Những thói quen dễ gây cảm lạnh mùa hè và cách phòng ngừa
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thời tiết nắng nóng gay gắt của mùa hè thường khiến nhiều người chủ quan cho rằng cảm lạnh chỉ xuất hiện vào mùa đông giá rét. Tuy nhiên, trên thực tế, các cơ sở y tế vẫn tiếp nhận nhiều trường hợp bệnh nhân đến khám vì nghẹt mũi, đau rát họng, sốt nhẹ và mệt mỏi ngay giữa những ngày hè oi ả.
Phần lớn các trường hợp cảm lạnh mùa hè không xuất phát từ thời tiết bên ngoài mà bắt nguồn từ những thói quen sinh hoạt thiếu cẩn trọng nhằm mục đích giải nhiệt nhanh. Việc thay đổi nhiệt độ cơ thể đột ngột cùng với sự suy yếu tạm thời của hệ thống miễn dịch đường hô hấp đã tạo điều kiện thuận lợi cho các chủng virus lây lan và gây bệnh.
Cảm lạnh mùa hè là gì?
Cảm lạnh mùa hè là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp trên do các chủng virus gây ra, trong đó phổ biến là Enterovirus và Rhinovirus. Mặc dù mùa hè có nhiệt độ môi trường cao, nhưng sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa phòng máy lạnh và không gian bên ngoài, cùng với lối sống giải nhiệt không đúng cách, lại khiến cơ thể rất dễ bị nhiễm lạnh. Khi niêm mạc mũi họng bị khô rát hoặc cơ thể bị sốc nhiệt cục bộ, các tế bào lông chuyển và lớp chất nhầy bảo vệ đường hô hấp sẽ hoạt động kém hiệu quả. Điều này tạo cơ hội cho các hạt virus lơ lửng trong không khí bám dính vào tế bào biểu mô, xâm nhập và kích hoạt phản ứng viêm. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện điển hình như hắt hơi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, rát họng, nhức đầu nhẹ và cảm giác uể oải toàn thân.
Sử dụng điều hòa nhiệt độ quá thấp và để luồng gió thổi trực tiếp
Vào mùa hè, nhiều người có thói quen hạ nhiệt độ máy lạnh xuống rất thấp, thường dưới 20 độ C để giải tỏa cơn nóng tức thì. Không khí từ máy lạnh không chỉ lạnh sâu mà còn rất khô, làm bay hơi nhanh lớp màng nhầy tự nhiên bảo vệ niêm mạc mũi họng. Khi lớp phòng vệ tự nhiên này bị khô và tổn thương, các loại virus đường hô hấp như Rhinovirus hay Enterovirus rất dễ xâm nhập và nhân lên. Thêm vào đó, việc bước đột ngột từ phòng điều hòa lạnh ra ngoài trời nắng nóng gay gắt tạo nên hiện tượng sốc nhiệt, khiến hệ thần kinh thực vật và hệ tuần hoàn khó thích ứng kịp, làm suy giảm sức đề kháng tức thời và dẫn đến các triệu chứng nghẹt mũi, hắt hơi, rát họng khó chịu.
Tắm nước lạnh ngay sau khi đi ngoài trời nắng hoặc vận động mạnh
Sau khi vận động thể thao hoặc đi ngoài đường nắng gắt về, phản xạ tự nhiên của cơ thể là tiết mồ hôi để tỏa nhiệt qua da, làm các mao mạch ngoại vi giãn nở rộng. Nếu lập tức dội nước lạnh lên người, nhiệt độ bề mặt cơ thể sẽ tụt giảm đột ngột, các lỗ chân lông khép lại nhanh chóng làm gián đoạn quá trình thoát nhiệt tự nhiên, đồng thời mạch máu co thắt dữ dội. Sự mất cân bằng nhiệt độ đột ngột này không chỉ gây cảm giác ớn lạnh, đau đầu, mệt mỏi mà còn làm suy yếu các rào cản miễn dịch tại niêm mạc đường hô hấp trên. Thói quen tắm nước lạnh vào đêm muộn cũng làm tăng nguy cơ nhiễm lạnh sâu, khiến cơ thể dễ mắc cảm lạnh và viêm đường hô hấp cấp.
Uống nhiều nước đá lạnh và tiêu thụ liên tục đồ ăn ướp lạnh
Nước đá lạnh và các món ăn lạnh là lựa chọn giải khát quen thuộc trong những ngày hè oi bức. Dù mang lại cảm giác sảng khoái nhất thời, việc nạp liên tục đồ lạnh vào cơ thể lại gây kích ứng mạnh lên niêm mạc hầu họng. Nhiệt độ thấp của thức uống khiến các mạch máu tại vùng niêm mạc họng co thắt, lưu lượng máu nuôi dưỡng giảm đi, kéo theo sự sụt giảm của các tế bào miễn dịch bảo vệ tại chỗ. Tình trạng này tạo điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật cơ hội phát triển nhanh chóng, gây cảm giác khô rát cổ họng, viêm họng và khởi phát các đợt cảm lạnh mùa hè. Thay vì uống nước quá lạnh, việc bổ sung nước lọc ở nhiệt độ phòng hoặc nước mát nhẹ sẽ hỗ trợ bù nước an toàn và hiệu quả hơn.
