Những đồ dùng cần làm sạch để phòng ngừa cảm lạnh và cúm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khi nhiệt độ giảm và độ ẩm thay đổi vào mùa đông xuân, các tác nhân gây viêm đường hô hấp như virus cúm (Influenza virus) và virus gây cảm lạnh thông thường (đặc biệt là Rhinovirus) có điều kiện phát tán mạnh mẽ. Ngoài việc lây qua giọt bắn hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, virus còn tồn tại bền bỉ trên nhiều bề mặt tiếp xúc trong nhiều giờ đến nhiều ngày.
Việc chủ động làm sạch và khử trùng các đồ dùng quen thuộc trong gia đình giúp cắt đứt chuỗi lây truyền gián tiếp từ tay lên mắt, mũi, miệng. Nhận diện chính xác những khu vực tích tụ nhiều mầm bệnh và thực hiện vệ sinh đúng quy trình là giải pháp bảo vệ sức khỏe thiết thực cho mọi thành viên trong gia đình.
Làm sạch phòng ngừa cảm cúm là gì?
Cảm lạnh và cúm mùa là hai tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp phổ biến do các nhóm virus khác nhau gây ra. Virus cúm thường tấn công mũi, họng và phổi, gây sốt, đau cơ, mệt mỏi, trong khi virus cảm lạnh tập trung chủ yếu ở đường hô hấp trên với triệu chứng nghẹt mũi, chảy nước mũi và hắt hơi liên tục. Điểm tương đồng nguy hiểm giữa hai nhóm bệnh này là khả năng phát tán mầm bệnh bám dính lên bề mặt các đồ vật sinh hoạt. Khi người mang mầm bệnh chạm vào đồ vật sau khi ho, hắt hơi hoặc xì mũi, virus sẽ bám lại trên bề mặt kim loại, nhựa, vải và thủy tinh. Những người khác khi vô tình chạm vào các bề mặt này rồi đưa tay lên mặt sẽ đối mặt với nguy cơ lây nhiễm rất cao. Làm sạch bề mặt bằng nước và xà phòng giúp loại bỏ bụi bẩn cơ học cùng một phần vi sinh vật, trong khi khử khuẩn bằng dung dịch chuyên dụng giúp tiêu diệt các hạt virus còn sót lại, hạn chế phát tán dịch bệnh trong không gian kín.
Tần suất và cách làm sạch các nhóm vật dụng trong mùa lạnh
| Nhóm vật dụng | Tần suất làm sạch khuyến nghị | Biện pháp vệ sinh phù hợp |
|---|---|---|
| Điện thoại, bàn phím, điều khiển | Hằng ngày | Lau nhẹ bằng khăn ẩm tẩm cồn 70 độ |
| Tay nắm cửa, công tắc đèn | 2 đến 3 lần mỗi tuần | Lau xà phòng rồi khử khuẩn bằng cồn hoặc dung dịch gia dụng |
| Chăn ga, vỏ gối, khăn lau | 1 đến 2 lần mỗi tuần | Giặt nước ấm, phơi khô hoàn toàn hoặc sấy nóng |
| Lưới lọc điều hòa, quạt thông gió | Trước đầu mùa lạnh và mỗi tháng một lần | Rửa sạch bụi bẩn bằng nước xà phòng, để khô ráo |
Thiết bị điện tử cầm tay và phụ kiện công nghệ
Điện thoại thông minh, máy tính bảng, bàn phím máy tính và điều khiển từ xa là những vật dụng được tiếp xúc liên tục suốt cả ngày nhưng lại ít khi được vệ sinh đúng mức. Bề mặt màn hình và các khe phím có thể lưu giữ giọt bắn chứa virus khi người dùng nói chuyện, ho hoặc sử dụng thiết bị trong lúc ăn uống. Để làm sạch, người dùng nên tắt nguồn thiết bị, sử dụng khăn mềm sợi nhỏ không xơ thấm nhẹ dung dịch cồn isopropyl nồng độ 70 phần trăm hoặc khăn lau khử khuẩn chuyên dụng cho đồ điện tử. Khi lau, cần thao tác nhẹ nhàng trên toàn bộ màn hình, mặt lưng và ốp lưng bảo vệ, tránh để dung dịch lỏng lọt vào cổng sạc, loa hoặc micro. Việc vệ sinh thiết bị công nghệ nên được duy trì hằng ngày hoặc ngay khi trở về nhà từ những nơi công cộng đông người.
