Những cách tránh thai tự nhiên cùng ưu và nhược điểm cần biết

Cách tránh thai tự nhiên là gì?

Các cách tránh thai tự nhiên, hay còn gọi là phương pháp kế hoạch hóa gia đình tự nhiên, hoạt động chủ yếu dựa trên nguyên lý xác định thời điểm dễ thụ thai nhất trong chu kỳ kinh nguyệt của người phụ nữ để chủ động kiêng quan hệ hoặc can thiệp hành vi khi giao hợp. Trong một chu kỳ bình thường, khả năng thụ thai cao nhất tập trung vào khoảng thời gian vài ngày trước và sau khi noãn hoàng được phóng thích. Tinh trùng có thể tồn tại trong đường sinh dục nữ từ ba đến năm ngày, trong khi noãn chỉ duy trì khả năng thụ tinh trong vòng mười hai đến hai mươi bốn giờ sau khi rụng.

Điểm đặc trưng của nhóm giải pháp này là không đưa bất kỳ hoạt chất hormone ngoại sinh nào vào cơ thể, không can thiệp thủ thuật và không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản tự nhiên về sau. Mặc dù vậy, hiệu quả thực tế của các phương pháp tự nhiên phụ thuộc rất lớn vào tính đều đặn của chu kỳ kinh nguyệt, sự kiên trì theo dõi triệu chứng sinh lý hàng ngày và khả năng làm chủ hành vi của cả hai bạn tình.

Phương pháp tính ngày rụng trứng theo lịch chu kỳ kinh nguyệt

Phương pháp tính lịch dựa trên chu kỳ kinh nguyệt là giải pháp quen thuộc nhất, áp dụng nguyên lý trứng rụng trước kỳ kinh tiếp theo khoảng mười bốn ngày và tế bào trứng chỉ sống được từ mười hai đến hai mươi bốn giờ, trong khi tinh trùng có thể tồn tại trong đường sinh dục nữ từ ba đến năm ngày. Người phụ nữ cần theo dõi chu kỳ kinh liên tục trong ít nhất sáu tháng để xác định khoảng thời gian dễ thụ thai nhất, thường từ ngày thứ mười đến ngày thứ hai mươi của chu kỳ, và kiêng giao hợp không bảo vệ trong những ngày này.

Ưu điểm nổi bật của cách tính ngày là đơn giản, không tốn chi phí và không cần sử dụng bất kỳ dụng cụ hay hóa chất nào can thiệp vào cơ thể. Tuy nhiên, nhược điểm lớn là tỷ lệ thất bại khá cao trên thực tế. Thời điểm rụng trứng rất dễ dao động do tác động của căng thẳng tâm lý, mất ngủ, ốm sốt hoặc thay đổi thói quen sinh hoạt. Những phụ nữ có chu kỳ kinh không đều hoặc đang trong giai đoạn tiền mãn kinh, sau sinh nở thì phương pháp này hoàn toàn không đáng tin cậy.

Phương pháp theo dõi dịch nhầy cổ tử cung để nhận biết ngày thụ thai

Phương pháp này dựa vào sự biến đổi đặc tính của dịch nhầy cổ tử cung dưới tác động trực tiếp của nồng độ hormone sinh dục trong chu kỳ kinh nguyệt. Sau khi hết kinh nguyệt, âm đạo thường có cảm giác khô ráo do lượng dịch nhầy tiết ra rất ít. Khi nang noãn phát triển và chuẩn bị phóng noãn, lượng estrogen tăng vọt khiến dịch nhầy trở nên nhiều hơn, loãng, trong suốt, dính nhớt và có thể kéo sợi tương tự lòng trắng trứng sống. Đây là thời điểm phụ nữ có khả năng thụ thai cao nhất. Sau khi trứng đã rụng, lượng progesterone gia tăng sẽ làm chất nhầy đặc lại, đục và khô nhanh.

Ưu điểm của phương pháp nhận biết chất nhầy là giúp phụ nữ lắng nghe và hiểu rõ sự vận hành sinh lý của chính cơ thể mình mà không tốn kém chi phí. Dù vậy, nhược điểm là đòi hỏi người thực hiện phải quan sát tỉ mỉ, kiên nhẫn mỗi ngày và có kinh nghiệm phân biệt chính xác. Việc đánh giá chất nhầy rất dễ bị sai lệch nếu người phụ nữ đang mắc viêm nhiễm phụ khoa, vừa quan hệ tình dục, sử dụng dung dịch vệ sinh thụt rửa hoặc dùng thuốc đặt âm đạo.

