Những biểu hiện tiền sản giật nguy hiểm thai phụ cần chú ý

Tiền sản giật nguy hiểm là gì?

Tiền sản giật là hội chứng rối loạn đa cơ quan liên quan mật thiết đến sự phát triển bất thường của hệ thống mạch máu bánh nhau trong thai kỳ. Khi các mạch máu cung cấp dinh dưỡng cho thai nhi bị thu hẹp hoặc tái tạo không hoàn chỉnh, lượng máu nuôi nhau thai bị suy giảm, kích hoạt phản ứng giải phóng các yếu tố gây viêm và co thắt mạch vào hệ tuần hoàn của người mẹ.

Hậu quả là huyết áp của thai phụ tăng cao, gây tổn thương lớp lót mạch máu ở nhiều cơ quan trọng yếu như thận, gan, não và hệ huyết học. Bệnh không chỉ làm giảm lưu lượng oxy cùng dưỡng chất truyền tới thai nhi dẫn đến suy dinh dưỡng bào thai hoặc sinh non, mà còn khiến người mẹ đối mặt với nguy cơ co giật, xuất huyết não, suy thận cấp và vỡ gan nếu không được kiểm soát y khoa chặt chẽ.

Chỉ số huyết áp tăng cao kèm theo protein trong nước tiểu

Huyết áp tăng cao là chỉ số nền tảng cảnh báo hội chứng tiền sản giật. Tình trạng này thường được xác định khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên ở thai phụ vốn có huyết áp bình thường trước tuần thai thứ 20. Sự gia tăng áp lực mạch máu kéo dài gây tổn thương lớp nội mô mao mạch toàn thân, đặc biệt tại màng lọc cầu thận.

Khi cầu thận bị tổn thương, các phân tử protein sẽ rò rỉ vào dòng nước tiểu, dẫn đến tình trạng protein niệu dương tính qua các xét nghiệm phân tích nước tiểu định kỳ. Hiện tượng này phản ánh sự suy giảm chức năng thận và cho thấy mạch máu nuôi dưỡng tử cung cũng như nhau thai đang chịu áp lực lớn. Thai phụ cần theo dõi huyết áp thường xuyên và không được bỏ qua các lần xét nghiệm nước tiểu trong các lần khám thai định kỳ.

Đau đầu dữ dội kéo dài và rối loạn thị giác bất thường

Cơn đau đầu xuất hiện trong hội chứng tiền sản giật thường có tính chất dữ dội, dai dẳng và không thuyên giảm khi nghỉ ngơi hay dùng các biện pháp thư giãn thông thường. Cơn đau thường tập trung ở vùng trán hoặc hai bên thái dương, xuất phát từ tình trạng co thắt các mạch máu não và hiện tượng tăng áp lực nội sọ.

Đi kèm với đau đầu là các rối loạn thị giác thoáng qua hoặc tiến triển, bao gồm nhìn mờ, nhìn đôi, thấy đốm sáng lấp lánh hoặc nhạy cảm quá mức với ánh sáng. Những triệu chứng thần kinh này là dấu hiệu cảnh báo hệ thần kinh trung ương đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nếu không được nhân viên y tế xử trí kịp thời, tình trạng phù não có thể tiến triển dẫn đến các cơn co giật toàn thân của biến chứng sản giật.

Đau tức vùng hạ sườn phải và cảm giác buồn nôn liên tục

Cảm giác đau tức hoặc đau quặn vùng hạ sườn phải, ngay dưới bờ sườn bên phải hoặc vùng thượng vị là một trong những dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật nặng. Cơn đau này không liên quan đến tình trạng khó tiêu hay trào ngược dạ dày thông thường của thai kỳ, mà bắt nguồn từ tình trạng thiếu máu cục bộ mô gan và phù nề bao gan.

Thai phụ có thể kèm theo cảm giác buồn nôn, nôn mửa liên tục dù đã qua giai đoạn nghén của 3 tháng đầu thai kỳ. Đây là triệu chứng gợi ý sự suy giảm chức năng gan cấp tính, có thể liên quan đến hội chứng HELLP với sự kết hợp của tán huyết, tăng men gan và giảm tiểu cầu. Bất kỳ cơn đau nhức nào ở vùng bụng trên trong nửa sau thai kỳ đều đòi hỏi sự đánh giá ngay lập tức của bác sĩ chuyên khoa sản.

Phù nề tiến triển nhanh toàn thân và cảm giác khó thở đột ngột

Phù nề là hiện tượng khá phổ biến ở thai phụ do ứ trệ tuần hoàn chi dưới, nhưng phù do tiền sản giật có đặc điểm tiến triển rất nhanh và lan tỏa. Thai phụ có thể nhận thấy bàn tay sưng húp khiến không thể tháo nhẫn, khuôn mặt và vùng quanh mắt sưng phù rõ rệt chỉ sau một đêm, đi kèm tăng cân đột ngột trên 1 đến 2 kg mỗi tuần.

Tình trạng thoát dịch mạch máu vào các khoang kẽ còn có thể dẫn đến biến chứng phù phổi cấp, biểu hiện qua triệu chứng khó thở, thở gấp, cảm giác nặng ngực hoặc ho khan khi nằm. Đây là tình trạng cấp cứu sản khoa đe dọa trực tiếp đến tính mạng của mẹ, đòi hỏi phải được can thiệp y tế tại bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị hỗ trợ hô hấp và hồi sức sản khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Mỗi thai phụ có cơ địa và diễn tiến bệnh lý khác nhau. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ huyết áp, thuốc giảm đau hoặc áp dụng các mẹo dân gian tại nhà khi xuất hiện dấu hiệu bất thường mà phải đến ngay bệnh viện chuyên khoa sản.

Tóm tắt

Tiền sản giật là một biến chứng thai kỳ nghiêm trọng nhưng có thể phát hiện và kiểm soát tốt nếu thai phụ theo dõi sát sao sức khỏe bản thân. Việc tuân thủ lịch khám định kỳ, chủ động lắng nghe các thay đổi bất thường của cơ thể và phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa sản là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi trong suốt thai kỳ.