Những bệnh truyền nhiễm có thể lây từ chó sang người và cách phòng chống

Bệnh lây từ chó sang người là gì?

Bệnh lây truyền từ động vật sang người là tình trạng vi sinh vật ký sinh hoặc gây bệnh trên vật nuôi xâm nhập và gây tổn hại cho sức khỏe con người. Chó là loài động vật tiếp xúc mật thiết với con người hằng ngày qua các hoạt động ôm ấp, vuốt ve, chăm sóc lông và vệ sinh chuồng trại.

Các tác nhân truyền nhiễm từ chó có thể xâm nhập vào cơ thể người theo nhiều con đường khác nhau. Nước bọt của chó có thể chứa virus dại hoặc vi khuẩn kỵ khí lây qua vết cắn. Phân chó có thể chứa trứng giun đũa Toxocara gây ô nhiễm đất cát, sàn nhà và đồ chơi của trẻ nhỏ. Nước tiểu của chó có thể mang xoắn khuẩn xâm nhập qua vết xước trên da. Ngoài ra, lông và da của chó cũng là nơi cư trú của vi nấm sợi rất dễ lây sang người khi tiếp xúc trực tiếp. Việc hiểu rõ từng nhóm bệnh giúp thiết lập môi trường sống an toàn và ngăn chặn kịp thời các nguy cơ lây nhiễm.

Bệnh dại do virus Rabies lây qua nước bọt và vết cắn

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do rhabdovirus gây ra, lây truyền từ chó sang người chủ yếu qua vết cắn, vết cào rách da hoặc khi nước bọt của chó dính vào vết thương hở và niêm mạc. Sau khi xâm nhập, virus di chuyển theo dây thần kinh về hệ thần kinh trung ương và tủy sống.

Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tùy thuộc vào vị trí và độ sâu của vết cắn. Khi đã xuất hiện các triệu chứng lâm sàng như sợ nước, sợ gió, kích động hoặc liệt cơ hô hấp, tỷ lệ tử vong ở người bệnh gần như là tuyệt đối. Tiêm phòng vắc xin dại đầy đủ cho chó là biện pháp cốt lõi để loại trừ mầm bệnh. Khi bị chó cắn, việc rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng liên tục trong 15 phút và đến ngay cơ sở y tế để tiêm phòng là hành động khẩn cấp cứu sống tính mạng.

Nhiễm ấu trùng giun đũa Toxocara canis từ chất thải

Giun đũa chó Toxocara canis là loài ký sinh trùng đường tiêu hóa phổ biến ở vật nuôi. Chó nhiễm giun sẽ thải hàng nghìn trứng giun ra môi trường theo phân, làm ô nhiễm đất cát, nguồn nước hoặc bám dính trên lông chó. Con người vô tình nuốt phải trứng giun khi ăn uống bằng bàn tay chưa rửa sạch hoặc khi trẻ nhỏ chơi nghịch đất cát.

Khi vào đường ruột của người, trứng nở thành ấu trùng và xuyên qua thành ruột di chuyển theo dòng máu đến các cơ quan như gan, phổi, não hoặc mắt. Bệnh nhân có thể bị sốt, nổi mề đay ngứa ngáy dữ dội, đau bụng âm ỉ, khó thở hoặc suy giảm thị lực nếu ấu trùng xâm nhập vào võng mạc. Việc tẩy giun định kỳ cho chó và tập thói quen rửa tay bằng xà phòng sau khi chơi với thú cưng là cách phòng bệnh hiệu quả nhất.

Bệnh xoắn khuẩn Leptospira lây nhiễm qua nước tiểu

Bệnh do xoắn khuẩn Leptospira là bệnh truyền nhiễm từ động vật lây sang người khi tiếp xúc trực tiếp với nước tiểu của chó nhiễm khuẩn hoặc qua đất, nước bị ô nhiễm chất thải của vật nuôi. Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể người qua các vết trầy xước trên da hoặc qua niêm mạc mắt, mũi và miệng.

