Nhận biết hội chứng tăng glucose máu và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hội chứng tăng glucose máu xảy ra khi lượng đường trong máu tích tụ ở nồng độ cao do cơ thể thiếu hụt insulin hoặc giảm khả năng sử dụng insulin. Tình trạng này hay gặp ở người bệnh đái tháo đường, nhưng cũng có thể xuất hiện đột ngột khi cơ thể gặp căng thẳng cấp tính, nhiễm trùng hoặc sử dụng thuốc điều trị khác.
Nếu chỉ số đường huyết tăng cao kéo dài mà không được xử trí đúng cách, cơ thể có nguy cơ gặp các biến chứng nguy hiểm. Nhận biết sớm biểu hiện và biết cách xử trí an toàn giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe và kiểm soát tốt tình trạng này.
Hội chứng tăng glucose máu
Hội chứng tăng glucose máu là tình trạng chỉ số đường huyết vượt mức sinh lý bình thường. Ở người trưởng thành lúc đói, nồng độ glucose máu tĩnh mạch bình thường dao động từ 3,9 đến 5,6 mmol/L (70 đến 99 mg/dL). Tăng glucose máu xác định khi đường huyết lúc đói vượt quá 7,0 mmol/L (126 mg/dL) hoặc đường huyết bất kỳ vượt quá 11,1 mmol/L (200 mg/dL). Cơ chế chính liên quan đến việc thiếu hụt hormone insulin hoặc mô cơ thể bị kháng insulin. Khi đường không vào được tế bào để tạo năng lượng, glucose bị ứ đọng trong máu kéo dài, cần được theo dõi để phòng biến chứng.
Biểu hiện thường gặp khi glucose máu tăng cao
Các dấu hiệu cảnh báo hội chứng tăng glucose máu có thể xuất hiện từ từ hoặc rõ rệt tùy thuộc vào mức độ đường huyết. Triệu chứng điển hình là cảm giác khát nước liên tục và đi tiểu nhiều lần trong ngày, đặc biệt vào ban đêm. Lượng đường dư thừa lọc qua thận kéo theo nước khiến cơ thể bị mất nước tế bào, gây khô miệng. Người bệnh cũng thường thấy mệt mỏi, kiệt sức do tế bào thiếu năng lượng. Nhìn mờ tạm thời xảy ra do biến đổi áp lực thẩm thấu làm thay đổi thể tích thủy tinh thể. Ngoài ra, một số trường hợp gặp tình trạng sụt cân không rõ nguyên nhân, vết thương lâu lành hoặc dễ bị nhiễm trùng da.
Các yếu tố khiến chỉ số glucose máu tăng
Nồng độ đường trong máu tăng vọt do nhiều yếu tố kết hợp. Ở người bệnh đái tháo đường, nguyên nhân phổ biến là quên uống thuốc, tiêm thiếu liều insulin hoặc dùng thuốc không đúng giờ. Chế độ ăn chứa nhiều đường đơn và tinh bột tinh chế cũng trực tiếp làm tăng đường huyết sau ăn. Bên cạnh đó, các yếu tố thể chất và tinh thần đóng vai trò lớn. Khi gặp căng thẳng, mất ngủ hoặc nhiễm trùng, cơ thể tăng tiết các hormone như cortisol và adrenaline, gây kháng insulin và làm tăng sản xuất glucose tại gan. Ít vận động thể lực hoặc sử dụng thuốc steroid cũng là các tác nhân thường gặp.
Hướng dẫn xử trí ban đầu khi glucose máu tăng cao
Khi đo thấy chỉ số đường huyết tăng cao hơn mức mục tiêu, người bệnh nên giữ bình tĩnh và đo lại bằng máy đo đường huyết cá nhân để xác định chính xác. Nếu tỉnh táo và không nôn mửa, hãy uống thêm nước lọc. Nước hỗ trợ thận đào thải bớt đường dư thừa qua nước tiểu và bù lại lượng dịch mất. Người bệnh tuyệt đối không tự ý tăng gấp đôi liều thuốc hoặc tiêm thêm insulin khi chưa có chỉ định của bác sĩ, tránh nguy cơ hạ đường huyết cấp tính. Nếu chỉ số đường huyết tiếp tục cao kéo dài kèm mệt mỏi, cần nghỉ ngơi và liên hệ với bác sĩ chuyên khoa nội tiết.
Biện pháp duy trì chỉ số đường huyết ổn định
Để kiểm soát hội chứng tăng glucose máu lâu dài, người bệnh cần phối hợp dinh dưỡng, vận động và tuân thủ điều trị. Xây dựng chế độ ăn cân đối với ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và hạn chế đồ uống có đường giúp kiểm soát đà tăng đường huyết sau ăn. Vận động thể lực khoảng 30 phút mỗi ngày như đi bộ hay đạp xe giúp tăng độ nhạy insulin của tế bào. Người bệnh cần theo dõi đường huyết định kỳ, xét nghiệm HbA1c mỗi 3 đến 6 tháng và tái khám đúng hẹn để bác sĩ kịp thời điều chỉnh phác đồ phù hợp.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hay phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Mỗi người bệnh có ngưỡng đường huyết mục tiêu và khả năng đáp ứng riêng. Tuyệt đối không tự ý thay đổi liều lượng thuốc hoặc áp dụng bài thuốc truyền miệng khi chưa qua thăm khám y khoa. Khi có dấu hiệu bất thường kéo dài, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trực tiếp.
Tóm tắt
Hội chứng tăng glucose máu là tình trạng cần được theo dõi và quản lý khoa học. Nhận biết sớm các biểu hiện, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Nội tiết sẽ giúp người bệnh kiểm soát tốt đường huyết và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Chỉ số glucose máu bao nhiêu được xem là tăng cao?
Đường huyết lúc đói từ 7,0 mmol/L trở lên hoặc đường huyết ngẫu nhiên từ 11,1 mmol/L trở lên được xác định là tăng glucose máu. Tuy nhiên, ngưỡng mục tiêu cụ thể có thể điều chỉnh tùy thuộc vào tuổi tác và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh theo chỉ định của bác sĩ.
Tăng glucose máu có nguy hiểm đến tính mạng không?
Tăng glucose máu cấp tính nghiêm trọng có thể dẫn đến nhiễm toan ceton hoặc tăng áp lực thẩm thấu, nguy hiểm đến tính mạng nếu không cấp cứu kịp thời. Tăng đường huyết mạn tính kéo dài cũng làm tổn thương tim, thận, mắt và thần kinh.
Người bị tăng glucose máu nên uống gì để nhanh hạ đường huyết?
Uống nước lọc là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất giúp bù nước và hỗ trợ thận đào thải bớt đường dư thừa. Người bệnh không nên uống các loại nước trái cây ngọt hay nước uống tự chế chưa qua kiểm chứng y khoa.
Khi nào người bị tăng glucose máu cần đến bệnh viện khẩn cấp?
Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi đường huyết cao kèm theo sốt, nôn mửa liên tục, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi trái cây, lú lẫn hoặc mệt mỏi dữ dội. Đây là các dấu hiệu cảnh báo biến chứng cấp tính nguy hiểm.
Tập thể dục có giúp làm giảm nồng độ glucose trong máu không?
Vận động thể lực phù hợp giúp cơ bắp sử dụng glucose làm năng lượng và tăng độ nhạy insulin, hỗ trợ giảm đường huyết. Tuy nhiên, nếu đường huyết quá cao kèm ceton trong nước tiểu, người bệnh nên nghỉ ngơi và tham vấn bác sĩ trước khi tập.
