Những điều bạn cần biết về huyệt Hòa Liêu trong chăm sóc sức khỏe

Huyệt hòa liêu là gì?

Huyệt Hòa Liêu là danh từ y học cổ truyền dùng để chỉ huyệt vị nằm ở vùng đầu mặt có tác dụng điều hòa kinh khí, giúp giảm bớt ứ trệ và lập lại sự thăng bằng cho các cơ quan cảm giác. Tùy theo vị trí cụ thể, y học phân tách thành huyệt Khẩu Hòa Liêu thuộc kinh Thủ dương minh Đại trường và huyệt Nhĩ Hòa Liêu thuộc kinh Thủ thiếu dương Tam tiêu. Hai huyệt vị này nằm ở các vị trí tiếp giáp giữa các mốc xương sọ mặt và hệ thống mạch máu, thần kinh nông. Trong thực hành xoa bóp bấm huyệt và châm cứu, việc tác động vào huyệt Hòa Liêu kích thích các thụ cảm thể thần kinh dưới da, tăng cường vi tuần hoàn tại chỗ, hỗ trợ giãn cơ và giải phóng các xung động đau. Nhờ đó, các huyệt này được ứng dụng rộng rãi trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tai mũi họng và thần kinh cơ mặt.

Khái niệm và sự phân biệt giữa hai huyệt Hòa Liêu

Tên gọi huyệt Hòa Liêu chỉ hai huyệt độc lập trên cơ thể: Khẩu Hòa Liêu và Nhĩ Hòa Liêu. Chữ Hòa mang nghĩa điều hòa, Liêu chỉ khe xương hoặc chỗ lõm.

Huyệt Khẩu Hòa Liêu là huyệt thứ 19 của kinh Thủ dương minh Đại trường, nằm ở mép trên môi, ngay dưới bờ ngoài cánh mũi và ngang mức huyệt Nhân trung. Huyệt có tác dụng sơ phong thanh nhiệt, thông khiếu, hỗ trợ các vấn đề về mũi xoang và vùng miệng.

Huyệt Nhĩ Hòa Liêu là huyệt thứ 22 của kinh Thủ thiếu dương Tam tiêu, nằm ở bờ trên chân vành tai, phía sau động mạch thái dương nông. Huyệt có công năng tán phong nhiệt, thông nhĩ khiếu, chủ trị các triệu chứng ù tai, giảm thính lực cơ năng và đau nhức thái dương.

Cách xác định vị trí huyệt Khẩu Hòa Liêu và Nhĩ Hòa Liêu

Để xác định huyệt Khẩu Hòa Liêu, người bệnh có thể soi gương và quan sát rãnh nhân trung nằm giữa đáy mũi và môi trên. Từ điểm nối một phần ba trên và hai phần ba dưới của rãnh nhân trung, bạn đo ngang sang hai bên khoảng 0,5 thốn, tương ứng với vị trí ngay dưới đường viền ngoài của cánh mũi. Khi dùng ngón tay ấn nhẹ vào sẽ cảm nhận một khe lõm nhỏ sát xương hàm trên và có cảm giác hơi tức nhẹ.

Đối với huyệt Nhĩ Hòa Liêu, bạn đưa ngón tay trỏ đặt tại phần trước trên của chân vành tai, nơi tóc mai tiếp giáp với da mặt. Khi há miệng nhẹ, ngón tay sẽ cảm nhận được một khe lõm phía sau nhánh động mạch thái dương nông. Khi sờ nắn đúng vị trí, bạn có thể cảm thấy mạch máu đập nhẹ ngay phía trước ngón tay và khi ấn vào có cảm giác căng tức lan tỏa vùng thái dương.

Cả hai huyệt đều nằm ở các vùng có cấu trúc giải phẫu nhạy cảm với hệ thống mao mạch và dây thần kinh sọ nông. Do đó, việc xác định đúng điểm lõm giải phẫu giúp thao tác kích thích đạt hiệu quả mà không cần dùng lực quá mức.

Tác dụng chăm sóc sức khỏe của huyệt Khẩu Hòa Liêu

Huyệt Khẩu Hòa Liêu giữ vai trò trọng yếu trong việc hỗ trợ điều hòa khí huyết cho vùng mũi họng và tầng giữa khuôn mặt. Về mặt kinh lạc, kinh Đại trường đi từ ngón tay lên mặt và kết thúc ở cánh mũi đối diện. Khi tác động vào Khẩu Hòa Liêu, khí trệ tại vùng mũi được sơ thông, hỗ trợ giảm nhanh cảm giác nghẹt mũi do cảm lạnh, viêm mũi dị ứng hoặc viêm mũi vận mạch.

