Những dấu hiệu của đột quỵ trước từ 1 tuần đến vài tháng cần chú ý

Dấu hiệu của đột quỵ trước từ 1 tuần đến vài tháng là gì?

• Đột quỵ não là tình trạng cấp tính xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bộ bị tắc nghẽn hoặc do mạch máu trong não bị vỡ, dẫn đến tổn thương và hoại tử tế bào thần kinh chỉ trong vài phút. Dù biến cố cấp diễn ra rất nhanh, quá trình xơ vữa động mạch, hẹp lòng mạch hoặc hình thành huyết khối thường diễn tiến âm thầm từ trước đó rất lâu.
• Khoảng thời gian từ một tuần đến vài tháng trước khi cơn đột quỵ toàn phát xảy ra là giai đoạn các tổn thương mạch máu bắt đầu gây ra những gián đoạn tuần hoàn nhỏ. Những cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua hoặc tình trạng thiếu oxy não ngắt quãng chính là các hồi chuông báo động của cơ thể. Nếu người bệnh nhận thức đúng và kịp thời tiếp cận các can thiệp chuyên khoa thần kinh, phần lớn nguy cơ tai biến mạch máu não hoàn toàn có thể được ngăn chặn hiệu quả.

Cơn thiếu máu não thoáng qua là lời cảnh báo sớm quan trọng

• Cơn thiếu máu não thoáng qua là hiện tượng gián đoạn lưu lượng máu cục bộ lên não trong thời gian ngắn, thường kéo dài từ vài phút đến dưới một giờ trước khi các chức năng tự hồi phục hoàn toàn. Đây được xem là lời cảnh báo sớm rõ ràng và nguy hiểm nhất trước một cơn đột quỵ thiếu máu cục bộ thực sự. Trong vòng một tuần đến một tháng sau cơn thiếu máu não thoáng qua, nguy cơ tiến triển thành đột quỵ tái phát rất cao nếu không có can thiệp y khoa.
• Biểu hiện của tình trạng này tương tự như một cơn đột quỵ nhẹ, bao gồm tê bì hoặc yếu một bên tay chân, méo mặt nhẹ trong chốc lát, nói ngọng hoặc khó hiểu lời nói của người khác. Vì các triệu chứng biến mất nhanh chóng, rất nhiều người bệnh lầm tưởng cơ thể chỉ bị trúng gió hoặc mệt mỏi nhất thời. Sự chủ quan này khiến người bệnh bỏ lỡ giai đoạn vàng để khảo sát mạch máu và phòng ngừa biến cố tắc nghẽn mạch máu não nghiêm trọng hơn.

Các biểu hiện tê yếu và rối loạn cảm giác diễn ra ngắt quãng

• Trước khi xảy ra tai biến mạch máu não vài ngày đến vài tuần, nhiều bệnh nhân ghi nhận những biến đổi bất thường ở hệ thần kinh và giác quan nhưng diễn ra ngắt quãng. Tình trạng tê râm ran hoặc cảm giác như kiến bò ở một bên mặt, cánh tay hoặc cẳng chân có thể xuất hiện lặp đi lặp lại vào cùng một thời điểm trong ngày rồi tự hết. Đi kèm với đó là hiện tượng giảm lực cầm nắm, khiến người bệnh bất chợt làm rơi đồ vật hoặc bước đi không vững.
• Thị lực cũng là cơ quan thường xuyên phát tín hiệu sớm. Hiện tượng mù thoáng qua ở một mắt, mờ mắt đột ngột hoặc nhìn đôi có thể xuất hiện trong vài giây rồi hồi phục khi tuần hoàn qua động mạch võng mạc bị gián đoạn tạm thời. Thêm vào đó, những cơn chóng mặt bất chợt làm mất thăng bằng, cảm giác chao đảo khi thay đổi tư thế hay khó khăn ngắn ngủi trong việc tìm từ ngữ diễn đạt cũng là những chỉ dấu cho thấy lưu lượng máu nuôi dưỡng tế bào não đang gặp trục trặc cục bộ.

Đau đầu bất thường và tình trạng mệt mỏi suy giảm thể lực kéo dài

• Một cơn đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, khác hẳn với các kiểu đau đầu do căng thẳng hay mệt mỏi thông thường, có thể là dấu hiệu sớm báo trước tổn thương mạch máu não trước vài ngày hoặc vài tuần. Tình trạng này có thể liên quan đến sự rò rỉ vi thể của phình động mạch não hoặc quá trình xơ vữa gây hẹp nặng lòng mạch làm biến đổi áp lực nội sọ. Cơn đau thường khu trú ở một bên đầu hoặc lan tỏa vùng sau gáy, đôi khi kèm theo cảm giác cứng cổ nhẹ và buồn nôn.
• Bên cạnh đau đầu, sự suy giảm năng lượng không rõ nguyên nhân, cảm giác kiệt sức kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ cũng được nhiều người bệnh ghi nhận trước thời điểm đột quỵ. Những biến đổi âm thầm này thường đi kèm với tình trạng hay quên đột xuất, khó tập trung làm việc hoặc cảm giác lơ mơ thoáng qua. Mặc dù các biểu hiện này không đặc hiệu, nhưng khi chúng xuất hiện ở người có sẵn bệnh nền tim mạch, nguy cơ xảy ra biến cố mạch máu não là rất đáng lưu tâm.

Giải pháp kiểm soát nguy cơ và bảo vệ hệ mạch máu não

• Để chủ động ngăn chặn đột quỵ trước khi biến cố thực sự xảy ra, việc kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ là biện pháp then chốt. Người bệnh cần định kỳ theo dõi chỉ số huyết áp, nồng độ đường huyết và bilan lipid máu. Bệnh tăng huyết áp và rung nhĩ là hai nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hình thành cục máu đông hoặc vỡ mạch, do đó việc tuân thủ phác đồ điều trị lâu dài của bác sĩ chuyên khoa tim mạch là điều bắt buộc.
• Chế độ dinh dưỡng nên ưu tiên tăng cường rau xanh, cá béo giàu acid béo không bão hòa, giảm thiểu muối và hạn chế tối đa thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa cũng như đồ uống có cồn. Duy trì hoạt động thể chất vừa sức ít nhất ba mươi phút mỗi ngày giúp cải thiện độ đàn hồi của thành mạch và kiểm soát cân nặng. Người có nguy cơ cao cần chủ động thực hiện các chẩn đoán hình ảnh như siêu âm doppler mạch cảnh, chụp cộng hưởng từ sọ não theo tư vấn của bác sĩ để kịp thời phát hiện sớm các vị trí hẹp mạch máu não.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc chống đông, thuốc tan máu đông hay bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc khi thấy các biểu hiện nghi ngờ. Mọi sự thay đổi về thuốc điều trị bệnh nền cần có sự đồng thuận từ nhân viên y tế.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng cảnh báo của cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc bất thường tuần hoàn não trước vài ngày đến vài tuần có ý nghĩa sống còn trong phòng ngừa đột quỵ toàn phát. Khi cơ thể xuất hiện những biến đổi đột ngột dù chỉ diễn ra trong chốc lát, người bệnh không nên chủ quan tự theo dõi tại nhà mà cần sớm đến các cơ sở y tế chuyên khoa thần kinh để được kiểm tra mạch máu não và có biện pháp can thiệp kịp thời.