Những sai lầm cần tránh khi bị căng cơ để phòng ngừa tổn thương nặng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Căng cơ là tình trạng các sợi cơ bị kéo giãn quá mức hoặc rách nhẹ do vận động sai tư thế, chấn thương thể thao hoặc làm việc quá sức. Phản ứng viêm và sưng đau thường xuất hiện ngay sau chấn thương, đòi hỏi vùng cơ tổn thương phải được chăm sóc đúng phương pháp trong những ngày đầu.
Nhiều người có thói quen chườm nóng, xoa bóp bằng dầu nóng hoặc tiếp tục vận động với hi vọng làm giảm cơn đau nhanh chóng. Tuy nhiên, các hành động này trong giai đoạn cấp tính lại làm tăng nguy cơ chảy máu nội bộ, gia tăng mức độ sưng nề và khiến tổn thương cơ bắp trở nên nghiêm trọng hơn.
Không nên làm gì khi bị căng cơ?
Căng cơ xảy ra khi một hoặc nhiều nhóm cơ bắp bị căng giãn vượt quá giới hạn đàn hồi tự nhiên. Tình trạng này có thể xuất hiện ở nhiều vị trí như cơ đùi, cơ bắp chân, cơ lưng hay cơ vai. Ngay sau khi chấn thương diễn ra, hệ thống mạch máu nhỏ trong cơ bắp có thể bị tổn thương, gây ra hiện tượng chảy máu vi mô, sưng tấy và đau rát cục bộ. Giai đoạn 48 đến 72 giờ đầu tiên giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với quá trình hồi phục của mô cơ. Nếu áp dụng các phương pháp xử trí sai lầm như tác động nhiệt nóng, đè nén cơ học quá mức hoặc tiêu thụ chất kích thích, dòng máu đến vùng tổn thương sẽ gia tăng bất thường, làm trầm trọng thêm phản ứng viêm. Việc nhận diện chính xác những hành vi cần tránh giúp hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng rách cơ diện rộng, tụ máu kéo dài và suy giảm chức năng vận động lâu dài.
Chườm nóng và thoa dầu nóng trong giai đoạn cấp tính
Trong 48 đến 72 giờ đầu tiên sau khi bị căng cơ, vùng cơ tổn thương đang trải qua phản ứng viêm cấp tính và có nguy cơ chảy máu vi mạch. Việc sử dụng túi chườm nóng, chai nước nóng, cao dán nhiệt hoặc xoa bóp các loại dầu nóng sẽ khiến các mạch máu tại khu vực này bị giãn nở mạnh mẽ. Dòng máu dồn về vùng tổn thương tăng đột ngột làm cho tình trạng sưng nề, tụ máu và đau rát bùng phát nghiêm trọng hơn. Sự gia tăng áp lực nội mô do sưng tấy còn có thể cản trở quá trình oxy hóa và cung cấp chất dinh dưỡng lành mạnh đến tế bào cơ. Nhiệt độ cao chỉ thích hợp cho các trường hợp co thắt cơ mãn tính hoặc căng cứng cơ do nhiễm lạnh sau khi giai đoạn sưng viêm cấp tính đã hoàn toàn chấm dứt. Do đó, người bệnh cần tuyệt đối tránh áp dụng nhiệt nóng ngay sau khi vừa gặp chấn thương căng cơ.
Xoa bóp thô bạo và nắn bóp mạnh vào vị trí tổn thương
Tâm lý muốn xoa bóp hoặc nắn bóp mạnh để làm tan điểm co thắt cơ là một sai lầm phổ biến khi bị căng cơ. Trong giai đoạn đầu, các sợi cơ và mao mạch đang trong trạng thái rất mỏng manh và dễ tổn thương. Việc dùng lực tay nắn bóp thô bạo, đấm bóp mạnh hoặc sử dụng dụng cụ massage tác động trực tiếp vào vùng sưng đau có thể xé rách thêm các sợi cơ đang bị tổn thương nhẹ. Tác động cơ học mạnh còn làm vỡ các mạch máu nhỏ vừa được cơ thể đông lại để cầm máu, dẫn đến hiện tượng tụ máu sâu bên trong khối cơ. Ngoài ra, việc cố gắng kéo giãn cơ thô bạo khi cơ đang phản ứng co thắt bảo vệ cũng làm tăng mức độ rách sợi cơ. Người bệnh nên giữ cho vùng cơ bị thương được nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh mọi tác động xoa bóp cường độ cao.
