Nhồi máu cơ tim khi ngủ: Nhóm đối tượng nguy cơ cao và cách nhận biết

Nhồi máu cơ tim khi ngủ

Nhồi máu cơ tim xảy ra khi một hoặc nhiều nhánh động mạch vành bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hình thành trên nền mảng xơ vữa bị nứt vỡ, khiến tế bào cơ tim thiếu oxy và tổn thương. Ban đêm và rạng sáng là thời điểm hệ thần kinh giao cảm bắt đầu tăng hoạt động, khiến nhịp tim tăng, huyết áp dao động và tính bám dính của tiểu cầu gia tăng.

Ở một số người có sẵn bệnh lý nền hoặc yếu tố rủi ro sinh hoạt, những thay đổi sinh lý này có thể trở thành ngòi nổ kích hoạt biến cố tim mạch cấp tính. Việc tìm hiểu rõ cơ chế và đối tượng nguy cơ giúp người bệnh cũng như gia đình chuẩn bị tốt các giải pháp theo dõi sức khỏe, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng trong đêm.

Cơ chế sinh lý khiến biến cố tim mạch dễ xảy ra ban đêm

Trong chu kỳ sinh học hàng ngày của cơ thể, khoảng thời gian từ nửa đêm đến sáng sớm ghi nhận nhiều biến đổi sinh lý quan trọng. Khi chuẩn bị thức dậy, cơ thể giải phóng các hormone căng thẳng như cortisol và catecholamine. Tình trạng này làm tăng nhịp tim, tăng sức co bóp cơ tim và gia tăng áp lực lên thành mạch máu. Đồng thời, độ quánh của máu và khả năng kết tập tiểu cầu cũng thường cao hơn vào rạng sáng.

Ở những người có mảng xơ vữa động mạch vành kém bền vững, sự gia tăng đột ngột của áp lực máu và nhịp tim có thể làm nứt vỡ mảng xơ vữa, hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn dòng máu. Bên cạnh đó, sự giảm nồng độ oxy trong máu khi ngủ ở những người có rối loạn hô hấp cũng góp phần làm tăng gánh nặng cho tim, dẫn đến nguy cơ thiếu máu cơ tim cục bộ.

Nhóm người mắc bệnh lý tim mạch và chuyển hóa sẵn có

Đối tượng đầu tiên cần đặc biệt chú ý đến nguy cơ nhồi máu cơ tim ban đêm là những người đã có tiền sử bệnh lý tim mạch hoặc chuyển hóa. Người bị bệnh mạch vành, người từng bị nhồi máu cơ tim hoặc đã can thiệp đặt stent có nguy cơ tái phát cao hơn do lòng mạch đã bị tổn thương hoặc hẹp mãn tính.

Bên cạnh đó, người bị tăng huyết áp không được kiểm soát tốt rất dễ gặp hiện tượng tăng huyết áp ban đêm hoặc vọt huyết áp sáng sớm, làm tăng áp lực lên động mạch vành. Người bệnh đái tháo đường cũng thuộc nhóm rủi ro cao vì tình trạng đường huyết tăng kéo dài gây tổn thương mạch máu và hệ thần kinh tự chủ, làm suy giảm khả năng nhận biết cảm giác đau ngực. Ngoài ra, tình trạng rối loạn lipid máu với lượng mỡ máu cao kéo dài làm tăng tốc độ hình thành các mảng xơ vữa nguy hiểm.

Người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn

Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là một yếu tố nguy cơ quan trọng nhưng thường bị bỏ qua đối với các biến cố tim mạch ban đêm. Khi đường thở bị tắc nghẽn tạm thời trong lúc ngủ, lượng oxy trong máu giảm ngắt quãng liên tục, buộc tim phải đập nhanh hơn và mạnh hơn để bù đắp. Tình trạng này kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm huyết áp tăng vọt đột ngột trong đêm.

Sự thiếu oxy kéo dài kết hợp với biến động huyết áp liên tục gây áp lực lớn lên cơ tim, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim và nứt vỡ mảng xơ vữa. Những người có biểu hiện ngáy to, hay giật mình thức giấc kèm cảm giác ngột ngạt, mệt mỏi vào buổi sáng nên được thăm khám chuyên khoa để đánh giá và điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ kịp thời.

Người cao tuổi và người có thói quen sinh hoạt chưa hợp lý

Tuổi tác là yếu tố nguy cơ không thể thay đổi đối với các bệnh lý tim mạch. Ở người cao tuổi, thành mạch máu có xu hướng xơ cứng, độ đàn hồi giảm và khả năng tự điều hòa của hệ tuần hoàn suy suyển, khiến nguy cơ biến cố tim mạch ban đêm gia tăng. Người lớn tuổi cũng thường mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính, làm tăng thêm mức độ rủi ro.

Ngoài yếu tố tuổi tác, thói quen sinh hoạt kém lành mạnh cũng đóng vai trò thúc đẩy nguy cơ. Người thường xuyên hút thuốc lá, nghiện rượu bia, có lối sống ít vận động hoặc thừa cân béo phì thường có mức độ viêm mạn tính và mỡ máu cao. Thêm vào đó, tình trạng căng thẳng thần kinh kéo dài hoặc mất ngủ mạn tính cũng làm rối loạn hoạt động của hệ thần kinh tự chủ, tạo điều kiện thuận lợi cho cơn nhồi máu cơ tim xuất hiện khi ngủ.

Các dấu hiệu cảnh báo nhồi máu cơ tim xuất hiện trong đêm

Nhồi máu cơ tim khi ngủ có thể biểu hiện bằng cảm giác đau thắt ngực đột ngột làm người bệnh tỉnh giấc. Cơn đau thường có cảm giác đè nặng, ép chặt hoặc tức ở vùng sau xương ức, có thể lan ra vai, lưng, cổ, hàm hoặc cánh tay trái. Cơn đau thường kéo dài trên vài phút và không giảm khi thay đổi tư thế.

Tuy nhiên, ở một số người như người cao tuổi hoặc người bệnh đái tháo đường, triệu chứng đau ngực có thể không rõ ràng. Thay vào đó, người bệnh có thể vã mồ hôi lạnh, khó thở chèn ép, vã mồ hôi hột, hoảng loạn, buồn nôn hoặc chóng mặt bất ngờ. Nhận biết sớm các biểu hiện bất thường này và gọi hỗ trợ y tế ngay lập tức là yếu tố quyết định để bảo vệ tính mạng người bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc, điều chỉnh liều dùng thuốc tim mạch hoặc ngưng điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Tim mạch. Khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ nhồi máu cơ tim ban đêm như đau thắt ngực kéo dài, khó thở đột ngột hay vã mồ hôi lạnh, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Nhồi máu cơ tim khi ngủ là biến cố nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa bằng cách kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu và hội chứng ngưng thở khi ngủ. Duy trì lối sống lành mạnh, thăm khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa là giải pháp quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe tim mạch ban đêm.