Những thay đổi của âm đạo sau sinh phụ nữ cần biết

Thay đổi của âm đạo sau sinh là gì?

Âm đạo sau sinh là khu vực chịu tác động trực tiếp và rõ nét nhất từ quá trình mang thai cũng như chuyển dạ. Trong suốt thai kỳ, các hormone thai nghén đã làm giãn các dây chằng và nới lỏng các mô liên kết vùng chậu để chuẩn bị cho sự ra đời của em bé. Khi chuyển dạ sinh qua ngả âm đạo, ống âm đạo và các cơ tầng sinh môn phải căng giãn tối đa để tạo đường cho thai nhi chào đời.

Sau khi em bé ra đời, khu vực âm đạo bắt đầu bước vào quá trình hồi phục phức tạp. Những biến đổi này chịu sự chi phối chặt chẽ của cả cấu trúc cơ học lẫn sự biến động nội tiết tố sau sinh. Mặc dù tình trạng sưng phù, đau rát hay thay đổi kích thước là điều khó tránh khỏi, phần lớn các mô và cơ quan sinh dục đều có khả năng hồi phục đáng kể nếu được chăm sóc và theo dõi đúng phương pháp y khoa.

Độ giãn nở và trương lực cơ vùng âm đạo

Trong quá trình chuyển dạ sinh thường, âm đạo phải giãn rộng đáng kể để thai nhi di chuyển ra ngoài qua ngả âm đạo. Do đó, ngay sau sinh, âm đạo thường có cảm giác lỏng lẻo, sưng nề và bớt săn chắc hơn so với thời kỳ trước khi mang thai.

Mặc dù các sợi cơ và mô liên kết vùng đáy chậu bị căng giãn mạnh, cơ thể người mẹ có khả năng tự phục hồi kỳ diệu. Tình trạng sưng nề thường giảm bớt sau vài ngày, trong khi các cơ âm đạo bắt đầu co hồi dần dần trong nhiều tuần tiếp theo. Dù âm đạo có thể không quay trở về kích thước ban đầu tuyệt đối như thời con gái, việc duy trì luyện tập phục hồi sẽ giúp khôi phục tối đa trương lực cơ.

Hiện tượng khô hạn và suy giảm nội tiết tố

Sau khi sinh con, nồng độ hai hormone estrogen và progesterone trong cơ thể giảm mạnh đột ngột. Sự sụt giảm estrogen khiến niêm mạc âm đạo mỏng đi, giảm tiết chất nhờn bôi trơn sinh lý, dẫn đến cảm giác khô rát, ngứa ngáy hoặc châm chích khó chịu.

Hiện tượng này càng rõ rệt hơn ở những bà mẹ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ, do hormone prolactin kích thích tiết sữa sẽ tiếp tục ức chế sản sinh estrogen. Tình trạng khô âm đạo thường gây đau đớn khi quan hệ tình dục. Để cải thiện, phụ nữ có thể sử dụng các sản phẩm gel bôi trơn gốc nước an toàn theo tư vấn của nhân viên y tế trong giai đoạn này.

Tình trạng tiết sản dịch sau quá trình sinh nở

Quá trình đào thải sản dịch là biểu hiện sinh lý tự nhiên giúp tử cung tống xuất máu, mô niêm mạc và chất dịch dư thừa sau khi nhau thai tách ra. Trong vài ngày đầu, sản dịch có màu đỏ sẫm và lượng tương đối nhiều, sau đó nhạt dần sang màu nâu, hồng rồi chuyển thành dịch trắng hoặc vàng nhạt.

Thời gian bài tiết sản dịch thường kéo dài từ 2 đến 6 tuần tùy cơ địa từng người. Việc quan sát tính chất sản dịch rất quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Nếu sản dịch có mùi hôi tanh nồng nặc, ra máu đỏ tươi ồ ạt kèm cục máu đông lớn, chị em cần đi khám ngay vì đó có thể là dấu hiệu sót nhau hoặc nhiễm trùng hậu sản.

Tổn thương và quá trình lành vết khâu tầng sinh môn

Đa số phụ nữ sinh thường phải trải qua thủ thuật rạch tầng sinh môn hoặc bị rách tự nhiên, cần khâu phục hồi. Vùng vết khâu nối liền với cửa mình thường gây cảm giác đau tức, sưng buốt, đặc biệt khi ngồi dậy, đi lại hoặc đi tiểu trong 1 đến 2 tuần đầu tiên.

Quá trình liền mô tại tầng sinh môn thường mất khoảng 2 đến 4 tuần để ổn định và các sợi chỉ tự tiêu sẽ dần biến mất. Việc giữ vệ sinh vùng kín khô ráo, rửa sạch bằng nước ấm từ trước ra sau và thay băng vệ sinh thường xuyên sẽ giúp vết thương mau lành, ngăn ngừa nguy cơ viêm nhiễm hoặc hình thành mô sẹo xơ cứng.

Phục hồi độ đàn hồi âm đạo bằng bài tập cơ sàn chậu

Bài tập Kegel là phương pháp rèn luyện nhóm cơ sàn chậu đơn giản nhưng mang lại hiệu quả phục hồi rất cao cho phụ nữ sau sinh. Các bài tập này kích thích lưu thông máu đến vùng đáy chậu, hỗ trợ các mô tổn thương nhanh lành và gia tăng sức mạnh nâng đỡ bàng quang, tử cung và trực tràng.

Thực hiện đúng kỹ thuật siết và thả lỏng cơ sàn chậu hàng ngày giúp âm đạo nhanh chóng lấy lại sự đàn hồi, đồng thời ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng hậu sản phổ biến như tiểu không tự chủ, tiểu són khi ho hoặc sa tạng chậu. Phụ nữ nên bắt đầu tập luyện nhẹ nhàng khi vết khâu đã giảm đau và tăng dần cường độ theo khả năng.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp thông tin y học thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Phụ nữ sau sinh tuyệt đối không tự ý thụt rửa sâu trong âm đạo, không xông hơ vùng kín bằng các loại thảo dược không rõ nguồn gốc hoặc tự dùng thuốc đặt phụ khoa khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa phụ sản. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như sản dịch ra máu tươi nhiều, sốt cao, đau bụng dưới dữ dội hoặc vết khâu tầng sinh môn sưng mủ, cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay lập tức.

Tóm tắt

Sự thay đổi của âm đạo sau sinh là tiến trình sinh lý tự nhiên của cơ thể người mẹ. Việc thấu hiểu các thay đổi này, kết hợp chế độ nghỉ ngơi, dinh dưỡng hợp lý và luyện tập cơ sàn chậu đúng cách sẽ giúp vùng kín phục hồi thuận lợi. Chị em phụ nữ nên chủ động tái khám hậu sản để theo dõi sức khỏe trọn vẹn.