Nhiễm nấm âm đạo khi mang thai: Nguyên nhân và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiễm nấm âm đạo khi mang thai là tình trạng viêm nhiễm phụ khoa rất phổ biến do sự thay đổi nội tiết tố và môi trường âm đạo. Hiện tượng này thường gây ngứa ngáy dữ dội, khó chịu và khiến nhiều mẹ bầu lo lắng cho sự an toàn của thai nhi.
Dù phần lớn các trường hợp không gây dị tật bẩm sinh, việc can thiệp y tế đúng cách bằng các biện pháp an toàn là vô cùng cần thiết. Nắm rõ nguyên nhân và hướng xử trí sẽ giúp thai phụ bảo vệ sức khỏe bản thân và chuẩn bị tốt cho quá trình sinh nở.
Nấm âm đạo khi mang thai là gì?
Nhiễm nấm âm đạo trong thai kỳ chủ yếu do sự tăng sinh quá mức của nấm men Candida, đặc biệt là chủng Candida albicans. Ở điều kiện bình thường, loại nấm này chung sống hòa bình với hệ vi khuẩn có lợi tại vùng kín. Tuy nhiên, khi mang thai, nồng độ nội tiết tố estrogen và progesterone tăng vọt làm biến đổi độ pH tự nhiên và gia tăng lượng glycogen ở biểu mô âm đạo. Môi trường ẩm ướt và giàu dưỡng chất này tạo điều kiện thuận lợi để nấm men phát triển bùng phát. Bệnh lý này tuy lành tính nhưng nếu không được điều trị đúng cách có thể gây nhiều bất tiện cho sinh hoạt và tiềm ẩn nguy cơ lây truyền cho trẻ sơ sinh trong lúc chuyển dạ.
Nguyên nhân khiến phụ nữ mang thai dễ mắc nấm âm đạo
Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến viêm âm đạo do nấm ở phụ nữ mang thai là sự thay đổi đột ngột của nội tiết tố. Nồng độ estrogen tăng cao thúc đẩy sản sinh lượng lớn glycogen, tạo nguồn thức ăn dồi dào cho nấm Candida sinh sôi. Đồng thời, độ pH âm đạo bị kiềm hóa nhẹ làm suy giảm khả năng ức chế của lợi khuẩn Lactobacillus. Bên cạnh yếu tố nội tiết, hệ thống miễn dịch của người mẹ có xu hướng suy giảm sinh lý để thích ứng với thai nhi, làm giảm sức đề kháng trước vi sinh vật gây hại. Thêm vào đó, việc dịch tiết âm đạo tăng nhiều tạo môi trường luôn ẩm ướt, kết hợp cùng thói quen mặc quần áo chật hoặc vệ sinh sai cách càng khiến nấm men dễ dàng phát triển.
Dấu hiệu nhận diện nhiễm nấm âm đạo ở mẹ bầu
Triệu chứng đặc trưng nhất của nấm âm đạo là cảm giác ngứa ngáy dữ dội, bứt rứt liên tục ở vùng kín, đặc biệt tăng lên vào ban đêm hoặc sau khi tắm nước ấm. Khí hư của mẹ bầu thường có biểu hiện bất thường rõ rệt: ra nhiều, màu trắng đục, kết dính thành từng mảng vón cục tương tự như bã đậu hoặc sữa chua, bám chặt vào thành âm đạo nhưng thường không có mùi tanh nồng. Ngoài ra, khu vực âm hộ có thể bị sưng đỏ, phù nề, nóng rát khi đi tiểu hoặc khi quan hệ tình dục. Do các dấu hiệu này có thể nhầm lẫn với các bệnh viêm phụ khoa khác, thai phụ cần được thăm khám và soi tươi dịch âm đạo để chẩn đoán chính xác.
Ảnh hưởng của nấm âm đạo đến sức khỏe mẹ và thai nhi
Nấm Candida thường chỉ gây viêm nhiễm tại chỗ ở niêm mạc âm đạo và không có khả năng đi qua nhau thai để gây dị tật cho thai nhi. Dẫu vậy, nếu mẹ bầu chịu đựng tình trạng viêm nhiễm kéo dài, sự khó chịu và mất ngủ triền miên sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến thể trạng và tinh thần. Nguy cơ đáng chú ý nhất xảy ra khi sinh thường qua đường âm đạo: trẻ sơ sinh có thể tiếp xúc trực tiếp với nấm men tồn đọng trong ống sinh, dẫn tới nguy cơ mắc nấm miệng, tưa lưỡi hoặc viêm da sau sinh. Một số trường hợp viêm nhiễm nặng không kiểm soát còn có thể làm tăng nguy cơ vỡ ối sớm hoặc nhiễm trùng hậu sản cho người mẹ.