Phương pháp đo thân nhiệt nền cơ thể vào mỗi buổi sáng

Đo thân nhiệt cơ thể vào buổi sáng ngay sau khi thức dậy giúp nhận biết thời điểm đã phóng noãn. Sau khi trứng rụng, hormone progesterone làm thân nhiệt nền tăng nhẹ khoảng 0,2 đến 0,5 độ C và duy trì đến kỳ kinh tiếp theo. Thời điểm an toàn để quan hệ được tính từ ngày thứ ba sau khi nhiệt độ tăng ổn định.

Ưu điểm của phương pháp là độ tin cậy tương đối tốt nếu đo đều đặn bằng nhiệt kế chuyên dụng vào cùng một giờ mỗi sáng. Nhược điểm lớn là phương pháp chỉ báo hiệu sau khi trứng đã rụng, không dự báo trước được để phòng tinh trùng sống chờ sẵn. Ngoài ra, nhiệt độ cơ thể rất dễ bị ảnh hưởng bởi thiếu ngủ, sốt hoặc uống rượu bia.

Phương pháp xuất tinh ngoài âm đạo và những hạn chế thực tế

Xuất tinh ngoài âm đạo hay giao hợp ngắt quãng là biện pháp mà người nam chủ động rút dương vật ra khỏi âm đạo trước khi đạt cực khoái để phóng tinh ra xa khu vực sinh dục ngoài của nữ giới. Biện pháp này không làm xáo trộn cảm giác cơ thể nữ giới, không phụ thuộc vào chu kỳ kinh nguyệt và có thể thực hiện bất cứ lúc nào mà không cần chuẩn bị dụng cụ hỗ trợ.

Tuy nhiên, nhược điểm của giao hợp ngắt quãng rất rõ rệt và tiềm ẩn rủi ro thụ thai ngoài ý muốn cao. Trước khi xuất tinh thực sự, người nam thường tiết ra một lượng chất nhờn bôi trơn và chất lỏng này vẫn có thể chứa một lượng tinh trùng khỏe mạnh đủ khả năng di chuyển vào tử cung để thụ tinh. Phương pháp này đòi hỏi sự tự chủ và khả năng kiểm soát hưng phấn cực kỳ cao ở nam giới, điều mà nam giới trẻ tuổi hoặc người thiếu kinh nghiệm rất khó làm chủ, đồng thời có thể gây căng thẳng tâm lý trong lúc quan hệ.

Phương pháp cho con bú vô kinh ở phụ nữ sau sinh

Cho con bú hoàn toàn có thể ức chế rụng trứng trong 6 tháng đầu sau sinh nhờ nồng độ hormone prolactin tăng cao khi trẻ bú mẹ trực tiếp. Biện pháp này chỉ có hiệu quả khi người mẹ chưa có kinh trở lại, trẻ dưới 6 tháng tuổi và bú mẹ hoàn toàn cả ngày lẫn đêm mà không ăn dặm hay bú bình.

Ưu điểm là phương pháp hoàn toàn tự nhiên, hỗ trợ dinh dưỡng tối ưu cho trẻ và giúp tử cung người mẹ co hồi tốt. Tuy nhiên, hiệu quả sẽ giảm mạnh khi cữ bú thưa dần hoặc trẻ bắt đầu ăn dặm. Phụ nữ hoàn toàn có thể rụng trứng trước khi kỳ kinh đầu tiên xuất hiện lại, do đó cần cân nhắc phối hợp biện pháp tránh thai khác để đảm bảo an toàn.

Lưu ý an toàn

Các cách tránh thai tự nhiên hoàn toàn không có khả năng bảo vệ cơ thể trước các bệnh lây truyền qua đường tình dục như lậu, giang mai, sùi mào gà hay HIV. Tỷ lệ thất bại trong thực tế của các biện pháp này tương đối cao so với bao cao su, que cấy hay thuốc tránh thai hàng ngày. Những người có kinh nguyệt không đều, phụ nữ đang hồi phục sức khỏe hoặc các cặp đôi chưa sẵn sàng đón nhận việc có con ngoài ý muốn nên tham khảo ý kiến tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa để lựa chọn biện pháp có độ tin cậy vững chắc hơn.

Tóm tắt

Các phương pháp tránh thai tự nhiên đem lại sự tiện lợi, an toàn và không gây tốn kém nhưng đòi hỏi sự kiên trì cùng hiểu biết chuẩn xác về sinh lý sinh sản. Do hiệu quả thực tế phụ thuộc nhiều vào yếu tố cá nhân, các cặp đôi nên cân nhắc kỹ mong muốn kế hoạch hóa gia đình hoặc tham khảo chuyên gia y tế để lựa chọn giải pháp bảo vệ phù hợp và vững chắc nhất.