Những lầm tưởng phổ biến về bệnh glôcôm làm gia tăng nguy cơ suy giảm thị lực

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Bệnh glôcôm, thường gọi là bệnh tăng nhãn áp hay thiên đầu thống, là nhóm bệnh lý làm tổn thương dây thần kinh thị giác. Cơ quan này đóng vai trò truyền tín hiệu hình ảnh từ võng mạc về nền não. Khi các sợi thần kinh thị giác bị hủy hoại, thị trường của người bệnh sẽ thu hẹp dần và có nguy cơ dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu không phát hiện kịp thời.

Trong cộng đồng, bệnh glôcôm được coi là nguyên nhân gây mù lòa âm thầm vì giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng đau đớn rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện khi thị lực đã suy giảm nghiêm trọng. Những lầm tưởng phổ biến là nguyên nhân chính khiến nhiều người bỏ qua việc tầm soát mắt định kỳ.

Hiểu rõ sự thật y khoa đằng sau các quan niệm sai lầm về bệnh glôcôm giúp mỗi người chủ động bảo vệ đôi mắt. Việc thăm khám chuyên khoa mắt, đo nhãn áp và kiểm tra đáy mắt định kỳ là cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa tổn thương tiến triển.

Lầm tưởng về bệnh glôcôm là gì?

Bệnh glôcôm đặc trưng bởi tổn thương tiến triển của dây thần kinh thị giác, thường liên quan đến áp lực nội nhãn tăng cao. Hai thể bệnh chính bao gồm glôcôm góc mở tiến triển âm thầm và glôcôm góc đóng cấp tính. Những tổn thương tế bào thần kinh thị giác do glôcôm gây ra là vĩnh viễn và không thể đảo ngược. Tuy nhiên, chẩn đoán sớm giúp bác sĩ chỉ định các biện pháp kiểm soát nhãn áp nhằm ngăn chặn thị lực suy giảm thêm. Nhận thức đúng đắn và chủ động loại bỏ các lầm tưởng đóng vai trò then chốt trong bảo vệ thị giác.

Lầm tưởng bệnh glôcôm chỉ xuất hiện ở người cao tuổi

Nhiều người tin rằng glôcôm là bệnh lý của người già nên người trẻ không cần lo lắng. Mặc dù tỷ lệ mắc bệnh tăng dần theo tuổi tác, đặc biệt từ sau 40 tuổi, glôcôm vẫn có thể xuất hiện ở thanh thiếu niên và trẻ nhỏ. Yếu tố di truyền, tiền sử gia đình có người mắc bệnh, cận thị nặng hoặc tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài đều làm tăng nguy cơ ở người trẻ. Trẻ sơ sinh cũng có thể mắc glôcôm bẩm sinh với các biểu hiện như sợ ánh sáng và mắt to bất thường. Do đó, việc kiểm tra mắt tầm soát glôcôm không nên chỉ giới hạn ở nhóm người lớn tuổi.

Lầm tưởng mắt không đau nhức hay mờ nét thì không mắc bệnh

Một sai lầm phổ biến là tin rằng mắt vẫn bình thường nếu không cảm thấy đau hay mờ nét. Trong thể glôcôm góc mở phổ biến, áp lực nhãn cầu tăng từ từ và không hề gây đau đớn. Dây thần kinh thị giác bị tổn thương bắt đầu từ vùng ngoại vi, nên tầm nhìn trung tâm vẫn rõ ràng trong thời gian dài. Người bệnh thường chỉ nhận ra sự thu hẹp tầm nhìn khi tổn thương đã lan rộng. Thể glôcôm góc đóng có thể gây đau nhức mắt và đau đầu dữ dội nhưng ít gặp hơn. Sự vắng mặt của cơn đau không phản ánh đúng trạng thái khỏe mạnh của mắt.

Lầm tưởng nhãn áp bình thường nghĩa là hoàn toàn không bị glôcôm

Nhiều người cho rằng kết quả đo nhãn áp ở mức bình thường đồng nghĩa với việc không mắc bệnh. Tuy nhiên, y học ghi nhận thể glôcôm nhãn áp bình thường, trong đó dây thần kinh thị giác vẫn bị tổn thương dù áp lực nhãn cầu không vượt ngưỡng tiêu chuẩn. Ngược lại, một số trường hợp nhãn áp cao hơn trung bình nhưng thần kinh thị giác vẫn khỏe mạnh. Vì vậy, chẩn đoán bệnh glôcôm bắt buộc phải kết hợp đo nhãn áp, soi đáy mắt đánh giá đĩa thị và đo thị trường chứ không thể dựa vào chỉ số nhãn áp đơn lẻ.

Lầm tưởng phẫu thuật mắt giúp hồi phục thị lực đã mất do glôcôm

Nhiều người nhầm glôcôm với đục thủy tinh thể và tin rằng mổ mắt sẽ khôi phục lại thị lực ban đầu. Các tế bào thần kinh thị giác một khi đã tổn thương thì không có khả năng tái tạo hay phục hồi. Mọi biện pháp điều trị glôcôm như nhỏ thuốc, laser hay phẫu thuật tạo đường thoát thủy dịch đều chỉ có mục đích kiểm soát nhãn áp để bảo tồn phần thị lực còn lại. Hiểu đúng mục tiêu điều trị giúp người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt lịch theo dõi và không kỳ vọng sai thực tế.

Lầm tưởng có thể dừng dùng thuốc nhỏ mắt khi nhãn áp đã ổn định

Khi thấy nhãn áp trở lại mức an toàn sau một thời gian dùng thuốc, một số người bệnh tự ý ngưng thuốc. Glôcôm là bệnh mạn tính kéo dài suốt đời, nhãn áp ổn định là nhờ tác dụng duy trì của thuốc điều trị. Nếu ngừng nhỏ thuốc, áp lực nội nhãn sẽ nhanh chóng tăng trở lại và tiếp tục hủy hoại dây thần kinh thị giác. Tự ý bỏ thuốc là nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh tiến triển nặng dẫn tới mù lòa. Người bệnh cần duy trì sử dụng thuốc liên tục theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa mắt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ từ bác sĩ. Bệnh glôcôm có diễn biến phức tạp tùy thuộc vào thể bệnh và cơ địa từng người. Người đọc tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp hoặc tự ngưng điều trị mà chưa qua thăm khám. Khi xuất hiện dấu hiệu mờ mắt hoặc nhức mắt, bạn cần nhanh chóng đến các cơ sở chuyên khoa mắt để được đánh giá.

Tóm tắt

Nhận thức đúng về bệnh glôcôm và chủ động loại bỏ các lầm tưởng là bước quan trọng để bảo vệ thị lực lâu dài. Khám mắt định kỳ hằng năm giúp phát hiện sớm tổn thương thần kinh thị giác ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Khi được chẩn đoán mắc bệnh, việc tuân thủ chỉ định điều trị của bác sĩ và tái khám đúng hẹn sẽ giúp bảo tồn phần thị lực còn lại.