Nhiệt độ sốt của trẻ sơ sinh và cách xử trí an toàn theo từng mức
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sốt ở trẻ sơ sinh luôn là vấn đề khiến các bậc phụ huynh lo lắng, bởi cơ thể của trẻ trong những tháng đầu đời còn rất non nớt và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Nhiệt độ sốt của trẻ sơ sinh có thể phản ánh phản ứng thông thường trước sự thay đổi của môi trường, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý nhiễm khuẩn nghiêm trọng.\n\nViệc nhận biết đúng nhiệt độ sốt của trẻ sơ sinh và nắm vững cách xử trí phù hợp theo từng mức độ thân nhiệt sẽ giúp cha mẹ chủ động chăm sóc bé an toàn, tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
Nhiệt độ sốt của trẻ sơ sinh là gì?
Nhiệt độ sốt của trẻ sơ sinh là hiện tượng thân nhiệt của bé tăng cao hơn so với giới hạn sinh lý bình thường. Ở trẻ sơ sinh, thân nhiệt trung bình đo tại nách dao động từ 36.5 đến 37.5 độ C. Khi nhiệt độ vượt quá mốc 37.5 độ C ở nách hoặc trên 38 độ C ở hậu môn, trẻ bắt đầu có dấu hiệu tăng thân nhiệt hoặc sốt.\n\nSốt bản chất là một phản ứng tự nhiên của hệ thống miễn dịch nhằm chống lại các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn hoặc virus. Tuy nhiên, ở giai đoạn sơ sinh, trung tâm điều nhiệt tại vùng dưới đồi chưa phát triển ổn định, khiến nhiệt độ cơ thể dễ dàng bị ảnh hưởng bởi việc ủ ấm quá kỹ, nhiệt độ môi trường, mất nước hoặc sau khi tiêm chủng. Do khả năng đề kháng còn yếu, sốt ở lứa tuổi này cần được theo dõi cẩn trọng hơn rất nhiều so với trẻ lớn.
Các mức nhiệt độ sốt ở trẻ sơ sinh cha mẹ cần nắm rõ
Thân nhiệt bình thường của trẻ sơ sinh thường dao động trong khoảng từ 36.5 đến 37.5 độ C khi đo tại nách. Do trung tâm điều nhiệt ở não bộ của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện và lớp mỡ dưới da còn mỏng, thân nhiệt của bé rất dễ thay đổi theo nhiệt độ phòng hoặc số lượng quần áo đang mặc.\n\nKhi nhiệt độ đo được từ 37.5 đến 38 độ C, trẻ được xếp vào mức tăng thân nhiệt nhẹ hoặc sốt nhẹ. Mức nhiệt từ 38.1 đến 38.5 độ C được coi là sốt vừa. Khi nhiệt độ vượt quá 38.5 độ C, trẻ đã bị sốt cao, và nếu trên 39 độ C là mức sốt rất cao. Đối với trẻ sơ sinh trong tháng đầu hoặc dưới 3 tháng tuổi, bất kỳ cơn sốt nào từ 38 độ C trở lên đo tại hậu môn đều là dấu hiệu cảnh báo y tế cần được nhân viên y tế kiểm tra cẩn thận.
Cách đo thân nhiệt cho trẻ sơ sinh đảm bảo tính chính xác
Để có kết quả thân nhiệt chính xác, cha mẹ nên sử dụng nhiệt kế điện tử đo ở nách hoặc hậu môn. Đo nhiệt độ tại hậu môn phản ánh chuẩn xác nhất nhiệt độ trung tâm cơ thể của trẻ sơ sinh. Trước khi đo ở hậu môn, cần vệ sinh đầu nhiệt kế, bôi trơn bằng gel chuyên dụng và nhẹ nhàng đưa đầu đo vào khoảng 1 đến 1.5 cm rồi giữ yên cho đến khi có tín hiệu báo.\n\nNếu đo tại nách, cha mẹ cần lau khô hõm nách của bé, đặt đầu dò nhiệt kế vào chính giữa nách và áp sát cánh tay vào thân mình trong suốt thời gian đo. Nhiệt độ đo ở nách thường thấp hơn nhiệt độ thực tế tại hậu môn khoảng 0.3 đến 0.5 độ C. Tránh đo thân nhiệt ngay sau khi bé vừa quấy khóc dữ dội, vừa tắm xong hoặc vừa được ủ ấm trong chăn dày vì kết quả có thể cao hơn bình thường.
Cách xử trí khi trẻ sơ sinh sốt nhẹ hoặc tăng thân nhiệt
Khi trẻ sơ sinh có biểu hiện ấm đầu, nhiệt độ đo được dao động từ 37.5 đến 38 độ C, việc đầu tiên cha mẹ cần làm là kiểm tra lại trang phục và môi trường xung quanh. Hãy nới lỏng bớt tã lót, cởi bỏ bớt lớp áo dày hoặc mũ len, giữ phòng ngủ thông thoáng nhưng tránh gió lùa trực tiếp vào người bé.\n\nTiếp tục cho trẻ bú mẹ nhiều cữ hơn hoặc tăng cường lượng sữa công thức để bù lại lượng dịch mất qua da và hơi thở. Sữa mẹ cung cấp nguồn kháng thể quý giá giúp nâng cao sức đề kháng. Cha mẹ có thể dùng khăn xô mềm nhúng nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt trẻ khoảng 1 đến 2 độ C để lau nhẹ nhàng ở nách, bẹn và vùng trán. Sau khoảng 15 đến 30 phút, tiến hành đo lại thân nhiệt để đánh giá mức độ đáp ứng.