Tay nắm cửa và các bề mặt tiếp xúc thường xuyên trong nhà
Tay nắm cửa ra vào, tay vịn cầu thang, công tắc đèn, vòi nước bồn rửa và tay cầm tủ lạnh là những điểm chạm có tần suất sử dụng dày đặc của mọi thành viên cũng như khách đến thăm nhà. Bàn tay chứa mầm bệnh có thể dễ dàng chuyển virus sang các bề mặt kim loại hay nhựa trơn nhẵn này, nơi virus cúm có thể tồn tại từ 24 đến 48 giờ. Quy trình làm sạch nên bắt đầu bằng khăn ẩm thấm xà phòng để gỡ bỏ lớp dầu nhờn và bụi bẩn bám dính ngoài cùng. Sau đó, lau lại bằng dung dịch khử khuẩn gia dụng chứa cồn y tế hoặc hợp chất khử trùng chuyên dụng, giữ cho bề mặt ẩm trong khoảng thời gian theo khuyến cáo của nhà sản xuất để phát huy hiệu quả diệt mầm bệnh. Các gia đình nên chú trọng vệ sinh những vị trí này ít nhất hai đến ba lần mỗi tuần, hoặc tăng tần suất lên hằng ngày nếu trong nhà đang có người xuất hiện triệu chứng cảm cúm.
Đồ dùng vải trong phòng ngủ và phòng khách
Vỏ gối, ga trải giường, chăn đắp và khăn lau tay là nơi tích tụ nhiều tế bào da chết, dịch tiết mũi họng và mồ hôi. Khăn mặt và khăn tắm ẩm ướt treo trong nhà vệ sinh kín khí cũng là môi trường thuận lợi cho vi sinh vật bám trụ. Khi bước vào mùa lạnh, chăn ga gối nệm nên được thu gom định kỳ để giặt sạch bằng bột giặt thông thường kết hợp chế độ nước ấm nếu chất liệu vải cho phép, sau đó sấy khô hoàn toàn hoặc phơi dưới ánh nắng mặt trời. Riêng với khăn lau tay ở bồn rửa mặt và nhà bếp, các gia đình cần thay mới sau mỗi một đến hai ngày sử dụng, tránh dùng chung khăn giữa người đang khỏe mạnh và người đang có biểu hiện sốt, ho, sổ mũi. Vải bọc ghế sofa và đệm ngồi cũng nên được hút bụi định kỳ bằng máy có màng lọc hạt nhỏ để giảm thiểu bụi bẩn và tác nhân gây dị ứng đường thở.
Bề mặt nhà bếp và khu vực ăn uống gia đình
Khu vực chế biến thức ăn, mặt bàn ăn, bồn rửa bát và miếng bọt biển rửa chén là những nơi có nguy cơ lây nhiễm chéo cao nếu không được giữ khô ráo và sạch sẽ. Đôi tay khi chế biến thực phẩm hoặc ho hắt hơi trong bếp có thể làm văng dịch tiết chứa mầm bệnh lên thớt, bàn bếp và vòi rửa. Mặt bàn ăn cần được lau sạch bằng dung dịch khử khuẩn an toàn thực phẩm trước và sau mỗi bữa ăn. Miếng bọt biển rửa chén sau khi sử dụng cần được vắt kiệt nước, để nơi thoáng khí và thay mới sau mỗi hai đến ba tuần sử dụng, bởi đây là vật dụng thường xuyên ẩm ướt dễ giữ lại vi khuẩn và mầm bệnh. Bát đĩa và dụng cụ ăn uống của người đang mắc bệnh hô hấp nên được rửa sạch riêng bằng nước nóng và nước rửa chén, hong khô ở nơi khô thoáng trước khi xếp vào tủ.
