Những ai không nên uống cam thảo và những lưu ý an toàn cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cam thảo là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền và thường xuất hiện trong nhiều loại trà thảo mộc thơm ngon. Tuy nhiên, thảo dược này không lành tính tuyệt đối cho mọi thể trạng và có thể gây ra nhiều biến cố sức khỏe khó lường.
Những đối tượng không nên uống cam thảo gồm người bệnh tăng huyết áp, người suy tim, người có nồng độ kali máu thấp, bệnh nhân suy thận, phụ nữ mang thai và người đang sử dụng các loại thuốc điều trị đặc hiệu. Hiểu rõ các chống chỉ định giúp người dùng phòng ngừa biến chứng tim mạch và rối loạn điện giải nguy hiểm.
Ai không nên uống cam thảo là gì?
Cam thảo từ lâu đã được ưa chuộng nhờ vị ngọt thanh tự nhiên và công dụng làm dịu cổ họng, hỗ trợ giảm ho và thanh nhiệt cơ thể. Trong rễ cam thảo chứa hoạt chất chính là glycyrrhizin, hợp chất có độ ngọt đậm hơn đường mía nhiều lần và mang hoạt tính sinh học mạnh mẽ. Khi được nạp vào cơ thể với hàm lượng đáng kể hoặc dùng kéo dài, glycyrrhizin sẽ ức chế enzym chuyển hóa cortisol, khiến nồng độ cortisol tự do tăng cao và gắn vào các thụ thể mineralocorticoid tại thận. Quá trình này dẫn đến hiện tượng giữ natri, tích tụ nước trong lòng mạch và đào thải kali ra ngoài qua nước tiểu. Hậu quả trực tiếp là làm huyết áp tăng vọt, gây phù nề và rối loạn điện giải. Do tác động rõ rệt lên huyết động học và chuyển hóa, cam thảo cần được sử dụng thận trọng và chống chỉ định ở nhiều nhóm bệnh lý nền.
Người bệnh tim mạch và tăng huyết áp
Người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc suy tim là nhóm đối tượng hàng đầu cần tránh uống cam thảo thường xuyên. Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo thúc đẩy thận tăng cường tái hấp thu muối natri và giữ nước trong hệ tuần hoàn. Lượng dịch ngoại bào tăng nhanh sẽ tạo áp lực lớn lên thành mạch, khiến chỉ số huyết áp tăng vọt và rất khó kiểm soát. Đối với những bệnh nhân đang dùng thuốc hạ áp, cam thảo có thể làm mất tác dụng điều trị của phác đồ y khoa, dẫn đến những cơn tăng huyết áp kịch phát nguy hiểm. Ngoài ra, tình trạng ứ trệ tuần hoàn do giữ nước còn khiến trái tim phải làm việc quá tải, làm gia tăng nguy cơ suy tim sung huyết tiến triển, gây khó thở, đau tức ngực và sưng phù hai chi dưới.
Người có nồng độ kali máu thấp và bệnh thận
Hạ kali máu là tình trạng rối loạn điện giải nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng dẫn truyền cơ tim và hoạt động cơ bắp. Dưới tác động của hoạt chất trong rễ cam thảo, ống thận sẽ tăng cường bài tiết kali qua đường tiểu, khiến nồng độ kali trong máu tụt giảm nhanh chóng. Những người có tiền sử hạ kali nếu sử dụng nước cam thảo sẽ đối mặt với nguy cơ mệt mỏi, yếu cơ, chuột rút và nguy hiểm nhất là các cơn loạn nhịp tim đe dọa tính mạng. Bên cạnh đó, người mắc bệnh thận mạn tính hoặc suy giảm chức năng cầu thận cũng cần kiêng hoàn toàn vị thảo dược này. Thận suy yếu vốn đã giảm khả năng lọc và đào thải dịch, sự can thiệp của cam thảo sẽ làm nặng thêm tình trạng phù nề toàn thân và đẩy nhanh tốc độ suy thoái thận.
Phụ nữ mang thai và phụ nữ đang cho con bú
Phụ nữ trong giai đoạn thai kỳ được khuyến cáo tuyệt đối không nên sử dụng cam thảo dưới bất kỳ hình thức nào. Hợp chất glycyrrhizin có thể vượt qua hàng rào nhau thai, làm tăng mức độ phơi nhiễm của thai nhi với hormone căng thẳng cortisol từ người mẹ. Sự phơi nhiễm này tiềm ẩn rủi ro tác động tiêu cực đến quá trình phát triển hệ thần kinh và nhận thức của trẻ sau khi sinh. Đồng thời, cam thảo còn có nguy cơ kích thích các cơn co thắt cơ trơn thành tử cung, làm tăng rủi ro chuyển dạ sớm hoặc sảy thai ngoài ý muốn. Đối với phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ, hiện chưa có đủ dữ liệu y khoa chứng minh tính an toàn của các chất chuyển hóa từ cam thảo qua nguồn sữa, do đó việc tạm ngưng sử dụng là biện pháp phòng ngừa cần thiết.
