Nhóm đối tượng nào được khuyến cáo mang khẩu trang y tế hàng ngày?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khẩu trang y tế từ lâu đã trở thành vật dụng quen thuộc trong đời sống hàng ngày, đóng vai trò như một biện pháp bảo vệ cá nhân đơn giản và hiệu quả trước các bệnh lây truyền qua đường hô hấp. Tuy nhiên, việc sử dụng khẩu trang liên tục cả ngày không phải lúc nào cũng cần thiết cho tất cả mọi người trong mọi hoàn cảnh.
Hiểu rõ nhóm đối tượng nào thực sự cần mang khẩu trang y tế hàng ngày giúp người dân chủ động áp dụng đúng thời điểm, vừa phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ sức khỏe vừa tránh tình trạng lãng phí hoặc tạo cảm giác bí bách không đáng có trong sinh hoạt.
Khẩu trang y tế hàng ngày là gì?
Khẩu trang y tế là phương tiện phòng hộ cá nhân được thiết kế với các lớp vải không dệt có khả năng chống thấm nước và màng lọc tĩnh điện giúp ngăn cản giọt bắn, dịch tiết đường hô hấp và vi sinh vật. Tác dụng chính của khẩu trang y tế gồm hai chiều: bảo vệ người đeo khỏi việc hít phải các tác nhân gây bệnh lơ lửng trong không khí và hạn chế phát tán mầm bệnh từ người đeo ra môi trường ngoài. Mặc dù là biện pháp vệ sinh phòng bệnh phổ biến, các tổ chức y tế không khuyến cáo toàn bộ cộng đồng phải đeo khẩu trang y tế liên tục trong mọi sinh hoạt đời thường. Việc khuyến cáo mang khẩu trang y tế hàng ngày thường nhắm đến các nhóm đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm cao, người dễ bị tổn thương bởi biến chứng nhiễm trùng hoặc người đang trực tiếp mang mầm bệnh có khả năng lây lan cho cộng đồng.
Nhân viên y tế và người trực tiếp chăm sóc người bệnh
Nhân viên y tế, điều dưỡng, kỹ thuật viên xét nghiệm và người chăm sóc tại các bệnh viện, phòng khám là nhóm đối tượng hàng đầu cần đeo khẩu trang y tế hàng ngày. Môi trường bệnh viện tập trung mật độ cao các loại virus, vi khuẩn và vi nấm gây bệnh truyền nhiễm qua đường giọt bắn hoặc không khí. Việc đeo khẩu trang y tế đạt chuẩn giúp bảo vệ nhân viên y tế khỏi nguy cơ phơi nhiễm trực tiếp từ dịch tiết hô hấp của bệnh nhân trong quá trình thăm khám, làm thủ thuật hoặc chăm sóc tại giường. Đồng thời, khẩu trang cũng đóng vai trò như màng chắn ngăn ngừa sự lây nhiễm chéo mầm bệnh từ nhân viên y tế sang những người bệnh khác đang có thể trạng suy yếu. Bên cạnh việc đeo khẩu trang đúng quy chuẩn, người làm việc trong môi trường này cần phối hợp rửa tay sát khuẩn thường xuyên và thay mới khẩu trang ngay khi bị ướt, vấy bẩn dịch tiết để duy trì hiệu quả bảo vệ tối ưu.
Người có bệnh nền mạn tính và suy giảm hệ miễn dịch
Những người đang mắc bệnh lý mạn tính suy giảm miễn dịch như ung thư đang hóa trị, người ghép tạng, nhiễm HIV/AIDS hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch liều cao cần cân nhắc đeo khẩu trang y tế hàng ngày khi ra khỏi nhà. Ngoài ra, người cao tuổi mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường, suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc hen phế quản cũng thuộc nhóm nguy cơ cao chuyển biến nặng khi nhiễm virus hô hấp. Với hệ miễn dịch suy yếu, một đợt nhiễm trùng đường hô hấp thông thường như cúm mùa hay virus hợp bào hô hấp cũng có thể dẫn đến viêm phổi nặng hoặc suy hô hấp. Việc đeo khẩu trang y tế giúp hạn chế tối đa nguy cơ hít phải các hạt giọt bắn lơ lửng chứa mầm bệnh từ những người xung quanh, tạo thành lớp phòng hộ cá nhân quan trọng giúp duy trì sự an toàn trong sinh hoạt thường nhật.
