Xét nghiệm điện não đồ

Điện não đồ là gì?

Điện não đồ (viết tắt là EEG) là kỹ thuật ghi lại hoạt động điện tự nhiên của các tế bào thần kinh vỏ não bằng các điện cực kim loại nhỏ được gắn trên da đầu. Các điện cực này có nhiệm vụ tiếp nhận tín hiệu điện cực nhỏ do não sinh ra, sau đó truyền qua thiết bị khuếch đại để hiển thị dưới dạng các đường sóng trên màn hình hoặc giấy ghi.

Hoạt động điện của vỏ điện não diễn ra liên tục, ngay cả khi con người đang ngủ. Phân tích tần số và biên độ của các sóng điện não giúp bác sĩ nhận biết trạng thái hoạt động của não bộ là bình thường hay có các xung điện bất thường liên quan đến bệnh lý.

Mục đích chỉ định xét nghiệm điện não đồ trong y khoa

Xét nghiệm điện não đồ thường được bác sĩ chỉ định khi người bệnh có biểu hiện nghi ngờ rối loạn chức năng thần kinh hoặc cần kiểm tra các bệnh lý não bộ. Mục đích phổ biến nhất của kỹ thuật này là chẩn đoán và phân loại các dạng bệnh động kinh, giúp bác sĩ xác định vị trí vùng vỏ não phát ra các xung điện bất thường. Bên cạnh đó, đo điện não đồ còn hỗ trợ đánh giá các trường hợp ngất xỉu không rõ nguyên nhân, rối loạn nhận thức, sa sút trí tuệ, chấn thương sọ não hoặc viêm não.

Ngoài ra, kỹ thuật này còn được áp dụng trong nghiên cứu và theo dõi các rối loạn giấc ngủ như mất ngủ mãn tính, ngưng thở khi ngủ hoặc hội chứng chân không nghỉ. Trong một số trường hợp phẫu thuật thần kinh hoặc hồi sức cấp cứu, ghi điện não đồ liên tục giúp bác sĩ theo dõi mức độ mê và chức năng não của bệnh nhân.

Các loại kỹ thuật đo điện não đồ thường gặp

Tùy thuộc vào mục đích chẩn đoán và tình trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp đo điện não đồ phù hợp. Điện não đồ thường quy là dạng phổ biến nhất, kéo dài từ 20 đến 40 phút khi người bệnh ở trạng thái nghỉ ngơi hoặc thực hiện một số nghiệm pháp kích thích đơn giản như nhắm mở mắt, hít sâu hay nhìn ánh sáng nhấp nháy.

Đối với các trường hợp nghi ngờ động kinh nhưng kết quả điện não đồ thường quy chưa rõ ràng, bác sĩ có thể chỉ định điện não đồ giấc ngủ hoặc điện não đồ sau mất ngủ để tăng khả năng phát hiện sóng bất thường. Kỹ thuật điện não đồ Holter theo dõi liên tục 24 giờ hoặc ghi hình điện não đồ video giúp ghi lại sóng điện não đồng thời với hành vi của người bệnh trong thời gian dài, hỗ trợ chẩn đoán chính xác các cơn co giật khó phát hiện.

Quy trình thực hiện đo điện não đồ cho người bệnh

Trước khi đo điện não đồ, người bệnh được hướng dẫn gội đầu sạch sẽ, không dùng các sản phẩm keo vuốt tóc hay dầu dưỡng. Người bệnh cần thông báo với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc an thần hay thuốc chống co giật. Quá trình kiểm tra bắt đầu bằng việc kỹ thuật viên đánh dấu vị trí và gắn các điện cực nhỏ lên da đầu bằng gel dẫn điện chuyên dụng.

Trong suốt thời gian ghi điện não, người bệnh nằm thả lỏng trên giường hoặc ngồi trên ghế thư giãn. Kỹ thuật viên có thể yêu cầu người bệnh thực hiện một số thao tác đơn giản như hít thở sâu liên tục trong vài phút hoặc nhìn vào đèn chớp sáng để kích thích hoạt động sóng não. Toàn bộ quy trình diễn ra nhẹ nhàng, không gây đau hay cảm giác khó chịu. Sau khi kết thúc, gel dẫn điện sẽ được lau sạch và người bệnh có thể trở lại sinh hoạt bình thường.

Những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đo điện não đồ

Chất lượng và độ chính xác của bản ghi điện não đồ có thể chịu tác động bởi một số yếu tố sinh lý và môi trường. Sự di chuyển của người bệnh, cử động mắt, chớp mắt, siết răng hoặc căng thẳng cơ mặt trong khi đo có thể tạo ra các nhiễu ảnh trên đường ghi sóng não. Do đó, việc giữ tâm lý thoải mái và thả lỏng cơ thể là rất cần thiết.

Một số chất kích thích như cà phê, trà, nước ngọt có ga chứa caffeine hoặc thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương có thể làm thay đổi tần số sóng não. Mức đường huyết thấp do nhịn ăn kéo dài trước khi đo cũng có khả năng làm ảnh hưởng đến kết quả. Người bệnh nên tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ và kỹ thuật viên trước khi tiến hành xét nghiệm.

Lưu ý an toàn

Điện não đồ là kỹ thuật cận lâm sàng an toàn, không đưa dòng điện vào cơ thể nên không gây nguy cơ điện giật hay ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Tuy nhiên, các nghiệm pháp kích thích như hít thở sâu hoặc ánh sáng nhấp nháy trong quá trình đo có thể vô tình khởi phát cơn co giật ở người bệnh động kinh. Toàn bộ quy trình luôn được theo dõi sát sao bởi nhân viên y tế có chuyên môn để xử trí kịp thời nếu có bất thường.

Tóm tắt

Điện não đồ là phương pháp thăm dò chức năng não bộ hiệu quả, giúp phát hiện sớm và hỗ trợ chẩn đoán chính xác nhiều bệnh lý thần kinh. Để đảm bảo kết quả đo tin cậy, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ về tình trạng sức khỏe, danh mục thuốc đang dùng và tuân thủ đúng các hướng dẫn chuẩn bị trước khi thực hiện xét nghiệm.