Những đồ uống cần tránh khi mang thai mẹ bầu nên biết

Đồ uống cần tránh khi mang thai là gì?

Nhu cầu bù nước và cung cấp dịch thể trong thai kỳ tăng lên đáng kể để hỗ trợ tuần hoàn tử cung – nhau thai, nuôi dưỡng thai nhi và duy trì lượng nước ối ổn định. Tuy nhiên, hàng rào nhau thai không thể ngăn chặn toàn bộ các độc chất, cồn, chất kích thích hoặc mầm bệnh từ đường tiêu hóa của người mẹ.

Khi mẹ tiêu thụ những thức uống không an toàn, các thành phần có hại có thể xâm nhập vào máu thai nhi, dẫn tới nguy cơ sảy thai, sinh non, thai chậm tăng trưởng trong tử cung hoặc dị tật hình thái bẩm sinh. Do hệ thống miễn dịch của phụ nữ mang thai có xu hướng giảm nhẹ và các cơ quan của thai nhi chưa hoàn thiện chức năng giải độc, việc cẩn trọng với từng ngụm nước uống hằng ngày là điều kiện tiên quyết để bảo vệ cả mẹ và con.

Rượu bia và các loại đồ uống có cồn

Rượu bia và bất kỳ loại đồ uống chứa cồn nào đều đứng đầu danh sách cần kiêng cữ tuyệt đối trong suốt thai kỳ. Khi mẹ uống rượu, ethanol sẽ nhanh chóng đi qua nhau thai vào máu của thai nhi với nồng độ tương đương trong máu mẹ, trong khi gan thai nhi chưa có khả năng chuyển hóa và đào thải cồn.

Việc tiếp xúc với chất cồn trong bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ đều làm tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu và hội chứng rối loạn phổ rượu ở thai nhi. Hội chứng này có thể để lại những hệ lụy nặng nề và vĩnh viễn như dị tật khuôn mặt, tổn thương hệ thần kinh trung ương, suy giảm trí tuệ, chậm phát triển hành vi và thể chất. Không có bất kỳ ngưỡng an toàn nào đối với rượu trong thai kỳ, do đó phụ nữ mang thai cần loại bỏ hoàn toàn đồ uống có cồn.

Đồ uống chứa hàm lượng caffeine cao

Caffeine có mặt phổ biến trong cà phê, trà đặc, nước tăng lực và một số loại nước ngọt có gas. Hoạt chất này có khả năng đi qua hàng rào nhau thai, làm tăng nhịp tim và huyết áp của thai phụ, đồng thời ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến tử cung. Thai nhi chưa thể tự đào thải caffeine hiệu quả, khiến hoạt chất này tồn đọng lâu trong cơ thể nhỏ bé của bé.

Tiêu thụ quá nhiều caffeine trong thai kỳ có liên quan đến tình trạng co thắt mạch máu tử cung, làm giảm lượng máu và dưỡng chất nuôi thai, từ đó làm tăng nguy cơ sinh non, nhẹ cân khi sinh hoặc sảy thai. Các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ nữ mang thai nên giới hạn tổng lượng caffeine dưới 200 miligam mỗi ngày, tương đương khoảng một tách cà phê hòa tan nhỏ, hoặc tốt nhất nên thay thế bằng các thức uống không chứa chất kích thích.

Sữa tươi và nước ép trái cây chưa qua tiệt trùng

Sữa tươi vắt trực tiếp chưa qua chế biến và các loại nước ép rau củ quả tươi chưa được tiệt trùng có thể chứa nhiều vi khuẩn gây hại nguy hiểm như Listeria monocytogenes, Salmonella, Escherichia coli hoặc ký sinh trùng Toxoplasma gondii. Những vi sinh vật này phát triển tự nhiên từ nguồn sữa động vật hoặc bám trên bề mặt nông sản chưa được làm sạch kỹ lưỡng.

