Những sai lầm khiến cho bệnh viêm họng ngày càng nặng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng là một trong những vấn đề đường hô hấp trên thường gặp nhất ở mọi lứa tuổi, gây cảm giác khô rát, nuốt đau và vướng víu khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày. Đa phần các đợt viêm nhẹ có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc đúng cách và nghỉ ngơi hợp lý.
Tuy nhiên, trong quá trình tự xử trí tại nhà, không ít người bệnh mắc phải những thói quen sai lầm xuất phát từ kinh nghiệm truyền miệng hoặc sự chủ quan. Những sai sót này không những không giúp họng nhanh khỏi mà còn khiến niêm mạc hầu họng bị tổn thương sâu hơn, làm tăng nguy cơ bội nhiễm và kéo dài thời gian hồi phục.
Việc nhận diện đúng các sai lầm thường gặp trong chăm sóc vòm họng sẽ giúp bạn bảo vệ hệ hô hấp an toàn, giảm thiểu nguy cơ biến chứng và biết cách xử trí khoa học ngay từ những ngày đầu khởi phát triệu chứng.
Sai lầm khi bị viêm họng là gì?
Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở lớp niêm mạc lót trong lòng hầu họng, khu vực ngã tư tiếp giáp giữa đường thở và đường tiêu hóa. Tác nhân gây bệnh chủ yếu bao gồm virus cúm, virus hợp bào hô hấp, sởi hoặc vi khuẩn như liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A. Ngoài ra, các yếu tố môi trường như không khí khô lạnh, bụi mịn, khói thuốc lá hoặc hiện tượng trào ngược dịch vị acid dạ dày cũng thường xuyên gây kích ứng niêm mạc hầu họng. Do vị trí giải phẫu đặc thù, vùng niêm mạc này rất mỏng manh và giàu mạng lưới mạch máu, đồng thời là hàng rào phòng ngự đầu tiên của đường hô hấp trước các tác nhân ngoại lai. Khi xảy ra viêm, niêm mạc trở nên phù nề, xung huyết và rất nhạy cảm với các kích thích vật lý, hóa học. Nếu người bệnh áp dụng các biện pháp can thiệp thô bạo hoặc dùng thuốc sai cách, lớp hàng rào biểu mô sẽ bị tổn thương thứ phát, khiến bệnh chuyển biến từ cấp tính sang mạn tính hoặc lan rộng sang các cơ quan lân cận như tai giữa, xoang và phế quản.
Tự ý dùng thuốc kháng sinh mà không qua thăm khám y khoa
Thói quen tự ý mua thuốc kháng sinh ngay khi xuất hiện cảm giác đau rát họng là sai lầm rất phổ biến. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp viêm họng cấp xuất phát từ nhiễm virus đường hô hấp như adenovirus, rhinovirus hoặc virus cúm. Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus mà chỉ được chỉ định khi bác sĩ xác định có bội nhiễm vi khuẩn, chẳng hạn như liên cầu khuẩn nhóm A qua thăm khám và xét nghiệm dịch họng. Việc tự ý sử dụng hoặc ngừng thuốc kháng sinh giữa chừng khi vừa thấy đỡ triệu chứng không chỉ khiến tổn thương niêm mạc kéo dài mà còn làm gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh trong cộng đồng, gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột và làm suy giảm khả năng đề kháng tự nhiên của cơ thể.
Súc họng bằng nước muối tự pha quá mặn hoặc quá đặc
Nhiều người quan niệm nước muối càng mặn thì khả năng sát khuẩn vùng họng càng mạnh nên thường tự pha muối hạt với nồng độ rất cao để súc miệng. Tuy nhiên, dung dịch muối quá ưu trương sẽ tạo ra áp suất thẩm thấu lớn, hút nước từ các tế bào biểu mô khiến niêm mạc vòm họng bị bỏng rát, teo mô và khô khốc. Lớp màng nhầy tự nhiên bảo vệ họng bị tổn thương nặng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh xâm nhập sâu vào tổ chức amidan và thanh quản. Để làm sạch đờm nhớt và dịu họng an toàn, người bệnh chỉ nên sử dụng dung dịch natri clorid 0,9% đẳng trương được chuẩn hóa hoặc nước ấm pha loãng đúng tỷ lệ, súc nhẹ nhàng trong khoang miệng và vùng cổ họng rồi nhổ bỏ.
Sử dụng thức uống lạnh và đồ ăn cay nóng gây kích ứng niêm mạc
Khi cổ họng đang sưng đỏ và viêm tấy, việc sử dụng các loại đồ uống ướp lạnh, kem hoặc nước đá viên sẽ làm các mao mạch dưới niêm mạc hầu họng co thắt đột ngột. Tình trạng này làm giảm lưu lượng máu vận chuyển tế bào miễn dịch đến vị trí tổn thương, khiến hệ miễn dịch tại chỗ suy yếu và làm tăng cảm giác ngứa họng, kích thích những cơn ho kéo dài. Bên cạnh đó, thói quen ăn đồ cay nóng chứa nhiều ớt, tiêu hoặc các món chiên xào nhiều dầu mỡ cũng dễ gây cọ xát cơ học, kích thích dạ dày trào ngược dịch acid lên thực quản và hầu họng. Dịch acid này làm bỏng rát bề mặt niêm mạc đang viêm, khiến quá trình lành vết thương bị cản trở và cơn đau họng thêm trầm trọng.
