Những bệnh từ chó, mèo lây sang người và cách phòng ngừa
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Chó và mèo là những vật nuôi thân thiết trong nhiều gia đình, đem lại giá trị tinh thần to lớn. Tuy nhiên, thú cưng cũng có thể mang theo nhiều mầm bệnh bao gồm virus, vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng có khả năng lây truyền sang người.
Con đường lây nhiễm mầm bệnh từ chó mèo khá đa dạng, phổ biến nhất là qua các vết cào, vết cắn, tiếp xúc trực tiếp với lông, da hoặc vô tình nuốt phải trứng ký sinh trùng có trong phân và đất cát ô nhiễm. Việc nắm rõ các bệnh truyền nhiễm này giúp người nuôi chủ động phòng ngừa, bảo vệ an toàn cho bản thân và các thành viên trong gia đình.
Bệnh từ chó mèo lây sang người là gì?
Bệnh lây truyền từ động vật sang người là nhóm bệnh nhiễm trùng truyền qua lại giữa động vật có xương sống và con người. Ở chó và mèo, mầm bệnh có thể khu trú tự nhiên trên cơ thể hoặc đường tiêu hóa mà đôi khi không biểu hiện triệu chứng rõ rệt ở vật nuôi. Khi tiếp xúc gần gũi, ôm ấp, dọn dẹp vệ sinh hoặc bị cào cắn, con người có nguy cơ phơi nhiễm trực tiếp với tác nhân gây bệnh. Mức độ biểu hiện bệnh ở người dao động từ nhẹ như viêm da cục bộ đến nguy hiểm đến tính mạng như viêm não. Nhóm người có nguy cơ cao diễn tiến nặng bao gồm trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy giảm.
Bệnh dại và nhiễm trùng do vết cào cắn từ chó mèo
Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm từ động vật nguy hiểm nhất, do virus dại tấn công hệ thần kinh trung ương. Virus lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật mang mầm bệnh khi chúng cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở của người. Khi virus đã xâm nhập và phát bệnh, tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối, do đó xử lý sát khuẩn vết thương ngay lập tức và tiêm vắc xin phòng dại cùng huyết thanh kháng dại kịp thời là can thiệp mang tính sống còn. Bên cạnh virus dại, vết cào cắn của chó mèo còn chứa nhiều vi khuẩn kỵ khí như Pasteurella multocida hay tụ cầu khuẩn, dễ dẫn đến viêm mô tế bào, áp xe và nhiễm trùng huyết nếu không được chăm sóc y tế.
Bệnh nấm da và ghẻ lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp
Bệnh nấm da, đặc biệt là nấm Microsporum canis, là bệnh ngoài da rất phổ biến lây từ lông và da của chó mèo sang người qua tiếp xúc trực tiếp hoặc đồ dùng sinh hoạt dính lông rụng. Ở người, tổn thương nấm thường xuất hiện dưới dạng các mảng đỏ hình tròn hoặc bầu dục, có bờ viền nổi rõ kèm mụn nước nhỏ và ngứa ngáy nhiều. Trẻ em là đối tượng rất dễ nhiễm nấm da đầu hoặc nấm thân mình do thói quen ôm ấp thú cưng. Ngoài nấm da, ve rận và cái ghẻ từ chó mèo cũng có thể tạm thời bám vào da người, gây ngứa ngáy dữ dội và viêm da kích ứng cần được bác sĩ chuyên khoa da liễu thăm khám để điều trị đúng thuốc.
Nhiễm ấu trùng giun đũa và sán dây từ chất thải thú cưng
Giun đũa chó mèo Toxocara canis và Toxocara cati là loại ký sinh trùng đường ruột phổ biến ở vật nuôi. Trứng giun theo phân chó mèo thải ra môi trường, nhiễm vào đất, cát hoặc dính trên lông của thú cưng. Người vô tình nuốt phải trứng giun qua bàn tay bẩn hoặc thực phẩm nhiễm bẩn. Trứng nở thành ấu trùng trong ruột người, sau đó di chuyển qua thành ruột đến các cơ quan nội tạng như gan, phổi hoặc mắt, gây hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng với triệu chứng sốt kéo dài, đau bụng, ho hoặc suy giảm thị lực. Bên cạnh giun đũa, sán dây Dipylidium caninum cũng có thể lây sang người nếu vô tình nuốt phải bọ chét mang ấu trùng sán.
