Những thói quen cần thay đổi trong mùa dịch COVID-19 để bảo vệ sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đại dịch COVID-19 xuất hiện đã làm thay đổi sâu sắc thói quen sinh hoạt và giao tiếp của toàn xã hội. Những việc làm tưởng chừng vô hại như vô thức đưa tay sờ mặt, thói quen tụ tập nơi kín gió hay lơ là vệ sinh cá nhân đều có thể làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh qua đường hô hấp.
Để thích ứng an toàn và bảo vệ sức khỏe cho bản thân cùng gia đình, việc chủ động nhận diện và điều chỉnh những thói quen sinh hoạt chưa phù hợp là điều vô cùng cấp thiết. Thay đổi nếp sống theo hướng khoa học không chỉ giúp ngăn ngừa lây truyền dịch bệnh mà còn củng cố nền tảng thể chất lâu dài.
Thói quen mùa dịch covid-19 là gì?
Trong các đợt bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm lây qua đường hô hấp như COVID-19, cơ chế lây lan chủ yếu diễn ra thông qua các giọt bắn khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện, cũng như qua việc tiếp xúc trực tiếp với các bề mặt bị ô nhiễm. Những thói quen sinh hoạt thông thường hằng ngày nếu không được điều chỉnh phù hợp sẽ vô tình tạo điều kiện cho virus xâm nhập và phát tán. Việc thay đổi thói quen mùa dịch COVID-19 đòi hỏi sự chú ý liên tục từ việc giữ vệ sinh cá nhân, điều chỉnh hành vi khi giao tiếp bên ngoài cho đến việc chăm sóc không gian sống trong gia đình. Đây là tập hợp các biện pháp dự phòng y tế không dùng thuốc, đóng vai trò then chốt trong việc giảm tải áp lực cho hệ thống y tế và bảo vệ cộng đồng an toàn.
Thay đổi thói quen vệ sinh tay và kiểm soát việc chạm lên mặt
Bàn tay thường xuyên tiếp xúc với nhiều bề mặt chứa mầm bệnh và trở thành cầu nối đưa virus xâm nhập vào cơ thể qua mắt, mũi, miệng. Do đó, thói quen chạm tay lên mặt cần được chú ý loại bỏ hằng ngày. Thay vì chỉ rửa tay qua loa trước bữa ăn, mọi người cần hình thành phản xạ rửa tay kỹ bằng nước sạch và xà phòng trong tối thiểu 30 giây vào các thời điểm quan trọng như sau khi về nhà, sau khi ho, hắt hơi, chạm vào bề mặt nơi công cộng hoặc sau khi xử lý rác thải. Trong trường hợp không có sẵn nước và xà phòng, dung dịch sát khuẩn tay nhanh chứa nồng độ cồn từ 60 phần trăm trở lên là giải pháp thay thế hữu hiệu. Việc tập thói quen dùng khăn giấy che mũi miệng khi hắt hơi rồi vứt bỏ đúng nơi quy định cũng giúp ngăn chặn giọt bắn phát tán ra xung quanh.
Thực hiện đeo khẩu trang đúng cách và giữ khoảng cách giao tiếp
Đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng hoặc tiếp xúc với người khác là lá chắn cơ học ngăn ngừa giọt bắn mang virus phát tán hoặc xâm nhập. Thói quen chạm tay vào mặt ngoài của khẩu trang khi đang đeo hoặc kéo khẩu trang xuống cằm để nói chuyện làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm khuẩn và cần phải từ bỏ. Khi đeo khẩu trang, cần đảm bảo che kín cả mũi lẫn miệng, ôm sát khuôn mặt và chỉ chạm vào phần quai khi tháo bỏ. Bên cạnh khẩu trang, việc duy trì thói quen giữ khoảng cách an toàn, hạn chế tụ tập đông người ở không gian kín và tránh bắt tay hay tiếp xúc thân mật là những biện pháp thiết thực giúp cắt đứt chuỗi lây truyền dịch bệnh trong cộng đồng.
