Những bệnh không nên uống collagen và các lưu ý

Những bệnh không nên uống collagen là gì?

Collagen là loại protein chiếm khoảng một phần ba tổng lượng protein trong cơ thể người, đóng vai trò kết nối các mô liên kết tại da, xương, sụn, gân và mạch máu. Khi tuổi tác tăng lên hoặc do tác động của ánh nắng mặt trời và căng thẳng, quá trình tổng hợp collagen tự nhiên suy giảm dần. Điều này thúc đẩy nhu cầu tìm đến các sản phẩm bổ sung collagen đường uống dưới dạng viên nén, bột hòa tan hoặc dung dịch lỏng.

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích cho cấu trúc da và hệ vận động, collagen sau khi uống sẽ được hệ tiêu hóa phân cắt thành các chuỗi acid amin và peptide nhỏ trước khi hấp thu qua niêm mạc ruột. Quá trình chuyển hóa và đào thải các thành phần này đòi hỏi sự tham gia trực tiếp của gan, thận và hệ thống miễn dịch. Do đó, ở những bệnh nhân có rối loạn chức năng cơ quan hoặc bệnh lý chuyển hóa đặc thù, việc bổ sung collagen có thể gây ra những tương tác bất lợi ngoài ý muốn.

Bệnh thận mạn tính và nguy cơ sỏi thận

Bệnh nhân suy thận hoặc viêm cầu thận mạn tính cần kiểm soát chặt chẽ lượng đạm nạp vào cơ thể mỗi ngày. Collagen là một loại protein dạng sợi, việc nạp thêm acid amin liều cao qua thực phẩm chức năng sẽ gia tăng gánh nặng lọc cho cầu thận. Ngoài ra, trong cấu trúc collagen chứa hàm lượng cao acid amin hydroxyproline, chất này khi vào cơ thể có thể chuyển hóa một phần thành acid oxalic. Sự gia tăng nồng độ oxalat trong nước tiểu là yếu tố thuận lợi thúc đẩy hình thành hoặc tái phát sỏi thận oxalat canxi, gây đau quặn thận và tắc nghẽn đường tiết niệu.

Viêm loét dạ dày tá tràng và bệnh lý tiêu hóa

Nhiều dạng bào chế collagen dạng nước hoặc dạng bột hòa tan thường được bổ sung thêm vitamin C, acid citric hoặc hương vị trái cây để khử mùi ngấy và hỗ trợ quá sinh tổng hợp collagen. Tuy nhiên, các thành phần có tính acid này cùng hàm lượng peptide đậm đặc có thể kích thích niêm mạc dạ dày, gây ợ chua, cồn cào, buồn nôn hoặc bùng phát cơn đau ở bệnh nhân đang bị viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản. Người đang trong đợt viêm cấp tính nên tạm ngưng và tham khảo ý kiến bác sĩ tiêu hóa trước khi sử dụng.

Bệnh tự miễn như xơ cứng bì và lupus ban đỏ

Các bệnh tự miễn như xơ cứng bì, lupus ban đỏ hệ thống hoặc viêm khớp dạng thấp là tình trạng hệ thống miễn dịch nhận diện nhầm và tấn công các mô liên kết của chính cơ thể. Trong bệnh xơ cứng bì, cơ thể vốn đã sản xuất và tích tụ quá mức collagen tại da và các cơ quan nội tạng, dẫn đến xơ hóa mô. Việc bổ sung thêm peptide collagen từ bên ngoài có thể kích hoạt các phản ứng miễn dịch không mong muốn, khiến triệu chứng bệnh trở nên phức tạp và khó kiểm soát hơn. Người mắc nhóm bệnh này không nên tùy tiện bổ sung collagen.

Người có cơ địa dị ứng nguồn đạm và hải sản

Phần lớn collagen thương mại được chiết xuất từ da cá biển sâu, sụn vi cá mập, da bò, da heo hoặc màng vỏ trứng. Những người có tiền sử dị ứng hải sản, dị ứng protein động vật có nguy cơ cao gặp phản ứng quá mẫn khi sử dụng. Biểu hiện dị ứng có thể từ nổi mày đay, mẩn ngứa, sưng phù môi mắt cho đến các phản ứng nghiêm trọng hơn như co thắt phế quản, khó thở hoặc sốc phản vệ. Việc đọc kỹ nguồn gốc nguyên liệu trên nhãn sản phẩm là nguyên tắc bắt buộc để phòng tránh nguy cơ ngộ độc dị ứng.

Người bệnh ung thư đang trong giai đoạn điều trị

Bệnh nhân đang trong phác đồ điều trị ung thư bằng hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp nhắm trúng đích cần kiêng dùng các thực phẩm bổ sung khi chưa có chỉ định của bác sĩ ung bướu. Collagen cùng các chất chống oxy hóa đi kèm trong sản phẩm có thể tương tác với cơ chế tiêu diệt tế bào ác tính của thuốc hóa chất hoặc tia xạ, làm giảm hiệu quả điều trị. Hơn nữa, việc sử dụng các sản phẩm chưa rõ cơ chế hấp thu toàn diện có thể ảnh hưởng đến chức năng chuyển hóa tại gan và thận của người bệnh.

Lưu ý an toàn

Không tự ý tăng liều collagen vượt quá khuyến cáo của nhà sản xuất. Luôn kiểm tra kỹ bảng thành phần, hạn dùng và nguồn gốc xuất xứ để tránh dùng phải sản phẩm chứa tạp chất hoặc kim loại nặng. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau bụng dữ dội, nổi mề đay, khó thở hoặc vàng da, cần ngưng dùng ngay lập tức và đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Collagen là thực phẩm bảo vệ sức khỏe quen thuộc nhưng không thích hợp với tất cả mọi người. Người có bệnh lý nền mạn tính cần chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn tối đa cho sức khỏe.