Nhóm máu AB nhận được nhóm máu nào khi truyền máu?

Nhóm máu AB nhận được nhóm máu nào là gì?

Hệ nhóm máu ABO được xác định dựa trên sự hiện diện hoặc vắng mặt của hai loại kháng nguyên đặc hiệu là kháng nguyên A và kháng nguyên B nằm trên bề mặt màng hồng cầu, kết hợp cùng các kháng thể tự nhiên tương ứng lưu hành trong huyết tương. Nhóm máu AB là nhóm máu đặc biệt khi màng tế bào hồng cầu biểu hiện đồng thời cả kháng nguyên A lẫn kháng nguyên B, nhưng trong huyết thanh lại hoàn toàn không tồn tại kháng thể chống A và chống B.

Chính cấu trúc sinh học này tạo nên cơ chế dung nạp miễn dịch độc đáo của nhóm máu AB. Khi tiếp nhận các tế bào hồng cầu mang kháng nguyên A, kháng nguyên B hoặc không mang kháng nguyên như nhóm O, cơ thể người mang nhóm máu AB sẽ không kích hoạt phản ứng ngưng kết miễn dịch chống lại các tế bào này. Tỷ lệ người sở hữu nhóm máu AB trong cộng đồng thường tương đối thấp so với các nhóm máu khác, khiến việc hiểu đúng về khả năng nhận máu trở nên đặc biệt quan trọng trong công tác dự trữ và điều phối máu cấp cứu.

Khả năng tiếp nhận khối hồng cầu của nhóm máu AB trong hệ ABO

Trong hệ thống phân loại nhóm máu ABO, người mang nhóm máu AB sở hữu cả hai loại kháng nguyên A và kháng nguyên B trên bề mặt màng tế bào hồng cầu. Điểm đặc biệt của nhóm máu này là trong huyết tương hoàn toàn không có kháng thể kháng A (anti-A) và kháng thể kháng B (anti-B).

Chính vì không có các kháng thể tự nhiên này, hệ miễn dịch của người mang nhóm máu AB sẽ không tấn công hay phá hủy các tế bào hồng cầu lạ đi vào từ người hiến. Do đó, xét riêng về thành phần khối hồng cầu trong hệ ABO, người mang nhóm máu AB có thể tiếp nhận hồng cầu từ người có nhóm máu O, nhóm máu A, nhóm máu B và người cùng nhóm máu AB. Đây là lý do nhóm máu AB thường được gọi là nhóm máu nhận phổ quát đối với hồng cầu.

Mặc dù có khả năng tiếp nhận linh hoạt, các hướng dẫn huyết học lâm sàng vẫn luôn đặt ưu tiên hàng đầu là truyền máu cùng nhóm AB. Biện pháp truyền hồng cầu khác nhóm chỉ áp dụng khi nguồn dự trữ cùng nhóm tạm thời cạn kiệt hoặc trong tình huống cấp cứu tối khẩn cấp.

Ảnh hưởng của yếu tố Rhesus đối với việc nhận máu ở người nhóm AB

Bên cạnh hệ thống ABO, hệ thống kháng nguyên Rhesus (Rh) đóng vai trò quyết định trong việc xác định độ tương thích an toàn khi truyền máu. Yếu tố này chia nhóm máu thành hai dạng là Rh dương (chứa kháng nguyên D) và Rh âm (không chứa kháng nguyên D).

Đối với người mang nhóm máu AB dương tính (AB+), họ vừa không có kháng thể chống A, chống B, vừa mang kháng nguyên D sẵn trên hồng cầu. Vì vậy, người nhóm máu AB+ có thể nhận hồng cầu từ toàn bộ 8 nhóm máu phổ biến gồm O-, O+, A-, A+, B-, B+, AB- và AB+. Đây chính là nhóm đối tượng nhận hồng cầu phổ quát toàn diện nhất trong y học truyền máu.

Ngược lại, người mang nhóm máu AB âm tính (AB-) chỉ có thể tiếp nhận an toàn các đơn vị hồng cầu không chứa kháng nguyên D, tức là các nhóm máu mang Rh âm gồm O âm, A âm, B âm và AB âm. Nếu người có nhóm máu AB- nhận hồng cầu Rh dương, hệ thống miễn dịch sẽ bị kích thích và tạo ra kháng thể kháng D, gây ra phản ứng tán huyết nghiêm trọng ở những lần truyền máu tiếp theo hoặc tai biến bất đồng nhóm máu mẹ con trong thai kỳ.