Tăng cường thông thoáng nhà ở và khử khuẩn bề mặt tiếp xúc
Không gian kín, thiếu sự lưu thông không khí là môi trường thuận lợi để các giọt bắn lơ lửng tồn tại lâu hơn. Thay vì thói quen đóng kín cửa và bật điều hòa cả ngày, các gia đình nên tạo thói quen mở cửa sổ, cửa ban công để không khí tự nhiên lưu thông, giúp làm loãng nồng độ vi sinh vật trong phòng. Định kỳ mỗi ngày, các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, công tắc đèn, bàn phím máy tính, điện thoại di động và mặt bàn ăn cần được lau chùi bằng dung dịch khử trùng chuyên dụng. Thói quen sắp xếp đồ đạc gọn gàng, giặt giũ chăn ga gối đệm thường xuyên và để rác thải sinh hoạt trong thùng kín có nắp đậy cũng đóng vai trò rất lớn trong việc kiểm soát mầm bệnh tại gia đình.
Xây dựng chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh nâng cao đề kháng
Sức đề kháng của hệ miễn dịch là yếu tố bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh hô hấp. Mùa dịch là thời điểm thích hợp để từ bỏ thói quen ăn uống thất thường, lạm dụng thức ăn nhanh hay thức khuya. Chế độ ăn uống cần được chuyển hướng sang việc bổ sung đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng, tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin C, vitamin D và kẽm. Thói quen uống đủ nước ấm suốt cả ngày giúp giữ ẩm niêm mạc đường hô hấp trên, tạo hàng rào ngăn cản sự xâm nhập của virus. Ngoài ra, việc duy trì tập thể dục tại nhà tối thiểu 30 phút mỗi ngày và ngủ đủ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, giảm bớt căng thẳng tâm lý do dịch bệnh gây ra.
Lưu ý an toàn
Các biện pháp thay đổi thói quen sinh hoạt mang tính chất phòng ngừa và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe, không thay thế cho các chỉ định y khoa chuyên sâu hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ. Người dân không nên tự ý mua và tích trữ thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc máy thở tại nhà khi chưa có hướng dẫn y tế. Khi xuất hiện các triệu chứng hô hấp bất thường, cần chủ động liên hệ nhân viên y tế để được đánh giá cụ thể.
Tóm tắt
Thay đổi những nếp sinh hoạt quen thuộc đòi hỏi sự kiên trì nhưng đem lại giá trị bảo vệ sức khỏe to lớn trong bối cảnh dịch bệnh. Việc duy trì vệ sinh cá nhân, không gian sống thông thoáng kết hợp chăm sóc sức khỏe thể chất giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ bản thân và gia đình an toàn.
Nguồn tham khảo
- International Journal of Science and Research (IJSR): Assessment of Mask-Wearing and Hand Hygiene Practices among Healthcare Workers: A Study in a Tertiary Care Teaching Hospital during the COVID-19 Pandemic
- Asia Pacific Journal of Health Management: Role of Social Distancing, Hand Hygiene and Wearing Mask in Controlling COVID-19 Pandemic: A review
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên thay hoặc giặt khẩu trang một lần?
Khẩu trang y tế dùng một lần nên được thay mới sau mỗi lần sử dụng hoặc ngay khi bị ẩm, bẩn. Với khẩu trang vải kháng khuẩn, bạn cần giặt sạch bằng xà phòng và phơi khô hoàn toàn sau mỗi ngày sử dụng.
Dung dịch sát khuẩn tay có thay thế hoàn toàn nước và xà phòng không?
Khi không có nước sạch và xà phòng, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn nồng độ tối thiểu 60 phần trăm là giải pháp thay thế phù hợp. Tuy nhiên, nếu bàn tay nhìn thấy rõ vết bẩn, bạn cần rửa sạch bằng xà phòng.
Nên duy trì thói quen tập luyện thể dục tại nhà như thế nào?
Người lớn nên duy trì ít nhất 30 phút vận động vừa phải mỗi ngày tại nhà như tập yoga, nhảy dây hoặc tập thể dục nhịp điệu. Cần chú ý giữ phòng tập thông thoáng khí và không tập quá sức.
Có nên bật điều hòa liên tục trong mùa dịch không?
Bạn nên ưu tiên mở cửa sổ để đón gió tự nhiên và lưu thông không khí. Nếu sử dụng điều hòa, cần vệ sinh lưới lọc định kỳ và tránh cài đặt nhiệt độ phòng quá thấp.
Cần làm gì nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ nhiễm bệnh?
Khi xuất hiện sốt, ho, đau họng hoặc khó thở, bạn nên tự cách ly tại phòng riêng, đeo khẩu trang và liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn xét nghiệm, chẩn đoán kịp thời.