Người mắc bệnh thường có biểu hiện sốt cao đột ngột, rét run, đau đầu dữ dội và đau nhức cơ bắp đặc biệt là vùng bắp chân và lưng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời bằng kháng sinh, bệnh có thể tiến triển nặng gây viêm màng não, suy gan kèm vàng da, suy thận cấp hoặc xuất huyết phổi nguy hiểm. Vệ sinh sạch sẽ khu vực nuôi nhốt chó, tránh tiếp xúc với nguồn nước ứ đọng và tiêm vắc xin phòng xoắn khuẩn cho chó là các biện pháp ngăn ngừa lây nhiễm hữu hiệu.

Nhiễm khuẩn mô mềm do vi khuẩn Capnocytophaga từ nước bọt

Khoang miệng của chó là nơi cư trú bình thường của nhiều loại vi khuẩn, điển hình là vi khuẩn Capnocytophaga canimorsus và vi khuẩn Pasteurella. Mặc dù vô hại đối với chó, những vi khuẩn này có thể truyền sang người khi bị chó cắn, cào hoặc khi chó liếm lên vùng da có vết thương hở.

Nhiễm khuẩn có thể gây sưng nề, tấy đỏ, chảy mủ và đau nhức dữ dội tại chỗ trong vòng vài giờ đến vài ngày sau tổn thương. Ở những người có hệ miễn dịch suy yếu, người đã cắt lách hoặc người cao tuổi, vi khuẩn Capnocytophaga có thể xâm nhập sâu vào máu gây nhiễm khuẩn huyết, suy đa tạng và sốc nhiễm trùng với nguy cơ tử vong cao. Do đó, người nuôi không nên để chó liếm vào vết thương hở và cần xử lý y tế sớm nếu vết thương bị sưng đau bất thường.

Bệnh nấm da sợi lây truyền qua lông và biểu bì của chó

Bệnh nấm da, thường gặp do loài vi nấm Microsporum canis, là nhiễm trùng da nông rất phổ biến lây từ chó sang người. Chó bị nhiễm nấm thường có biểu hiện rụng lông từng mảng tròn, da đóng vảy hoặc mẩn đỏ. Bào tử nấm bám trên lông chó, rơi rụng ra thảm, đệm ngủ và phát tán trong không khí gia đình.

Khi người tiếp xúc trực tiếp với chó hoặc vật dụng dính mầm bệnh, nấm sẽ xâm nhập vào lớp sừng của da. Tổn thương điển hình ở người là các mảng ban đỏ hình tròn có ranh giới rõ rệt, bờ gờ cao nổi nhiều mụn nước nhỏ li ti và gây ngứa ngáy dữ dội. Bệnh rất hay gặp ở trẻ nhỏ với các thể nấm da thân hoặc nấm da đầu. Khi phát hiện thú cưng bị rụng lông bất thường, cần đưa đi điều trị thú y đồng thời vệ sinh, khử khuẩn vật dụng trong nhà để tránh lây nhiễm chéo.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không chủ quan trước các vết cào, cắn do chó gây ra, dù là chó nhà hay chó lạ. Tránh áp dụng các mẹo dân gian như đắp lá, rắc vôi hay bôi chất lạ lên vết thương vì làm tăng nguy cơ hoại tử và nhiễm trùng máu. Khi có dấu hiệu sốt cao, sưng tấy mưng mủ vết cắn, vàng da, nổi ban ngứa kéo dài hoặc co giật, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được bác sĩ thăm khám và điều trị chuyên khoa, không tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc tẩy giun.

Tóm tắt

Nuôi chó mang lại nhiều niềm vui nhưng đòi hỏi người nuôi phải có trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cho cả vật nuôi và gia đình. Hiểu rõ các bệnh truyền nhiễm lây từ chó sang người, chủ động tiêm phòng, tẩy giun định kỳ và duy trì vệ sinh cá nhân là giải pháp an toàn nhất để an tâm gắn kết với thú cưng mà không lo ngại nguy cơ mắc bệnh.