Những điều cần biết về nội soi phế quản sinh thiết

Nội soi phế quản sinh thiết là gì?

Nội soi phế quản sinh thiết là kỹ thuật y khoa sử dụng một ống soi mềm có gắn nguồn sáng và camera chuyên dụng luồn qua mũi hoặc miệng vào sâu trong đường thở để quan sát trực tiếp khí quản và các nhánh phế quản. Khác với nội soi phế quản thông thường chỉ nhằm mục đích quan sát đơn thuần hoặc rửa phế quản, thủ thuật sinh thiết cho phép bác sĩ đưa các dụng cụ vi phẫu như kìm bấm sinh thiết hoặc kim chọc qua kênh làm việc của ống soi để lấy các mẫu mô sống hoặc mẫu tế bào tại vị trí nghi ngờ tổn thương. Mẫu bệnh phẩm thu được sau đó sẽ được chuyển đến phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh để soi dưới kính hiển vi và thực hiện các nhuộm hóa mô miễn dịch hay phân tích đột biến gen. Đây được xem là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán xác định nhiều bệnh lý hô hấp nghiêm trọng.

Những trường hợp cần thực hiện nội soi phế quản sinh thiết

Bác sĩ chuyên khoa hô hấp thường chỉ định can thiệp này khi người bệnh có hình ảnh bất thường trên phim chụp cắt lớp vi tính lồng ngực như khối u phổi, nốt thâm nhiễm phế trường hoặc hạch trung thất phì đại chưa rõ bản chất. Bên cạnh đó, tình trạng ho ra máu kéo dài không rõ nguyên nhân, xẹp phổi không rõ căn nguyên hoặc nghi ngờ dị vật đường thở cũng là những tình huống lâm sàng cần tiến hành nội soi.

Mục tiêu cốt lõi của thủ thuật là xác định bản chất lành tính hay ác tính của tổn thương, phân loại mô bệnh học chính xác của ung thư phổi, hoặc tìm kiếm vi khuẩn lao, nấm và các tác nhân gây viêm nhiễm đặc hiệu khác. Nhờ việc lấy đúng bệnh phẩm tại vị trí thương tổn, bác sĩ có đủ căn cứ khoa học để xây dựng phác đồ điều trị trúng đích, phẫu thuật hoặc dùng thuốc phù hợp nhất cho từng người bệnh.

Các bước chuẩn bị trước khi tiến hành thủ thuật

Trước ngày can thiệp, người bệnh được kiểm tra tổng quát gồm xét nghiệm công thức máu, chức năng đông máu cơ bản, chụp X quang hoặc cắt lớp vi tính phổi và đo điện tim. Bác sĩ cần được thông báo đầy đủ về tiền sử dị ứng thuốc tê, các bệnh lý tim mạch, huyết áp hoặc tiểu đường đang điều trị.

Đặc biệt, nếu đang sử dụng các thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu như aspirin hay clopidogrel, người bệnh cần trao đổi kỹ với bác sĩ để có kế hoạch tạm ngưng dùng thuốc đúng thời điểm nhằm giảm thiểu nguy cơ xuất huyết. Người bệnh bắt buộc phải nhịn ăn ít nhất sáu giờ và nhịn uống ít nhất hai giờ trước giờ làm thủ thuật để đảm bảo dạ dày hoàn toàn rỗng, tránh hít sặc trong quá trình thao tác. Bạn cũng nên đi cùng người thân để được hỗ trợ đưa về nhà sau khi thuốc an thần hết tác dụng.

Quy trình thực hiện nội soi phế quản sinh thiết diễn ra như thế nào

Tại phòng can thiệp, người bệnh được đặt đường truyền tĩnh mạch, gắn các thiết bị theo dõi nhịp tim, huyết áp và nồng độ oxy máu liên tục. Bác sĩ tiến hành xịt thuốc tê vùng khoang mũi, họng và thanh quản, kết hợp dùng thuốc an thần nhẹ giúp người bệnh thư giãn, giảm phản xạ ho và bớt căng thẳng.

Sau khi thuốc tê phát huy tác dụng, ống nội soi mềm có gắn camera độ phân giải cao được đưa nhẹ nhàng qua đường mũi hoặc miệng, đi qua dây thanh âm vào khí quản rồi tới các nhánh phế quản sâu hơn. Bác sĩ quan sát tỉ mỉ niêm mạc đường thở. Khi tiếp cận vị trí nghi ngờ, một kìm sinh thiết nhỏ chuyên dụng hoặc kim chọc hút được luồn qua kênh thao tác của ống soi để bấm lấy một vài mảnh mô nhỏ hoặc hút dịch tế bào. Mẫu bệnh phẩm này lập tức được cố định trong dung dịch chuyên dụng để gửi đến khoa giải phẫu bệnh. Toàn bộ thao tác thường hoàn tất trong khoảng hai mươi đến ba mươi phút.

Cách chăm sóc và theo dõi sức khỏe sau can thiệp

Sau khi rút ống soi, người bệnh được chuyển về khu vực hồi tỉnh để nghỉ ngơi và theo dõi các chỉ số sinh tồn trong ít nhất một đến hai giờ. Do tác dụng của thuốc tê vùng họng vẫn còn, người bệnh tuyệt đối không được ăn hoặc uống bất cứ thứ gì trong vòng hai giờ đầu để tránh sặc vào đường thở. Sau thời gian này, bạn có thể thử nhấp từng ngụm nước ấm nhỏ trước khi ăn cháo loãng nguội.

Một số cảm giác khó chịu nhẹ như rát họng, khàn giọng tạm thời, ho khan hoặc khạc ra chút đờm vướng vài vệt máu nhỏ là phản ứng sinh lý bình thường và sẽ tự biến mất sau một đến hai ngày. Người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi trọn vẹn trong ngày thực hiện thủ thuật, tránh vận động nặng, không tự lái xe hoặc vận hành máy móc nguy hiểm khi dư âm của thuốc an thần chưa hết hoàn toàn. Bác sĩ cũng sẽ hướng dẫn chế độ dùng thuốc hỗ trợ giảm ho hoặc giảm đau họng nếu thấy cần thiết.

Lưu ý an toàn

Nội soi phế quản sinh thiết nhìn chung rất an toàn nhưng vẫn là thủ thuật xâm lấn có tỷ lệ nhỏ rủi ro như chảy máu tại vị trí sinh thiết, nhiễm trùng đường hô hấp hoặc tràn khí màng phổi. Người bệnh cần liên hệ bác sĩ hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm gồm ho khạc ra máu tươi lượng nhiều, khó thở tăng dần, đau tức ngực dữ dội, sốt cao liên tục hoặc rét run sau can thiệp.

Tóm tắt

Nội soi phế quản sinh thiết là kỹ thuật thăm dò xâm lấn tối thiểu mang lại giá trị chẩn đoán xác định rất cao cho nhiều bệnh lý đường hô hấp. Việc chuẩn bị chu đáo trước thủ thuật, giữ tâm lý ổn định và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn theo dõi sau can thiệp sẽ giúp quá trình thực hiện diễn ra an toàn, thuận lợi và đạt kết quả tối ưu.