Nguyên tắc điều trị nấm âm đạo an toàn trong thai kỳ
Nguyên tắc cốt lõi khi điều trị nấm âm đạo cho mẹ bầu là ưu tiên tính an toàn tuyệt đối cho thai nhi. Các bác sĩ sản phụ khoa thường chỉ định thuốc kháng nấm tác dụng tại chỗ như viên đặt âm đạo hoặc kem bôi chứa clotrimazole hoặc miconazole. Những hoạt chất này có khả năng tiêu diệt nấm hiệu quả nhưng hấp thu vào tuần hoàn máu rất thấp, bảo đảm không gây hại cho em bé. Thời gian điều trị tại chỗ ở phụ nữ mang thai thường kéo dài liên tục từ 7 đến 14 ngày để ngăn ngừa nguy cơ tái phát. Ngược lại, thuốc kháng nấm đường uống tuyệt đối không được tự ý sử dụng vì tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai.
Cách chăm sóc và phòng ngừa nấm âm đạo tái phát
Để hỗ trợ điều trị và phòng tránh nấm tái phát, mẹ bầu cần duy trì thói quen chăm sóc vùng kín khoa học mỗi ngày. Hãy rửa nhẹ nhàng vùng sinh dục ngoài bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh có độ pH dịu nhẹ, luôn lau khô từ trước ra sau bằng khăn mềm. Tuyệt đối không thụt rửa sâu bên trong âm đạo vì sẽ phá vỡ hệ vi sinh tự nhiên. Mẹ bầu nên chọn quần lót bằng vải cotton thoáng khí, thay mới khi bị ẩm ướt và tránh mặc đồ bó sát. Trong chế độ ăn uống, việc giảm tiêu thụ đường tinh luyện, bổ sung thêm sữa chua chứa lợi khuẩn và uống đủ nước mỗi ngày sẽ giúp tăng cường miễn dịch và ức chế nấm men phát triển.
Lưu ý an toàn
Thai phụ tuyệt đối không được tự ý mua thuốc đặt, thuốc uống hoặc sử dụng các bài thuốc ngâm rửa dân gian truyền miệng như lá trầu không hay nước muối tự pha để trị nấm. Những biện pháp chưa được kiểm chứng y khoa này có thể gây kích ứng niêm mạc, làm mất cân bằng vi sinh và gia tăng nguy cơ nhiễm trùng. Khi nhận thấy khí hư có màu xanh vàng, mùi hôi khó chịu hoặc kèm đau bụng dưới, mẹ bầu cần đến bệnh viện ngay lập tức.
Tóm tắt
Nhiễm nấm âm đạo khi mang thai là tình trạng phổ biến và hoàn toàn có thể điều trị dứt điểm nếu được phát hiện sớm. Mẹ bầu hãy tuân thủ chỉ định của bác sĩ sản phụ khoa, kết hợp vệ sinh đúng cách để giữ vùng kín luôn khỏe mạnh, bảo vệ trọn vẹn sức khỏe cho cả mẹ và bé.
Nguồn tham khảo
- Scientific Reports: Circulating inflammatory biomarkers and antifungal susceptibility in Candida albicans vulvovaginal candidiasis: a retrospective observational cohort study
- F1000 Research Ltd: Peer Review Report For: Antifungal activity of propolis extract against Candida albicans in patients with vulvovaginal candidiasis [version 1; peer review: 1 not approved]
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nấm âm đạo khi mang thai có thể tự khỏi không?
Tình trạng này hầu như không thể tự khỏi nếu không có sự can thiệp y tế. Môi trường âm đạo khi mang thai luôn ẩm và giàu glycogen, tạo điều kiện cho nấm men phát triển liên tục, do đó mẹ bầu cần dùng thuốc đặt an toàn theo hướng dẫn của bác sĩ.
Bị nấm âm đạo có sinh thường được không?
Mẹ bầu vẫn có thể sinh thường nếu điều trị dứt điểm nấm trước khi chuyển dạ. Nếu chưa khỏi hẳn khi sinh, em bé đi qua ống sinh có thể bị lây nhiễm nấm dẫn đến tưa lưỡi hoặc viêm da, vì vậy việc khám và xử trí trước sinh rất quan trọng.
Thuốc đặt phụ khoa trị nấm có gây sảy thai không?
Các loại thuốc đặt trị nấm nhóm azole như clotrimazole được chứng minh là an toàn cho thai kỳ khi dùng theo chỉ định y khoa. Thuốc chỉ tác dụng tại chỗ ở niêm mạc âm đạo, hầu như không ngấm vào máu nên không làm tăng nguy cơ sảy thai hay dị tật bẩm sinh.
Mẹ bầu có cần kiêng quan hệ khi bị nấm âm đạo không?
Mẹ bầu nên kiêng quan hệ tình dục trong suốt đợt điều trị. Hoạt động này có thể gây trầy xước niêm mạc đang tổn thương, làm tăng cảm giác đau rát và có thể lây nấm men sang người bạn đời, dẫn đến tình trạng tái nhiễm chéo sau đó.
Ăn sữa chua có chữa khỏi nấm âm đạo cho bà bầu không?
Sữa chua chứa nhiều lợi khuẩn giúp hỗ trợ hệ miễn dịch và cân bằng vi sinh cơ thể, nhưng không thể thay thế thuốc kháng nấm để tiêu diệt mầm bệnh. Mẹ bầu chỉ nên bổ sung sữa chua qua đường ăn uống và tuyệt đối không bôi trực tiếp vào vùng kín.
