Nguyên nhân và biểu hiện rôm sảy ở trẻ nhỏ

Trẻ bị rôm sảy là gì?

Rôm sảy, còn gọi là bệnh phát ban nhiệt, là tình trạng viêm da cục bộ xuất hiện khi các tuyến mồ hôi và ống dẫn mồ hôi của trẻ bị tắc nghẽn, khiến mồ hôi bị giữ lại dưới da thay vì thoát ra ngoài qua lỗ chân lông. Bệnh lý này có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do cấu trúc da còn non nớt và chức năng điều hòa nhiệt độ cơ thể chưa hoàn thiện. Rôm sảy thường bùng phát ở những vùng da có nhiều tuyến mồ hôi hoặc nơi có nếp gấp cọ xát liên tục như cổ, lưng, ngực, nách và vùng quấn tã. Khi được giữ thoáng mát và vệ sinh sạch sẽ, đa số các nốt rôm sảy sẽ tự lặn trong vài ngày mà không để lại sẹo.

Cơ chế và nguyên nhân gây ứ đọng tuyến mồ hôi ở trẻ nhỏ

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng rôm sảy ở trẻ nhỏ là sự bít tắc các ống dẫn tuyến mồ hôi dưới da. Khi mồ hôi không thể thoát ra bề mặt ngoài, dịch tiết sẽ ứ đọng lại trong các lớp biểu bì hoặc trung bì, gây kích ứng và kích hoạt phản ứng viêm tại chỗ.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ thống ống tuyến mồ hôi chưa phát triển hoàn thiện, cấu trúc lỗ chân lông còn nhỏ hẹp nên rất dễ bị nghẽn tắc khi cơ thể tăng tiết mồ hôi. Bên cạnh đó, thời tiết nóng bức, độ ẩm không khí cao, hoặc thói quen ủ ấm quá mức bằng nhiều lớp quần áo dày cũng khiến thân nhiệt của trẻ tăng cao. Việc để trẻ vận động liên tục trong môi trường ngột ngạt hoặc sử dụng các loại tã lót, áo quần làm từ chất liệu tổng hợp không thấm hút mồ hôi cũng làm tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện rôm sảy.

Các biểu hiện rôm sảy thường gặp trên bề mặt da trẻ

Rôm sảy thường biểu hiện rõ rệt qua các dạng thương tổn trên da tùy thuộc vào độ sâu của vị trí ống tuyến mồ hôi bị bít tắc.

Dạng rôm sảy tinh thể là mức độ nhẹ nhất, đặc trưng bởi các mụn nước nhỏ li ti, trong suốt, nông ở lớp sừng, không kèm theo quầng đỏ xung quanh và dễ vỡ khi cọ xát. Dạng phổ biến hơn là rôm sảy đỏ, xuất hiện khi sự tắc nghẽn nằm sâu hơn trong lớp thượng bì. Biểu hiện là các sẩn nhỏ màu đỏ, mụn nước li ti kèm theo cảm giác ngứa ngáy, châm chích khó chịu khiến trẻ bứt rứt, quấy khóc và thường xuyên đưa tay cào gãi. Nếu tổn thương bị bội nhiễm vi khuẩn, các nốt mẩn đỏ có thể chuyển thành rôm sảy mủ với các mụn nước chứa mủ vàng rải rác. Những vị trí thường xuất hiện tổn thương gồm vùng trán, cổ, ngực, lưng và các nếp gấp da như bẹn hoặc nách.

Biến chứng nhiễm trùng da và dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám

Mặc dù phần lớn các đợt rôm sảy đều lành tính và tự thoái lui khi cơ thể được giải nhiệt, việc cào gãi liên tục có thể gây tổn thương hàng rào bảo vệ da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

Biến chứng thường gặp nhất là viêm da mủ và nhiễm trùng thứ phát do tụ cầu khuẩn hoặc liên cầu khuẩn, biểu hiện qua các vết lở loét, sưng tấy hoặc mụn mủ lan rộng. Trong trường hợp nặng hơn, trẻ có thể gặp phải tình trạng rôm sảy sâu kéo dài gây tổn thương cấu trúc da và suy giảm khả năng điều hòa thân nhiệt tạm thời. Nếu nhận thấy vùng da nổi mụn xuất hiện quầng đỏ lan rộng, chảy dịch mủ, sưng nóng hoặc trẻ có biểu hiện sốt cao, mệt mỏi, bỏ bú, cha mẹ cần đưa trẻ đến khám chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa da liễu ngay để được đánh giá và điều trị thích hợp.

Hướng dẫn chăm sóc và giữ da khô thoáng tại nhà

Nguyên tắc cốt lõi trong chăm sóc trẻ bị rôm sảy là giữ cho làn da luôn khô thoáng, sạch sẽ và duy trì môi trường sống mát mẻ. Phụ huynh nên điều chỉnh nhiệt độ phòng ở mức dễ chịu, thông thoáng và hạn chế đưa trẻ ra ngoài trời nắng nóng gay gắt.

Khi tắm rửa hàng ngày, nên dùng nước ấm vừa phải cùng sữa tắm dịu nhẹ có độ pH cân bằng, không chứa hương liệu nhân tạo hoặc chất tẩy rửa mạnh. Tránh dùng khăn thô ráp chà xát mạnh lên các nốt rôm vì có thể làm vỡ mụn nước và gây trợt da. Sau khi tắm, hãy thấm khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm. Về trang phục, nên ưu tiên các loại vải sợi cotton mềm, mỏng nhẹ, thấm hút mồ hôi tốt và phom dáng rộng rãi. Cần cắt ngắn móng tay của trẻ hoặc đeo bao tay mềm vào ban đêm để hạn chế tối đa việc trẻ cào gãi gây trầy xước bề mặt da.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và bôi các loại thuốc mỡ, kem chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Tránh áp dụng các bài thuốc truyền miệng như đắp lá cây, vắt chanh hoặc bôi phấn rôm lên vùng da đang tổn thương vì rất dễ gây kích ứng nặng và nhiễm trùng. Khi trẻ có biểu hiện sốt, quấy khóc nhiều hoặc nốt rôm có mủ, cần đưa trẻ đi khám tại cơ sở y tế.

Tóm tắt

Rôm sảy là hiện tượng da liễu lành tính phổ biến nhưng cần được chăm sóc đúng cách để tránh nhiễm trùng thứ phát. Phụ huynh nên duy trì môi trường thoáng mát, vệ sinh da sạch sẽ và lựa chọn trang phục rộng rãi cho trẻ. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như mụn mủ hoặc sốt, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.