Nguyên nhân trẻ sơ sinh chảy nước mắt 1 bên và cách chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng trẻ sơ sinh chảy nước mắt 1 bên khá thường gặp và khiến nhiều phụ huynh lo lắng về sức khỏe thị giác của con. Tình trạng này có thể chỉ là phản xạ sinh lý tạm thời nhưng cũng có thể bắt nguồn từ các bất thường về giải phẫu đường lệ hoặc kích ứng tại chỗ.
Việc tìm hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ chủ động theo dõi, chăm sóc vệ sinh mắt chuẩn xác và nhận biết kịp thời các thời điểm cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa.
Trẻ sơ sinh chảy nước mắt 1 bên là gì?
Chảy nước mắt một bên ở trẻ sơ sinh là hiện tượng một mắt của trẻ thường xuyên ngấn lệ hoặc nước mắt chảy ròng ròng trên má mà không liên quan đến việc khóc. Ở trẻ mới sinh trong vài tuần đầu, tuyến lệ thực tế chưa hoàn thiện bài tiết nước mắt cảm xúc, do đó nếu thấy nước mắt ứa ra liên tục ở một bên, phần lớn xuất phát từ sự mất cân bằng giữa lượng nước mắt tiết ra và hệ thống dẫn lưu nước mắt. Nhận diện sớm dấu hiệu đi kèm sẽ giúp phân biệt giữa kích ứng thông thường và bệnh lý mắt cần can thiệp.
Tắc ống lệ mũi bẩm sinh ở trẻ sơ sinh
Nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ sơ sinh bị ứa nước mắt liên tục ở một bên là tắc ống lệ mũi bẩm sinh. Ở giai đoạn phôi thai, đoạn cuối của ống lệ mũi đổ vào ngách mũi dưới thường có một màng ngăn mỏng. Thông thường màng này sẽ tự tiêu biến trước hoặc ngay sau khi sinh. Nếu màng ngăn này chưa kịp mở, nước mắt không thể thoát tự nhiên xuống khoang mũi mà sẽ đọng lại ở túi lệ rồi trào ngược ra ngoài khóe mắt. Tình trạng này khiến mắt trẻ luôn ngấn nước hoặc chảy tràn sang má dù trẻ không hề quấy khóc.
Dị vật và kích ứng bề mặt mắt ở trẻ nhỏ
Mắt trẻ sơ sinh rất nhạy cảm với các tác nhân từ môi trường xung quanh. Bụi bẩn, lông vải từ chăn màn, khói thuốc lá hoặc sợi lông mi quặm vào trong đều có thể gây kích ứng kết mạc hoặc trợt biểu mô giác mạc ở một bên mắt. Khi mắt bị kích thích, tuyến lệ sẽ tăng tiết phản xạ nhằm rửa trôi vật lạ. Ngoài ra, việc trẻ sơ sinh vô tình dùng tay cọ xát hoặc cào xước nhẹ vùng quanh mắt cũng có thể gây chảy nước mắt đơn độc một bên kèm theo phản xạ chớp mắt liên tục.
Nhiễm trùng kết mạc và viêm túi lệ cấp tính
Viêm kết mạc sơ sinh do vi khuẩn hoặc virus cũng có thể khởi phát ở một bên mắt trước khi lây sang mắt còn lại nếu không kiểm soát tốt vệ sinh. Bên cạnh triệu chứng ứa nước mắt, mắt bé thường có biểu hiện cương tụ đỏ ở lòng trắng, mí mắt sưng nhẹ và tiết nhiều dịch gỉ nhầy hoặc mủ màu vàng xanh dính chặt vào mi mắt sau giấc ngủ. Đây là tình trạng nhiễm trùng cần được bác sĩ chuyên khoa mắt kiểm tra để xác định chính xác tác nhân gây bệnh và chỉ định phác đồ điều trị phù hợp.
Cách chăm sóc và vệ sinh mắt cho trẻ tại nhà
Hằng ngày, phụ huynh nên dùng nước muối sinh lý đẳng trương nhỏ giọt và gạc vô khuẩn lau nhẹ nhàng dịch tiết từ góc trong ra góc ngoài của mắt. Với trẻ nghi ngờ tắc ống lệ mũi, động tác massage nhẹ nhàng vùng túi lệ ở góc trong khóe mắt dọc xuống cánh mũi có thể tạo áp lực giúp màng ngăn tự mở ra. Trước khi chạm vào mắt trẻ, người chăm sóc bắt buộc phải rửa sạch tay bằng xà phòng sát khuẩn, đồng thời luôn sử dụng khăn hoặc gạc riêng biệt cho từng bên mắt để ngăn ngừa lây nhiễm.
Lưu ý an toàn
Không dùng sữa mẹ, nước thảo dược hay bất kỳ dung dịch dân gian nào nhỏ vào mắt trẻ sơ sinh vì có thể gây loét giác mạc nghiêm trọng. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc thuốc chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt.
Tóm tắt
Chảy nước mắt một bên ở trẻ sơ sinh thường là tình trạng lành tính liên quan đến tắc tuyến lệ bẩm sinh hoặc kích ứng nhẹ. Việc theo dõi sát sao dấu hiệu viêm đỏ và đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt hoặc nhi khoa sẽ giúp bảo vệ thị lực an toàn cho bé.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh có tự khỏi không?
Nhiều trường hợp màng ngăn tại ống lệ mũi sẽ tự mở hoàn toàn khi trẻ phát triển từ vài tháng đến 1 tuổi mà không cần can thiệp ngoại khoa.
Massage tuyến lệ cho trẻ sơ sinh như thế nào cho đúng?
Cha mẹ dùng ngón tay sạch hoặc bông gòn ấn nhẹ từ góc trong của mắt vuốt dọc xuống cánh mũi để hỗ trợ lưu thông đường lệ theo hướng dẫn chuyên môn.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh cho bé không?
Không nên tự ý nhỏ thuốc chứa kháng sinh hoặc corticoid vì dễ gây kháng thuốc, kích ứng hoặc tác dụng phụ nguy hiểm lên mắt trẻ sơ sinh.
Vệ sinh mắt cho trẻ sơ sinh bị chảy nước mắt thế nào?
Dùng nước muối sinh lý 0,9% và gạc y tế mềm lau nhẹ từ khóe mắt ra đuôi mắt, mỗi bên dùng một miếng gạc riêng để tránh lây nhiễm chéo.
Khi nào cần đưa trẻ chảy nước mắt một bên đi gặp bác sĩ?
Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay nếu mắt sưng đỏ, xuất hiện nhiều mủ vàng xanh, trẻ quấy khóc nhiều hoặc sợ ánh sáng.
