Những người không nên uống nước lá tía tô và lưu ý sử dụng

Những người không nên uống nước lá tía tô là gì?

Lá tía tô, tên khoa học là Perilla frutescens, là loại rau gia vị kiêm vị thuốc thảo dược truyền thống giàu chất chống oxy hóa như axit rosmarinic, luteolin, polyphenol cùng hàm lượng tinh dầu dồi dào. Trong đời sống thường nhật, nhiều người có thói quen đun lá tía tô tươi hoặc khô lấy nước uống để thanh lọc cơ thể, hỗ trợ giảm cân, làm đẹp da và cải thiện triệu chứng cảm cúm nhẹ.

Dù đem lại một số giá trị dinh dưỡng và dược lý thực nghiệm, nước lá tía tô chứa các hoạt chất có khả năng làm giãn mạch, giảm kết tập tiểu cầu và kích thích bài tiết mồ hôi. Khi đi vào cơ thể người dùng có cơ địa đặc thù hoặc có bệnh lý mạn tính, những đặc tính này có thể tương tác bất lợi với thuốc điều trị hoặc làm nặng thêm tình trạng bệnh hiện có. Hiểu rõ giới hạn sử dụng của nước lá tía tô là bước đầu tiên để khai thác lợi ích thảo dược an toàn và khoa học.

Phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh cần thận trọng

Phụ nữ đang trong giai đoạn mang thai cần đặc biệt cẩn trọng với nước lá tía tô. Mặc dù trong kinh nghiệm dân gian lá tía tô thường được truyền tai giúp an thai hoặc giảm ốm nghén, việc lạm dụng nước sắc đặc có thể gây kích thích co bóp cơ tử cung, làm tăng nguy cơ dọa sảy thai hoặc sinh non trong ba tháng đầu và ba tháng cuối thai kỳ. Ngoài ra, việc dùng liên tục có thể ảnh hưởng đến huyết áp thai phụ.

Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới một tuổi, hệ thống tiêu hóa cùng chức năng chuyển hóa gan thận chưa hoàn thiện để dung nạp lượng tinh dầu đậm đặc. Phụ huynh không nên tự ý cho trẻ sơ sinh uống nước lá tía tô để hạ sốt hay chữa ho vì dễ gây dị ứng thực phẩm, rối loạn điện giải và tiêu chảy cấp tính. Bất kỳ can thiệp thảo mộc nào cho nhóm này cũng cần có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi.

Người có huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc tim mạch

Tía tô chứa các hoạt chất bay hơi và tinh dầu có tác dụng hỗ trợ giãn mạch ngoại vi, từ đó góp phần làm giảm áp lực máu lưu thông tạm thời. Do đó, người có tiền sử huyết áp thấp mạn tính hoặc thường xuyên gặp các cơn tụt huyết áp tư thế khi uống nước tía tô đậm đặc có thể xuất hiện triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, choáng váng hoặc thậm chí ngất xỉu.

Những bệnh nhân đang điều trị bằng thuốc hạ áp theo đơn của bác sĩ chuyên khoa tim mạch cũng cần lưu ý. Nước lá tía tô khi kết hợp đồng thời cùng thuốc điều trị có thể tạo ra tác dụng cộng gộp, khiến huyết áp giảm sâu quá mức cho phép, gây giảm tưới máu não và thận nghiêm trọng. Bệnh nhân tim mạch nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi bổ sung loại thảo mộc này vào thực đơn hàng ngày.

Người có thể trạng nhiệt và hay bị nóng trong

Theo nguyên lý y học cổ truyền, tía tô có vị cay, tính ấm, quy vào kinh phế và tỳ, có công năng phát tán phong hàn và giải cảm lạnh. Vì đặc tính phát hãn kích thích cơ thể toát mồ hôi để giải nhiệt, người thuộc thể nhiệt hay người thường xuyên bị nóng trong, lòng bàn tay bàn chân nóng, miệng khô khát, táo bón kinh niên hoặc tiểu tiện vàng sẫm không nên dùng.