Lạm dụng kẹo ngậm giảm đau rát mà bỏ quên điều trị căn nguyên
Các loại viên ngậm họng chứa tinh dầu bạc hà, khuynh diệp hoặc thảo dược mang lại cảm giác tê mát tức thì, giúp người bệnh dễ chịu hơn trong sinh hoạt. Dù vậy, các sản phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm triệu chứng tạm thời chứ không giải quyết được nguồn gốc ổ viêm. Việc phụ thuộc quá mức vào viên ngậm và liên tục sử dụng trong nhiều ngày có thể khiến người bệnh chủ quan, bỏ qua giai đoạn vàng để phát hiện các biến chứng nguy hiểm như viêm thanh quản, viêm xoang hay áp xe quanh amidan. Ngoài ra, một số viên ngậm có hàm lượng đường cao hoặc chứa chất kháng khuẩn nhẹ nếu dùng quá nhiều lần trong ngày có thể làm mất cân bằng vi sinh khoang miệng và gây rát lưỡi.
Hắng giọng mạnh và bỏ qua các bệnh lý nền liên quan
Nhiều người có thói quen hắng giọng liên tục để tống đờm vướng ở cổ họng, nhưng hành động này tạo áp lực cơ học rất mạnh làm hai dây thanh âm đập vào nhau, gây phù nề và khàn tiếng kéo dài. Bên cạnh đó, không ít người chủ quan tiếp tục hút thuốc lá, tiếp xúc khói bụi hoặc ở lâu trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp có không khí quá khô mà không dùng máy tạo ẩm. Một số trường hợp viêm họng mạn tính thực chất bắt nguồn từ hội chứng trào ngược dạ dày thực quản hoặc viêm mũi xoang mủ chảy dịch sau thành họng, nhưng người bệnh lại chỉ chăm chăm chữa tại chỗ ở cổ họng mà không điều trị triệt để bệnh lý nền, khiến tình trạng viêm tái diễn dai dẳng.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán và phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm chứa corticoid hay tự ý ngưng thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Khi có các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.
Tóm tắt
Nhận biết và điều chỉnh sớm những thói quen sai lầm giúp niêm mạc họng nhanh hồi phục và hạn chế tái phát. Người bệnh cần giữ ấm cơ thể, vệ sinh vòm họng đúng cách và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Khi triệu chứng kéo dài hoặc diễn tiến bất thường, việc thăm khám y tế kịp thời luôn là lựa chọn an toàn nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm họng có nhất thiết phải uống thuốc kháng sinh không?
Phần lớn các đợt viêm họng cấp bắt nguồn từ virus nên kháng sinh không đem lại hiệu quả. Dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ còn gây nhờn thuốc, rối loạn tiêu hóa và che lấp các dấu hiệu nhiễm khuẩn thực sự.
Súc nước muối tự pha thật mặn có giúp diệt khuẩn vòm họng nhanh hơn không?
Nước muối quá đặc gây hút nước từ tế bào niêm mạc, làm họng thêm khô rát và trầy xước. Bạn chỉ nên dùng dung dịch natri clorid 0,9% đẳng trương mua tại nhà thuốc hoặc pha đúng tỷ lệ tiêu chuẩn để súc miệng mỗi ngày.
Người đang đau họng có nên uống nước đá để giảm rát tạm thời không?
Đồ uống lạnh làm co mạch máu nuôi dưỡng niêm mạc họng, làm giảm tuần hoàn tại chỗ và gia tăng phản xạ ho. Người đang bị đau rát họng nên uống nước ấm vừa phải để làm dịu cảm giác khó chịu và giữ ẩm đường hô hấp.
Ngậm kẹo thảo dược liên tục có thay thế được việc khám bệnh không?
Kẹo ngậm chỉ có tác dụng hỗ trợ làm dịu ngứa rát tạm thời ở niêm mạc hầu họng. Lạm dụng kẹo ngậm kéo dài không điều trị được căn nguyên, dễ làm chậm trễ thời gian đi khám chuyên khoa và một số loại chứa nhiều đường có thể gây kích ứng thêm.
Dấu hiệu nào cho thấy viêm họng đã trở nặng cần đi khám bác sĩ?
Bạn cần đến cơ sở y tế ngay nếu sốt cao liên tục khó hạ, nuốt đau dữ dội, khó thở, cứng hàm, nổi hạch cổ sưng to hoặc triệu chứng đau họng không cải thiện sau 5 đến 7 ngày chăm sóc tại nhà.