Hướng xử trí khi trẻ sơ sinh bị sốt từ 38 độ C trở lên
Khi nhiệt độ đo được từ 38 độ C trở lên, đặc biệt ở trẻ sơ sinh dưới 28 ngày tuổi hoặc dưới 3 tháng tuổi, nguy cơ tiềm ẩn nhiễm trùng sơ sinh hoặc các bệnh lý nhiễm khuẩn là rất lớn. Cơ thể non nớt của trẻ sơ sinh chưa thể tự giới hạn các ổ nhiễm khuẩn như trẻ lớn, do đó sốt có thể tiến triển rất nhanh thành nhiễm trùng huyết hoặc viêm màng não.\n\nTrong tình huống này, cha mẹ cần liên hệ ngay với bác sĩ chuyên khoa Nhi hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống các loại thuốc hạ sốt như paracetamol hay ibuprofen khi chưa có chỉ định và hướng dẫn liều lượng cụ thể từ bác sĩ. Trong lúc chuẩn bị di chuyển đến bệnh viện, hãy duy trì trang phục thoáng mát, chườm ấm các nếp gấp cơ thể và tiếp tục cho bé bú nếu bé còn tỉnh táo.
Những dấu hiệu nguy hiểm kèm theo sốt cần đưa trẻ đi viện khẩn cấp
Bên cạnh việc theo dõi chỉ số nhiệt độ, quan sát các biểu hiện toàn thân của trẻ sơ sinh đóng vai trò then chốt trong việc nhận biết biến chứng. Cha mẹ cần đưa trẻ đến phòng cấp cứu ngay lập tức nếu phát hiện các dấu hiệu báo động nguy hiểm đi kèm cơn sốt.\n\nNhững dấu hiệu này bao gồm tình trạng trẻ bỏ bú hoàn toàn, bú yếu ớt, li bì khó đánh thức, khóc ngằn ngặt không dỗ được hoặc có tiếng rên rỉ khi thở. Ngoài ra, các biểu hiện như thở co rút lồng ngực, cánh mũi phập phồng, da tái nhợt, môi tím, nổi ban xuất huyết dưới da, thóp phồng hoặc xuất hiện cơn co giật, giật mình liên tục đều là những tình trạng khẩn cấp đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa Nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dùng bất kỳ loại thuốc hạ sốt, kháng sinh hay thảo dược dân gian nào khi chưa có hướng dẫn y tế. Tránh áp dụng các biện pháp truyền miệng nguy hiểm như chườm đá lạnh, lau cồn, vắt chanh vào miệng hoặc quấn kín chăn khi trẻ đang sốt.
Tóm tắt
Theo dõi sát sao nhiệt độ sốt của trẻ sơ sinh là kỹ năng thiết yếu đối với người làm cha mẹ. Nhận biết đúng các mức nhiệt, giữ bình tĩnh và áp dụng những biện pháp chăm sóc bước đầu sẽ giúp bé thoải mái hơn. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan hay tự ý cho bé dùng thuốc khi chưa có chỉ định, mà hãy nhanh chóng liên hệ với cơ sở y tế để trẻ được chẩn đoán và điều trị an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh bao nhiêu độ thì được coi là sốt?
Trẻ sơ sinh được xác định là sốt khi nhiệt độ đo tại hậu môn từ 38 độ C trở lên, hoặc nhiệt độ đo tại nách đạt từ 37.5 đến 38 độ C sau khi đã nới lỏng quần áo và kiểm tra lại.
Có nên dùng cồn hoặc chườm đá lạnh để hạ sốt cho trẻ sơ sinh không?
Không nên dùng nước đá lạnh hoặc cồn để lau người cho trẻ vì dễ gây co mạch, rét run hoặc ngộ độc qua da. Cha mẹ chỉ nên dùng khăn mềm thấm nước ấm vừa phải để lau các vùng có nhiều mạch máu lớn.
Cha mẹ có thể tự mua thuốc hạ sốt cho trẻ sơ sinh uống tại nhà không?
Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi có chức năng gan thận chưa hoàn thiện. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ uống bất kỳ loại thuốc hạ sốt nào nếu chưa có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ chuyên khoa Nhi.
Đo nhiệt độ cho trẻ sơ sinh ở vị trí nào là chính xác nhất?
Đo nhiệt độ ở hậu môn bằng nhiệt kế điện tử được coi là phương pháp phản ánh chính xác nhất thân nhiệt trung tâm của trẻ sơ sinh. Đo ở nách tiện lợi và an toàn nhưng thường thấp hơn thực tế khoảng 0.5 độ C.
Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh bị sốt đi cấp cứu ngay lập tức?
Khi trẻ sơ sinh sốt từ 38 độ C trở lên, hoặc sốt kèm theo bú kém, li bì, khó thở, nôn trớ, co giật, tím tái, cha mẹ cần đưa bé đến bệnh viện ngay lập tức mà không nên chần chừ theo dõi tại nhà.