Hệ thống thông gió và bộ lọc máy điều hòa không khí
Không khí trong nhà vào mùa lạnh thường lưu thông kém do thói quen đóng kín cửa sổ để giữ ấm, khiến nồng độ hạt khí dung lơ lửng chứa mầm bệnh tăng cao. Tấm lọc bụi của máy điều hòa, quạt thông gió và máy lọc không khí sau nhiều tháng hoạt động tích tụ lượng lớn bụi mịn, phấn hoa và nấm mốc làm suy giảm chất lượng không khí hít thở. Trước khi bước vào mùa lạnh, gia đình nên tháo rời lưới lọc của máy điều hòa và quạt thông gió để cọ rửa sạch bằng xà phòng nhẹ, phơi khô ráo trước khi lắp lại vào máy. Màng lọc máy lọc không khí cần được vệ sinh hoặc thay mới theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất. Bên cạnh việc vệ sinh máy móc, mở cửa sổ thông thoáng vào những thời điểm nhiệt độ ngoài trời ấm áp trong ngày là cách đơn giản giúp đối lưu không khí, pha loãng mầm bệnh đường hô hấp trong phòng.
Lưu ý an toàn
Khi tiến hành vệ sinh và khử khuẩn nhà cửa, cần mở cửa thông gió để tránh hít phải hơi hóa chất đậm đặc. Tuyệt đối không tự ý pha trộn các dung dịch tẩy rửa khác nhau, đặc biệt là thuốc tẩy chứa clo với giấm hoặc amoniac vì có thể sinh ra khí độc gây tổn thương phổi. Người dọn dẹp nên đeo găng tay cao su để bảo vệ da tay khỏi kích ứng. Dung dịch khử trùng cần được cất giữ ở nơi cao, có nắp đậy kín và nằm ngoài tầm với của trẻ nhỏ cùng thú cưng trong gia đình.
Tóm tắt
Làm sạch đúng cách các vật dụng thường dùng là lá chắn vệ sinh đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong mùa cảm lạnh và cúm. Kết hợp không gian sống sạch sẽ với thói quen rửa tay thường xuyên và chế độ sinh hoạt điều độ sẽ giúp bảo vệ toàn diện hệ hô hấp cho cả gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Virus cúm có thể tồn tại trên các bề mặt đồ dùng trong bao lâu?
Virus cúm có thể sống sót từ 24 đến 48 giờ trên các bề mặt cứng và nhẵn như kim loại hoặc nhựa. Trên các bề mặt mềm xốp như vải, giấy hoặc khăn mặt, virus thường chỉ tồn tại và giữ khả năng lây nhiễm trong khoảng 8 đến 12 giờ.
Nên dùng cồn bao nhiêu độ để khử khuẩn đồ dùng phòng ngừa cảm cúm?
Cồn y tế nồng độ 70 phần trăm là lựa chọn phù hợp nhất để sát khuẩn các bề mặt thông thường và thiết bị cầm tay. Nồng độ này có tỷ lệ nước vừa đủ để làm chậm quá trình bay hơi, giúp cồn thẩm thấu và phá hủy cấu trúc của virus hiệu quả hơn cồn 90 độ.
Có nên dùng chung bát đũa và ly uống nước khi trong nhà có người bị cảm cúm không?
Không nên dùng chung bát đũa, thìa dĩa hay ly uống nước với người đang mắc cảm cúm. Nước bọt và dịch mũi họng chứa lượng lớn virus dễ bám lại trên đồ dùng ăn uống, do đó cần rửa riêng bằng xà phòng và nước nóng sau khi sử dụng để đảm bảo an toàn.
Đồ chơi của trẻ nhỏ cần được làm sạch thế nào trong mùa dịch cúm?
Đồ chơi bằng nhựa nên được rửa định kỳ bằng nước ấm pha xà phòng nhẹ, tráng sạch và phơi khô ráo. Thú nhồi bông hoặc đồ chơi bằng vải có thể giặt bằng máy giặt rồi phơi dưới nắng để loại bỏ mầm bệnh, bảo vệ trẻ khi cầm nắm hoặc ngậm đồ chơi.
Lau dọn nhà cửa có thay thế được việc rửa tay bằng xà phòng không?
Làm sạch bề mặt không thể thay thế việc rửa tay. Bàn tay là cầu nối đưa mầm bệnh trực tiếp lên mắt, mũi và miệng, vì vậy mọi người vẫn cần duy trì thói quen rửa tay bằng nước và xà phòng ít nhất 20 giây sau khi tiếp xúc đồ vật hoặc đi từ ngoài về.