Tiếp tục vận động nặng và nỗ lực thi đấu hoặc tập luyện
Nhiều người tập luyện thể thao thường có thói quen tiếp tục vận động hoặc nỗ lực ép bản thân vượt qua cơn đau để hoàn thành bài tập. Việc tiếp tục đặt áp lực tải trọng hoặc duy trì các chuyển động mạnh lên vùng cơ bị căng khiến các sợi cơ không có cơ hội lành lại. Hành vi này có thể biến một tổn thương căng cơ độ nhẹ thành rách cơ mức độ trung bình hoặc hoàn toàn, thậm chí gây đứt gân kèm theo. Việc thiếu thời gian nghỉ ngơi phù hợp còn khiến các nhóm cơ xung quanh phải hoạt động bù trừ quá mức, dẫn đến sai lệch sinh cơ học và gây ra chấn thương thứ phát ở các khớp lân cận. Trong suốt giai đoạn cấp và bán cấp, người bệnh cần giảm tối đa các hoạt động thể lực gây đau để tạo điều kiện tối ưu cho sự tái tạo sợi cơ.
Sử dụng đồ uống có cồn và tự ý dùng thuốc giảm đau
Việc tiêu thụ bia rượu hoặc các loại đồ uống có cồn sau khi bị chấn thương căng cơ làm suy giảm đáng kể khả năng tự phục hồi của cơ thể. Cồn có tác dụng giãn mạch, làm tăng nguy cơ sưng tấy và tích tụ dịch tại vùng mô bị tổn thương, đồng thời làm chậm quá trình tổng hợp protein cần thiết cho sự tái tạo tế bào cơ. Bên cạnh đó, việc tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hay thuốc giãn cơ mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hại. Việc lạm dụng một số thuốc kháng viêm không steroid quá sớm đôi khi làm gián đoạn phản ứng viêm tự nhiên cần thiết cho quá trình chữa lành ban đầu. Người bệnh nên tham vấn ý kiến y khoa để được hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn và đúng thời điểm.
Lưu ý an toàn
Thông tin xử trí căng cơ trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe ban đầu. Nếu vùng căng cơ xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sưng tấy lan rộng nhanh chóng, bầm tím diện rộng, biến dạng vùng cơ, mất hoàn toàn khả năng vận động khớp hoặc đau nhức dữ dội không giảm sau 48 giờ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế. Bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình hoặc phục hồi chức năng sẽ thăm khám, thực hiện chẩn đoán hình ảnh và đưa ra liệu trình điều trị phù hợp cho từng cá nhân.
Tóm tắt
Xử trí đúng cách ngay từ đầu giữ vai trò quyết định giúp tổn thương căng cơ nhanh chóng phục hồi và hạn chế biến chứng. Việc chủ động tránh chườm nóng, xoa bóp thô bạo, vận động nặng và tiêu thụ cồn sẽ tạo môi trường thuận lợi cho sợi cơ tái tạo. Người bệnh cần kiên nhẫn tuân thủ nguyên tắc nghỉ ngơi và trao đổi với bác sĩ khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị căng cơ có nên chườm lạnh thay vì chườm nóng không?
Chườm lạnh là giải pháp phù hợp trong 48 giờ đầu sau chấn thương. Nhiệt lạnh giúp co mạch máu, giảm sưng nề, tụ máu và xoa dịu cảm giác đau rát tại vùng cơ bị tổn thương.
Sau bao lâu bị căng cơ thì mới có thể xoa bóp nhẹ nhàng?
Người bệnh chỉ nên xoa bóp rất nhẹ nhàng sau khi phản ứng sưng viêm cấp tính đã hết hoàn toàn, thường sau 3 đến 5 ngày tùy mức độ chấn thương và theo chỉ dẫn y tế.
Căng cơ mức độ nào thì bắt buộc phải đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám ngay nếu không thể vận động chi, vùng cơ bị biến dạng, đau dữ dội kéo dài, sưng bầm lan rộng hoặc không cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà.
Có nên dán cao nóng hoặc xoa dầu gió khi bị căng cơ bắp chân?
Không nên dán cao nóng hay thoa dầu gió vào vùng căng cơ mới bị tổn thương vì tác động nhiệt nóng làm giãn mạch, tăng sưng tấy và bầm tím nghiêm trọng hơn.
Khi nào người bệnh có thể quay trở lại tập luyện thể thao?
Người bệnh chỉ nên quay lại tập luyện khi vùng cơ không còn đau khi vận động nhẹ, tầm hoạt động khớp hồi phục hoàn toàn và được bác sĩ hoặc chuyên gia phục hồi chức năng đồng ý.