Sự khác biệt giữa truyền khối hồng cầu và truyền chế phẩm huyết tương

Một sai lầm rất phổ biến là cho rằng người nhóm máu AB có thể nhận được mọi chế phẩm máu trong mọi trường hợp. Thực tế, nguyên tắc truyền máu áp dụng cho khối hồng cầu hoàn toàn trái ngược với nguyên tắc truyền chế phẩm huyết tương.

Huyết tương của người nhóm máu AB hoàn toàn không chứa kháng thể kháng A hay kháng thể kháng B. Trong khi đó, huyết tương của người nhóm máu O lại chứa cả hai loại kháng thể này, còn huyết tương nhóm A chứa kháng B và nhóm B chứa kháng A.

Nếu truyền huyết tương của nhóm máu O, A hoặc B cho người nhận nhóm máu AB, lượng kháng thể dồi dào trong dịch truyền sẽ tấn công trực tiếp vào kháng nguyên A và B có sẵn trên hồng cầu của người nhận, gây ngưng kết và phá hủy tế bào máu. Do đó, khi cần truyền huyết tương tươi đông lạnh hoặc các chế phẩm huyết tương cô đặc, người mang nhóm máu AB chỉ có thể tiếp nhận an toàn huyết tương từ người cùng nhóm máu AB mà không thể nhận từ các nhóm máu khác. Ở chiều ngược lại, huyết tương nhóm AB lại có thể hiến tặng an toàn cho tất cả các nhóm máu khác.

Quy trình xét nghiệm phản ứng chéo và bảo đảm an toàn truyền máu

Trong quy trình y khoa hiện đại tại các bệnh viện, việc xác định nhóm máu người bệnh chỉ là bước khởi đầu. Để tiến hành truyền máu cho bệnh nhân, đội ngũ y tế luôn phải tuân thủ quy trình kiểm tra chéo nghiêm ngặt tại phòng xét nghiệm huyết học và ngay tại giường bệnh.

Quy trình phản ứng chéo bao gồm việc trộn hồng cầu của người hiến với huyết thanh của người nhận và ngược lại, nhằm phát hiện bất kỳ kháng thể bất thường nào có thể gây ngưng kết tế bào. Ngay cả khi về mặt lý thuyết nhóm máu AB có thể nhận được hồng cầu từ các nhóm khác, nếu phản ứng chéo xuất hiện hiện tượng ngưng kết vi thể, đơn vị máu đó tuyệt đối không được phép sử dụng.

Ngoài ra, nhân viên y tế luôn kiểm tra danh tính người bệnh, mã số túi máu, hạn sử dụng và theo dõi sát sao dấu hiệu sinh tồn trong suốt quá trình truyền máu nhằm phát hiện sớm các phản ứng bất lợi như dị ứng, sốt rét run hay quá tải tuần hoàn để xử trí kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin về khả năng tương thích của nhóm máu mang tính chất phổ biến kiến thức khoa học và không thay thế cho các chỉ định lâm sàng. Tuyệt đối không tự suy đoán nhóm máu để đưa ra các quyết định y tế. Trong mọi trường hợp cần truyền máu, chỉ có bác sĩ chuyên khoa huyết học và đội ngũ y tế mới có thẩm quyền chỉ định loại chế phẩm máu phù hợp sau khi đã thực hiện đầy đủ các xét nghiệm định nhóm và phản ứng chéo bắt buộc. Người bệnh cần thông báo rõ tiền sử dị ứng, tiền sử truyền máu hoặc thai sản cho bác sĩ điều trị.

Tóm tắt

Nhóm máu AB sở hữu đặc tính miễn dịch độc đáo, cho phép nhận khối hồng cầu từ nhiều nhóm máu khác nhau trong hệ ABO khi được bác sĩ chỉ định. Tuy nhiên, việc truyền máu trên thực tế luôn cần tuân thủ nghiêm ngặt yếu tố Rh và kết quả xét nghiệm phản ứng chéo tại cơ sở y tế nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho tính mạng người bệnh.