu hóa. Khi cơ thể bị căng thẳng hoặc thiếu ngủ, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích, làm tăng tiết axit dạ dày đồng thời giảm lưu lượng máu đến niêm mạc và giảm sản xuất chất nhầy bảo vệ.

Một thói quen nguy hại khác là việc tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau, hạ sốt thuộc nhóm chống viêm không steroid mà không có sự chỉ định của bác sĩ. Các hoạt chất này có tác dụng phụ làm ức chế tổng hợp prostaglandin, một chất quan trọng duy trì hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày, từ đó dễ dẫn đến viêm loét và xuất huyết tiêu hóa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Mỗi cá nhân có tình trạng sức khỏe dạ dày và đáp ứng cơ thể khác nhau. Khi gặp các triệu chứng bất thường về tiêu hóa, người đọc không nên tự ý mua thuốc điều trị hoặc áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Để đảm bảo an toàn, hãy thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế có chuyên khoa Tiêu hóa để được bác sĩ đánh giá chính xác nguyên nhân.

Tóm tắt

Thay đổi các thói quen sinh hoạt và ăn uống thiếu lành mạnh là bước đi quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe dạ dày. Xây dựng chế độ dinh dưỡng đúng giờ, nghỉ ngơi hợp lý và giữ tinh thần thoải mái sẽ giúp nâng cao chất lượng hệ tiêu hóa, mang lại cuộc sống khỏe mạnh dài lâu.