Huyệt vị này cũng được ứng dụng trong y học cổ truyền để hỗ trợ giảm chảy máu cam, tình trạng mất khứu giác tạm thời và méo miệng do liệt dây thần kinh mặt số bảy ngoại biên. Nhờ kích thích cục bộ các nhánh thần kinh dưới ổ mắt, bấm huyệt giúp cải thiện trương lực cơ vùng mặt và giảm tình trạng co thắt cơ vòng môi.

Ngoài ra, Khẩu Hòa Liêu còn phối hợp với các huyệt lân cận như Nghinh hương hay Hợp cốc nhằm nâng cao hiệu quả thanh nhiệt tiêu thũng, hỗ trợ làm dịu đau nhức răng hàm trên và tình trạng viêm lợi cục bộ.

Tác dụng trị liệu của huyệt Nhĩ Hòa Liêu

Huyệt Nhĩ Hòa Liêu có liên hệ mật thiết với các chức năng của cơ quan thính giác và khớp thái dương hàm nhờ vị trí giải phẫu đặc thù. Huyệt nằm trên đường kinh Tam tiêu, có nhánh ngầm đi sâu vào tai, do đó tác động tại đây giúp tăng cường tưới máu vùng tai trong, làm dịu triệu chứng ù tai, nghe kém cơ năng hoặc cảm giác đầy nặng trong tai do thay đổi áp suất.

Bên cạnh đó, do nằm cạnh cơ thái dương và động mạch thái dương nông, việc day ấn huyệt Nhĩ Hòa Liêu giúp giải tỏa căng thẳng cho các nhánh thần kinh sọ số năm và số bảy. Phương pháp này mang lại tác dụng giảm đau nửa đầu, đau nhức vùng thái dương do áp lực công việc hoặc căng thẳng thần kinh kéo dài.

Nhĩ Hòa Liêu cũng thường được các chuyên gia phục hồi chức năng và châm cứu lựa chọn trong liệu trình hỗ trợ điều trị liệt mặt ngoại biên, viêm khớp thái dương hàm gây khó khăn khi há miệng, cũng như giảm đau cơ nhai khi nhai thức ăn cứng.

Hướng dẫn kỹ thuật day bấm huyệt an toàn tại nhà

Quy trình thực hiện bấm huyệt cần tuân thủ các bước vệ sinh và thao tác đúng cách để đạt lợi ích tốt nhất. Trước tiên, người thực hiện cần rửa sạch tay và lau khô, ngồi hoặc nằm ở tư thế thả lỏng toàn thân, hít thở đều đặn để thư giãn các cơ vùng mặt.

Khi bấm huyệt Khẩu Hòa Liêu, bạn dùng đầu ngón tay trỏ hoặc ngón tay giữa của hai bàn tay đặt vào huyệt hai bên dưới cánh mũi. Dùng lực ấn từ từ theo hướng vuông góc với xương hàm trên cho đến khi xuất hiện cảm giác căng tức nhẹ, sau đó tiến hành day tròn theo chiều kim đồng hồ khoảng một đến hai phút. Động tác cần êm dịu, không cọ xát mạnh làm trầy xước da.

Đối với huyệt Nhĩ Hòa Liêu, đặt phần thịt của đầu ngón tay trỏ vào hõm trước trên tai, tránh đè trực tiếp lên thân động mạch thái dương đang đập. Day nhẹ nhàng với biên độ nhỏ trong vòng một đến hai phút. Bạn có thể phối hợp xoa ấm hai vành tai trước và sau khi bấm huyệt để tăng cường tuần hoàn máu cục bộ.

Lưu ý an toàn

Không thực hiện bấm huyệt Hòa Liêu tại những vùng da đang có vết trầy xước, mụn nhọt, viêm loét hoặc nhiễm trùng ngoài da. Khi day ấn tại huyệt Nhĩ Hòa Liêu, cần tránh dùng móng tay bấm sắc nhọn hoặc đè ép quá mạnh lên động mạch thái dương nông. Người có tiền sử rối loạn đông máu, phụ nữ có thai hoặc người đang sốt cao không nên tự ý can thiệp. Mọi kỹ thuật châm cứu xâm lấn vào huyệt phải do bác sĩ y học cổ truyền có chứng chỉ hành nghề thực hiện tại cơ sở y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như méo miệng đột ngột, đau đầu dữ dội hoặc giảm thị lực, người bệnh cần đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Huyệt Hòa Liêu là huyệt vị có giá trị trong hỗ trợ cải thiện các vấn đề vùng mặt, tai, mũi họng theo y học cổ truyền. Việc hiểu đúng vị trí giữa Khẩu Hòa Liêu và Nhĩ Hòa Liêu giúp người bệnh áp dụng phương pháp xoa bóp bấm huyệt an toàn và hiệu quả hơn. Khi xuất hiện các dấu hiệu bệnh lý kéo dài hoặc bất thường tại vùng đầu mặt, bạn nên thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị bài bản.