Sinh hoạt lâu trong không gian kín và máy điều hòa không được vệ sinh
Trong mùa nắng nóng, cửa sổ và cửa ra vào các phòng thường được đóng kín liên tục để giữ nhiệt độ phòng lạnh. Không gian kín, thiếu sự lưu thông không khí ngoài trời tạo môi trường lý tưởng cho bụi bẩn, nấm mốc và các giọt bắn chứa virus tồn đọng kéo dài trong không khí. Khi một người trong phòng bị nhiễm bệnh, những người xung quanh rất dễ hít phải mầm bệnh qua đường hô hấp. Ngoài ra, việc nhiều gia đình không thường xuyên vệ sinh màng lọc máy điều hòa làm tích tụ vi khuẩn và nấm mốc, luồng khí phả ra sẽ trực tiếp kích ứng đường thở, dẫn đến các đợt viêm mũi dị ứng, viêm mũi họng và cảm lạnh kéo dài khó dứt điểm.
Để quạt gió thốc thẳng vào người khi ngủ và thói quen thức khuya
Nhiều người có thói quen đặt quạt gió ở mức tối đa và chĩa thẳng vào mặt hoặc đầu suốt đêm để tránh nóng khi ngủ. Luồng gió thổi liên tục làm khô niêm mạc mũi họng và gây mất nước bề mặt da, dẫn đến thức giấc với cảm giác đau rát họng, nghẹt mũi và nhức đầu. Bên cạnh đó, nhịp sinh hoạt thức khuya, thiếu ngủ thường xuyên trong mùa hè khiến cơ thể không có đủ thời gian phục hồi năng lượng, làm suy giảm lượng tế bào lympho T và các kháng thể miễn dịch tự nhiên. Cơ thể mệt mỏi cùng hệ miễn dịch suy yếu sẽ trở thành đối tượng dễ bị các chủng virus cảm lạnh tấn công nhất.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe và phòng ngừa thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Khi xuất hiện các triệu chứng hô hấp, người bệnh không nên tự ý mua kháng sinh để điều trị vì kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus gây cảm lạnh. Việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến nguy cơ kháng kháng sinh và nhiều tác dụng không mong muốn. Mọi can thiệp bằng thuốc cần có sự tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.
Tóm tắt
Cảm lạnh mùa hè phần lớn bắt nguồn từ những thói quen sinh hoạt chưa hợp lý làm suy giảm sức đề kháng và tạo điều kiện cho virus xâm nhập. Bằng việc điều chỉnh nhiệt độ phòng phù hợp, vệ sinh đường hô hấp thường xuyên và duy trì lối sống lành mạnh, bạn hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình trong những ngày thời tiết oi bức.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Cảm lạnh mùa hè có khác gì so với cảm lạnh mùa đông không?
Cảm lạnh mùa hè thường do các chủng virus như Enterovirus hoặc Rhinovirus gây ra, trong khi cảm mùa đông phổ biến là Rhinovirus và Coronavirus. Cảm lạnh mùa hè có thể đi kèm một số khó chịu ở đường tiêu hóa nhẹ và kéo dài nếu tiếp tục duy trì thói quen sinh hoạt bất hợp lý.
Vì sao tắm ngay sau khi đi ngoài trời nắng dễ bị cảm lạnh?
Khi vừa đi nắng về, cơ thể đang toát mồ hôi và các mạch máu dưới da giãn nở. Tắm ngay bằng nước lạnh khiến mạch máu co đột ngột, làm rối loạn điều hòa thân nhiệt và ức chế khả năng bảo vệ của niêm mạc hô hấp, tạo cơ hội cho virus xâm nhập gây bệnh.
Nhiệt độ điều hòa bao nhiêu là an toàn để tránh bị cảm lạnh ban đêm?
Bạn nên duy trì nhiệt độ điều hòa ban ngày từ 25 đến 27 độ C và từ 26 đến 28 độ C vào ban đêm. Tránh để luồng gió thổi thẳng vào giường ngủ và có thể sử dụng quạt gió ở mức thoang thoảng kết hợp tạo độ ẩm thích hợp trong phòng.
Uống nước đá lạnh thường xuyên có thực sự gây cảm lạnh không?
Uống nước đá không phải là nguyên nhân trực tiếp tạo ra virus gây bệnh, nhưng việc tiêu thụ đồ uống quá lạnh liên tục làm khô và co mạch niêm mạc họng, giảm tiết chất nhầy bảo vệ, khiến các vi sinh vật gây hại dễ dàng bám dính và phát triển gây viêm nhiễm.
Bị cảm lạnh mùa hè bao lâu thì khỏi và khi nào cần đi khám?
Phần lớn trường hợp cảm lạnh do virus sẽ tự thoái lui sau khoảng 7 đến 10 ngày nếu nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu sốt cao liên tục không hạ, đau tức ngực, khó thở hoặc ho có đờm đặc kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế để thăm khám ngay.