Bệnh mèo cào và nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma gondii
Bệnh mèo cào do vi khuẩn Bartonella henselae gây ra, lây sang người khi bị mèo nhiễm khuẩn cào, cắn hoặc liếm lên vết xước da. Sau vài ngày đến vài tuần, người bệnh thường xuất hiện nốt sẩn đỏ tại vị trí tổn thương, kèm sốt nhẹ, mệt mỏi và nổi hạch sưng to ở vùng lân cận như nách hoặc bẹn. Một bệnh lý khác đặc biệt cần lưu ý ở loài mèo là nhiễm đơn bào Toxoplasma gondii. Mèo là vật chủ chính thải noãn nang ký sinh trùng qua phân. Phụ nữ mang thai nếu nhiễm Toxoplasma lần đầu trong thai kỳ có thể truyền sang thai nhi, gây nguy cơ sảy thai, dị tật bẩm sinh hoặc tổn thương não và mắt của trẻ.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua hoặc bôi các loại thuốc chứa corticoid lên vết cào cắn hay tổn thương nấm nghi ngờ lây từ thú cưng. Khi bị chó mèo cắn, cào chảy máu, cần rửa ngay vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục trong ít nhất 15 phút, sau đó đến ngay cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá nguy cơ và tư vấn phác đồ tiêm ngừa phù hợp.
Tóm tắt
Nuôi dưỡng thú cưng mang lại nhiều lợi ích tinh thần to lớn nhưng cần đi đôi với thói quen vệ sinh và phòng ngừa dịch bệnh khoa học. Thường xuyên tiêm phòng, tẩy giun định kỳ cho chó mèo, rửa tay sau khi tiếp xúc và giữ gìn môi trường sống sạch sẽ là chìa khóa giúp gia đình bạn vừa tận hưởng niềm vui bên thú cưng, vừa bảo vệ trọn vẹn sức khỏe.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Làm gì ngay sau khi bị chó hoặc mèo cắn chảy máu?
Bạn cần rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy liên tục với xà phòng trong khoảng 15 phút, sau đó sát trùng bằng cồn y tế hoặc dung dịch povidone-iodine. Đến ngay trung tâm y tế gần nhất để bác sĩ kiểm tra và chỉ định tiêm phòng dại hoặc uốn ván kịp thời.
Bao lâu nên tẩy giun định kỳ cho chó mèo nuôi trong nhà?
Chó mèo con thường cần tẩy giun nhiều đợt theo hướng dẫn của bác sĩ thú y từ vài tuần tuổi, trong khi thú cưng trưởng thành nên tẩy giun định kỳ mỗi 3 đến 6 tháng một lần để ngăn ngừa nguy cơ thải trứng ký sinh trùng ra môi trường sống.
Phụ nữ mang thai có cần cách ly hoàn toàn với mèo không?
Phụ nữ mang thai không bắt buộc phải từ bỏ nuôi mèo, nhưng cần tránh trực tiếp dọn khay cát vệ sinh của mèo để phòng nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma gondii. Nếu bắt buộc phải dọn, hãy đeo găng tay, khẩu trang và rửa tay sạch bằng xà phòng ngay sau đó.
Vết cào của mèo gây sưng hạch có tự khỏi được không?
Ở người có sức đề kháng tốt, bệnh mèo cào nhẹ có thể tự thoái lui sau vài tuần hoặc vài tháng. Tuy nhiên, nếu hạch sưng to gây đau nhiều, sốt cao kéo dài hoặc kèm nhiễm trùng tại chỗ, bạn cần đi khám bác sĩ để được đánh giá và điều trị kháng sinh phù hợp.
Có nên cho chó mèo ngủ chung giường để tránh lây bệnh không?
Các chuyên gia y tế khuyến cáo không nên cho chó mèo ngủ chung giường, đặc biệt với trẻ nhỏ hoặc người có cơ địa dị ứng. Thói quen này làm tăng nguy cơ phơi nhiễm với nấm da, bọ chét, ve rận và các loại trứng giun sán còn bám dính trên lông thú cưng.
