Nhận biết triệu chứng cảm cúm và những biến chứng khó lường cần đề phòng

Triệu chứng cảm cúm là gì?

Cảm cúm là bệnh lý truyền nhiễm cấp tính do các chủng virus cúm thuộc họ Orthomyxoviridae, phổ biến nhất là cúm A và cúm B, tấn công trực tiếp vào niêm mạc đường hô hấp bao gồm mũi, họng và phổi. Khác với cảm lạnh chỉ gây ra các phản ứng khó chịu khu trú ở đường hô hấp trên, virus cúm có độc lực cao hơn và khả năng kích hoạt đáp ứng viêm toàn thân mạnh mẽ. Bệnh có thể bùng phát thành các đợt dịch lớn theo mùa và lây truyền nhanh chóng từ người sang người qua các giọt bắn li ti khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc khi tiếp xúc với các bề mặt nhiễm virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Mặc dù đa số các trường hợp cảm cúm ở người có thể trạng khỏe mạnh có thể tự hồi phục sau một đến hai tuần, nhưng bệnh hoàn toàn có nguy cơ trở nặng và gây tổn thương nghiêm trọng đến các cơ quan xung quanh.

Các triệu chứng cảm cúm điển hình thường gặp

Cảm cúm thường tấn công người bệnh một cách nhanh chóng chỉ trong vài giờ sau khi phát tác. Khác với sự mệt mỏi từ từ của cảm lạnh thông thường, người mắc cảm cúm thường bắt đầu bằng cơn sốt cao đột ngột từ 38 đến 40 độ C đi kèm cảm giác ớn lạnh và rét run. Toàn thân người bệnh xuất hiện những cơn đau nhức cơ bắp dữ dội, đặc biệt là ở vùng lưng, cánh tay và chân, khiến cơ thể rơi vào trạng thái kiệt sức nặng nề.

Đi kèm với triệu chứng toàn thân là hàng loạt dấu hiệu tại đường hô hấp trên và dưới. Người bệnh thường bị đau rát họng, ho khan từng cơn kéo dài, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong và nhức đầu dữ dội quanh vùng trán hoặc hốc mắt. Một số trường hợp có thể cảm thấy tức ngực nhẹ, chán ăn, khô miệng và rối loạn tiêu hóa nhẹ. Các biểu hiện sốt và đau nhức thường kéo dài từ 3 đến 5 ngày, nhưng cảm giác uể oải và ho khan có thể dai dẳng trong nhiều tuần tiếp theo.

Biến chứng đường hô hấp nguy hiểm từ cảm cúm

Biến chứng thường gặp và đáng lo ngại nhất của cảm cúm là các tổn thương tại hệ hô hấp. Virus cúm có thể xâm nhập sâu vào phế nang gây ra viêm phổi nguyên phát do virus, hoặc làm suy yếu hàng rào niêm mạc tạo điều kiện cho vi khuẩn bội nhiễm dẫn đến viêm phổi thứ phát. Viêm phổi do cúm có thể tiến triển rất nhanh thành hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển, khiến nồng độ oxy trong máu sụt giảm nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Bên cạnh viêm phổi, người bệnh còn có nguy cơ mắc viêm phế quản cấp, viêm tai giữa, viêm xoang cấp mủ hoặc kích phát các đợt bùng phát dữ dội của bệnh hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Ở trẻ nhỏ, tình trạng phù nề đường thở do viêm thanh khí phế quản cấp có thể gây ra những cơn thở rít thanh quản nguy hiểm, đòi hỏi sự can thiệp cấp cứu chuyên khoa kịp thời.

Biến chứng tim mạch và toàn thân khó lường

Ngoài đường hô hấp, virus cúm còn có thể kích hoạt các phản ứng viêm toàn thân nghiêm trọng gây tổn thương nhiều cơ quan nội tạng. Các biến chứng tim mạch như viêm cơ tim cấp, viêm màng ngoài tim có thể xuất hiện âm thầm, dẫn đến loạn nhịp tim hoặc suy tim cấp tính. Với những người có tiền sử bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp, cảm cúm làm tăng đáng kể nguy cơ xảy ra nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não.

Hệ thần kinh cũng có thể bị ảnh hưởng nặng nề bởi các biến chứng như viêm não, viêm màng não hoặc hội chứng Guillain-Barre gây liệt cơ tiến triển. Khi tình trạng đáp ứng viêm của cơ thể vượt ra ngoài tầm kiểm soát, người bệnh có thể rơi vào sốc nhiễm trùng, suy đa tạng bao gồm suy thận cấp và hoại tử cơ vân. Đặc biệt, hội chứng Reye là một biến chứng tổn thương não và gan cực kỳ nguy hiểm có thể xảy ra ở trẻ em nếu sử dụng aspirin trong giai đoạn nhiễm virus cúm.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến bệnh viện ngay

Người bệnh và thân nhân cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo bệnh đang chuyển nặng để đưa đến cơ sở y tế kịp thời. Cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay lập tức nếu người bệnh xuất hiện triệu chứng khó thở, thở gấp, đau tức ngực liên tục, tím tái ở môi hoặc đầu ngón tay. Tình trạng sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường, hoặc sốt đã thuyên giảm nhưng sau vài ngày lại sốt cao trở lại kèm ho nặng hơn cũng là dấu hiệu chỉ điểm bội nhiễm vi khuẩn.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu thần kinh như lơ mơ, ngủ li bì khó đánh thức, lú lẫn, co giật hoặc chóng mặt đột ngột không thể giữ thăng bằng đều cảnh báo nguy hiểm. Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám cấp cứu nếu thấy trẻ bú kém, bỏ bú, nôn mửa liên tục, tiểu tiện rất ít hoặc có hiện tượng thở co kéo lồng ngực rõ rệt. Việc chẩn đoán sớm tại bệnh viện giúp ngăn ngừa nguy cơ diễn tiến xấu không thể phục hồi.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thể thay thế cho chẩn đoán chuyên khoa hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Đặc biệt, không dùng aspirin để hạ sốt cho trẻ em và thanh thiếu niên khi nghi ngờ nhiễm cúm để tránh nguy cơ biến chứng tổn thương nội tạng nghiêm trọng.

Tóm tắt

Cảm cúm tuy là bệnh truyền nhiễm thường gặp nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng hô hấp và tim mạch khó lường. Việc nhận biết sớm các triệu chứng rầm rộ ban đầu, theo dõi sát diễn tiến sức khỏe và chủ động đi khám kịp thời là chìa khóa quan trọng để bảo vệ bản thân và gia đình. Không nên chủ quan tự ý dùng thuốc mà cần tham vấn bác sĩ để có hướng can thiệp y tế an toàn.