Người đang có triệu chứng viêm đường hô hấp cấp tính
Những cá nhân đang có các triệu chứng viêm đường hô hấp cấp tính như sốt, ho, hắt hơi, sổ mũi hoặc đau họng cần chủ động mang khẩu trang y tế hàng ngày. Đây là biện pháp kiểm soát nguồn lây cơ bản và hiệu quả nhất nhằm bảo vệ các thành viên trong gia đình cũng như cộng đồng xung quanh. Khi ho hoặc hắt hơi, hàng triệu giọt bắn nhỏ chứa mầm bệnh có thể phát tán ra không khí ở cự ly xa. Khẩu trang y tế hoạt động như một bẫy chặn cơ học giữ lại hầu hết các giọt dịch tiết này ngay tại nguồn phát. Việc đeo khẩu trang nên được duy trì liên tục khi phải tiếp xúc với người khác hoặc khi di chuyển đến các cơ sở y tế để thăm khám, góp phần quan trọng trong việc ngăn chặn bùng phát các đợt dịch bệnh theo mùa trong cộng đồng.
Người làm việc tại nơi đông người và môi trường kín gió
Những người làm việc trong các ngành dịch vụ thường xuyên tiếp xúc với mật độ người đông đúc tại không gian kín như nhân viên thu ngân, nhân viên chăm sóc khách hàng, tài xế phương tiện giao thông công cộng và nhân viên hàng không được khuyến cáo duy trì thói quen đeo khẩu trang. Trong môi trường điều hòa khép kín, không khí lưu thông kém, khả năng tích tụ và lây truyền mầm bệnh qua đường hô hấp gia tăng đáng kể. Tương tự, những người lao động tại môi trường ngoài trời có mật độ bụi mịn cao, công trường xây dựng hoặc khu vực sản xuất có nhiều khói bụi hô hấp cũng nên sử dụng khẩu trang y tế hoặc khẩu trang lọc bụi chuyên dụng mỗi ngày để bảo vệ niêm mạc mũi họng và phế quản khỏi các tác nhân kích ứng đường thở.
Lưu ý an toàn
Khẩu trang y tế chỉ phát huy tác dụng bảo vệ khi được sử dụng đúng cách, ôm khít mũi miệng và không bị hở hai bên má. Tuyệt đối không chạm tay vào mặt ngoài khẩu trang khi đang đeo hoặc khi tháo bỏ, vì đây là nơi tập trung mầm bệnh. Khẩu trang y tế chỉ là một phần trong chuỗi biện pháp phòng ngừa tổng thể; người dân cần kết hợp rửa tay với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, giữ khoảng cách tiếp xúc và duy trì thông khí phòng ở để đạt hiệu quả bảo vệ toàn diện.
Tóm tắt
Đeo khẩu trang y tế đúng đối tượng và đúng hoàn cảnh là biện pháp phòng hộ đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng rất lớn. Thay vì lạm dụng khẩu trang mọi lúc mọi nơi, người dân nên đánh giá đúng tình trạng sức khỏe cá nhân và môi trường xung quanh. Khi thuộc nhóm nguy cơ cao, việc duy trì thói quen đeo khẩu trang cùng thực hiện vệ sinh tay thường xuyên sẽ giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ lây nhiễm đường hô hấp.
Nguồn tham khảo
- Infection Prevention in Practice: Understanding healthcare workers’ experiences of face mask use in healthcare settings during the COVID-19 pandemic: an interview study
- Journal of Infection Prevention: Knowledge, perceptions and practices of healthcare workers regarding the use of respiratory protection equipment at Iran hospitals
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người khỏe mạnh có cần đeo khẩu trang y tế cả ngày không?
Người khỏe mạnh sinh hoạt tại không gian thoáng khí hoặc ngoài trời vắng người không nhất thiết phải đeo khẩu trang y tế liên tục. Việc lạm dụng cả ngày có thể gây bí bách và lãng phí không cần thiết.
Khẩu trang y tế có thể giặt sạch để tái sử dụng không?
Khẩu trang y tế thông thường chỉ dùng một lần. Sau mỗi ngày hoặc khi khẩu trang bị ẩm ướt, dính bẩn hay rách, bạn cần thay mới ngay để duy trì khả năng lọc và tránh nhiễm khuẩn ngược.
Khẩu trang vải có thể thay thế hoàn toàn khẩu trang y tế không?
Khẩu trang vải kháng khuẩn phù hợp cho cộng đồng tại nơi công cộng thông thường. Tuy nhiên, tại bệnh viện hoặc khi tiếp xúc nguồn lây, khẩu trang y tế chuẩn mang lại độ lọc giọt bắn tốt hơn.
Trẻ nhỏ có nên mang khẩu trang y tế hàng ngày không?
Trẻ em dưới 2 tuổi không nên đeo khẩu trang vì nguy cơ ngạt thở. Trẻ lớn hơn có thể đeo khẩu trang vừa vặn với kích thước khuôn mặt khi đến cơ sở y tế hoặc nơi đông người.
Cần lưu ý thao tác gì khi đeo khẩu trang y tế?
Bạn nên rửa tay sạch trước khi đeo, chỉnh thanh nẹp mũi ôm sát sống mũi, kéo mép khẩu trang che kín cằm và tuyệt đối không chạm tay vào mặt ngoài khi đang sử dụng.