Đối với phụ nữ mang thai, nhiễm khuẩn Listeria có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm màng não, gây sảy thai, thai chết lưu hoặc nhiễm trùng sơ sinh đe dọa tính mạng ngay cả khi mẹ chỉ có triệu chứng giống cảm cúm nhẹ. Vì vậy, thai phụ chỉ nên sử dụng sữa và sản phẩm từ sữa đã được tiệt trùng theo quy chuẩn, đồng thời chọn nước ép đóng chai tiệt trùng hoặc tự làm tại nhà sau khi đã ngâm rửa, gọt vỏ sạch sẽ.

Nước ngọt có gas và đồ uống nhiều đường nhân tạo

Nước ngọt có gas, trà sữa đóng chai và các loại nước giải khát công nghiệp chứa lượng đường bổ sung rất cao nhưng hầu như không mang lại giá trị dinh dưỡng thiết yếu. Việc tiêu thụ thường xuyên những đồ uống này khiến lượng đường trong máu tăng vọt, làm tăng nguy cơ thừa cân quá mức, đái tháo đường thai kỳ và biến chứng tiền sản giật nguy hiểm cho mẹ bầu.

Bên cạnh đó, đái tháo đường thai kỳ không được kiểm soát tốt còn khiến thai nhi phát triển quá to, gây khó khăn cho quá trình sinh nở tự nhiên và tăng nguy cơ hạ đường huyết ở trẻ sơ sinh. Ngoài ra, khí gas trong nước giải khát có thể gây đầy hơi, ợ nóng, làm gia tăng cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa của phụ nữ mang thai. Mẹ nên thay thế bằng nước lọc, nước dừa tươi vừa phải hoặc nước ép trái cây tươi không thêm đường.

Các loại trà thảo mộc chưa được kiểm chứng an toàn

Nhiều người lầm tưởng rằng mọi loại trà thảo mộc nguồn gốc tự nhiên đều lành tính cho thai kỳ. Thực tế, một số loại thảo mộc chứa các hợp chất dược tính có thể gây kích thích co bóp cơ trơn tử cung, làm thay đổi nội tiết tố hoặc gây hại cho sự phát triển của phôi thai.

Các loại trà thảo dược như trà rễ cam thảo, trà ngải cứu, trà hoa mẫu đơn hoặc một số loại trà giảm cân, thanh lọc cơ thể không rõ nguồn gốc đều cần phải tránh. Cam thảo có chứa hoạt chất glycyrrhizin có thể liên quan đến suy giảm chức năng nhận thức của trẻ sau này, trong khi một số loại thảo mộc khác làm tăng co bóp tử cung gây dọa sảy thai. Thai phụ chỉ nên dùng các loại trà quen thuộc, dịu nhẹ như trà hoa cúc hoặc trà gừng với lượng nhỏ sau khi đã tham khảo ý kiến chuyên môn của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho lời khuyên hay phác đồ dinh dưỡng cá thể hóa của bác sĩ sản khoa và chuyên gia dinh dưỡng. Phụ nữ mang thai mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ, bệnh lý thận hoặc rối loạn tiêu hóa cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ kiêng khem do bác sĩ trực tiếp điều trị chỉ định. Nếu vô tình uống phải đồ uống nghi nhiễm khuẩn hoặc có biểu hiện bất thường như đau quặn bụng, sốt, nôn mửa hoặc xuất huyết, thai phụ cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Xây dựng thói quen uống nước khoa học và chủ động kiêng các đồ uống có hại là cách bảo vệ thiết thực nhất cho sự phát triển khỏe mạnh của thai nhi. Thai phụ hãy ưu tiên nước lọc đun sôi để nguội, nước canh rau thanh đạm và các loại sữa tiệt trùng. Khi có bất kỳ thắc mắc nào về độ an toàn của một loại thức uống, việc tham vấn bác sĩ là giải pháp tối ưu nhất.