Người đang sử dụng thuốc điều trị đặc hiệu
Nguy cơ tương tác thuốc của cam thảo rất phức tạp và đòi hỏi sự cảnh giác cao độ từ người bệnh. Với những ai đang dùng thuốc trợ tim glycoside tim như digoxin, tình trạng hạ kali máu do cam thảo gây ra sẽ làm tăng độc tính của thuốc lên cơ tim, dễ khởi phát những cơn loạn nhịp thất chết người. Khi dùng chung với các nhóm thuốc lợi tiểu thải kali như furosemide hoặc hydrochlorothiazide, cam thảo sẽ làm gia tăng tốc độ mất kali qua thận, dẫn đến kiệt quệ điện giải nhanh chóng. Thảo dược này cũng làm suy giảm hiệu quả của các thuốc điều trị tăng huyết áp thông thường. Bên cạnh đó, người đang điều trị bằng thuốc chống đông máu hoặc liệu pháp hormone corticosteroid cũng cần tránh tự ý uống trà thảo mộc có chứa rễ cam thảo để ngăn ngừa các tác dụng phụ tương tác nguy hiểm.
Lưu ý an toàn
Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức sức khỏe tổng quan và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bình thường chỉ nên dùng cam thảo với hàm lượng rất nhỏ trong thời gian ngắn, không uống thay nước lọc hay dùng liên tục nhiều tuần. Tuyệt đối không tự ý dùng cam thảo để giải độc hoặc trị bệnh khi chưa tham khảo ý kiến chuyên môn. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như tăng huyết áp, phù nề mắt cá chân, yếu liệt cơ hoặc tim đập nhanh, cần ngừng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế gần nhất.
Tóm tắt
Cam thảo tuy là vị thảo mộc thiên nhiên quen thuộc nhưng mang dược lực mạnh và có thể gây biến chứng nếu dùng sai đối tượng. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, bệnh thận hay phụ nữ mang thai cần hết sức thận trọng và tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng để bảo vệ sức khỏe an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người khỏe mạnh bình thường có nên uống cam thảo hằng ngày không?
Người khỏe mạnh không nên uống cam thảo liên tục mỗi ngày vì hoạt chất glycyrrhizin có thể tích lũy dần trong cơ thể, gây giữ muối nước và làm tăng huyết áp âm thầm. Chỉ nên dùng lượng nhỏ thỉnh thoảng như một gia vị hoặc vị thuốc ngắn ngày.
Uống nước cam thảo có thật sự làm tăng huyết áp không?
Nước sắc rễ cam thảo hoàn toàn có thể làm huyết áp tăng vọt nếu uống lượng nhiều hoặc dùng kéo dài. Hoạt chất glycyrrhizin ức chế enzym phân giải cortisol, kích thích thận giữ lại muối natri và nước, làm tăng đáng kể thể tích dịch trong lòng mạch.
Có dạng cam thảo nào an toàn hơn cho người có bệnh lý tim mạch không?
Y học hiện đại có dạng cam thảo đã được loại bỏ hoạt chất glycyrrhizin, gọi tắt là DGL. Dạng bào chế này giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp và hạ kali máu, tuy nhiên người có bệnh lý tim mạch vẫn cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Những triệu chứng nào cho thấy cơ thể đang gặp tác dụng phụ từ cam thảo?
Các triệu chứng cảnh báo bao gồm huyết áp tăng bất thường, cơ thể giữ nước gây phù ở mi mắt hoặc cổ chân, cảm giác đau đầu, mệt mỏi rũ rượi, chuột rút bắp chân và nhịp tim đập không đều. Khi có các dấu hiệu này cần ngừng uống ngay.
Cam thảo có tương tác xấu với những loại thuốc điều trị nào?
Cam thảo tương tác mạnh với thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc trợ tim digoxin, thuốc lợi tiểu làm hạ kali và các thuốc nhóm corticosteroid. Việc dùng đồng thời có thể gây ngộ độc tim hoặc làm mất tác dụng kiểm soát huyết áp của thuốc.