Nếu người có thể nhiệt tiếp tục uống nước lá tía tô đun đậm, nhiệt độc trong cơ thể sẽ gia tăng, dẫn đến tình trạng nổi mụn nhọt, lở loét niêm mạc miệng, bốc hỏa, mất ngủ kéo dài và mệt mỏi. Tương tự, người đang bị cảm mạo phong nhiệt với các biểu hiện như sốt cao, họng sưng đau rát, ho có đờm đặc màu vàng cũng không thích hợp uống nước tía tô vì có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm đường hô hấp.

Người bị rối loạn đông máu hoặc sắp phẫu thuật

Nhiều nghiên cứu dược lý cho thấy chiết xuất từ lá tía tô có chứa các hợp chất hoạt tính sinh học có khả năng ức chế ngưng tập tiểu cầu, dẫn đến làm chậm quá trình đông máu tự nhiên của cơ thể. Vì lý do này, người mắc các chứng rối loạn đông máu, người đang bị xuất huyết tiêu hóa, trĩ chảy máu hoặc tiểu ra máu tuyệt đối không nên sử dụng nước lá tía tô thường xuyên.

Đặc biệt, bệnh nhân đang sử dụng các loại thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu như warfarin, aspirin hay clopidogrel cần tránh uống nước lá tía tô để ngăn ngừa biến chứng xuất huyết khó kiểm soát. Những người chuẩn bị trải qua phẫu thuật nha khoa hoặc đại phẫu ngoại khoa cũng được khuyến cáo dừng uống nước tía tô ít nhất hai tuần trước ngày thực hiện thủ thuật nhằm đảm bảo an toàn cầm máu trong mổ.

Người có cơ địa dị ứng và đường tiêu hóa nhạy cảm

Tía tô thuộc họ hoa môi Lamiaceae, có thể chứa các protein hoặc thành phần tinh dầu gây dị ứng ở những cá nhân có cơ địa quá mẫn cảm. Người có tiền sử viêm da tiếp xúc, dị ứng thức ăn hoặc hen phế quản khi uống nước lá tía tô có thể gặp phải phản ứng mề đay, ngứa ngáy toàn thân, sưng mí mắt, sưng phù môi hoặc khó thở do co thắt phế quản cấp tính.

Ngoài ra, những người đang gặp các đợt tiêu chảy cấp tính, lạnh bụng, phân lỏng sống do tỳ vị hư hàn cũng không nên uống nhiều nước lá tía tô tươi chưa qua đun nấu kỹ. Tinh dầu tía tô khi kích thích trực tiếp lên niêm mạc dạ dày và ruột đang bị tổn thương có thể làm tăng nhu động ruột quá mức, gây đau bụng quặn thắt và khiến tình trạng mất nước qua đường tiêu hóa trở nên nặng nề hơn.

Lưu ý an toàn

Nước lá tía tô là thực phẩm thảo mộc hỗ trợ, hoàn toàn không có khả năng thay thế thuốc chữa bệnh hay các liệu trình điều trị y khoa chính thống. Không được tự ý ngưng hoặc thay đổi liều lượng thuốc tây y đang dùng khi kết hợp uống nước lá tía tô. Người mắc các bệnh lý mạn tính về tim mạch, huyết áp, tiểu đường, bệnh thận hoặc đang mang thai bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi bổ sung thường xuyên vào chế độ ăn uống.

Tóm tắt

Nước lá tía tô là thức uống thảo mộc dân dã có nhiều ứng dụng nhưng không phải phương thuốc vạn năng và không an toàn tuyệt đối cho mọi người. Nhận biết các nhóm đối tượng không phù hợp, uống đúng liều lượng và dừng lại kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa, tim mạch và thai kỳ tốt nhất. Khi có bệnh lý nền mạn tính, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng trước khi uống thường xuyên.