Nguyên nhân sáng ngủ dậy bị nghẹt mũi cùng cách khắc phục

Sáng ngủ dậy bị nghẹt mũi là gì?

Nghẹt mũi vào buổi sáng là hiện tượng khoang mũi bị bít tắc một phần hoặc hoàn toàn ngay sau khi rời khỏi giường, khiến người bệnh phải thở bằng miệng hoặc liên tục khịt mũi để tống xuất chất nhầy. Tình trạng này xảy ra khi các mô mềm và mạng lưới mạch máu bên trong niêm mạc mũi bị sưng nề, sung huyết hoặc do tích tụ dịch tiết hô hấp qua một đêm dài. Đối với nhiều người, triệu chứng ngạt mũi có thể tự thuyên giảm sau khi đứng dậy vận động khoảng 30 đến 60 phút, nhưng cũng có trường hợp kéo dài dai dẳng suốt cả ngày, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Ảnh hưởng từ môi trường phòng ngủ và các dị nguyên xung quanh

Môi trường phòng ngủ đóng vai trò rất lớn đối với hoạt động của đường hô hấp trên trong suốt giấc ngủ. Không khí quá khô lạnh từ máy điều hòa nhiệt độ hoặc quạt gió thổi trực tiếp vào vùng mặt dễ làm mất độ ẩm tự nhiên, khiến niêm mạc mũi phản ứng lại bằng cách tăng tiết dịch nhầy và sưng phồng cuốn mũi.

Bên cạnh đó, sự hiện diện của các dị nguyên trong phòng ngủ như mạt bụi nhà trên đệm gối, lông thú cưng, nấm mốc hoặc phấn hoa len lỏi qua cửa sổ có thể kích hoạt phản ứng viêm mũi dị ứng ban đêm. Khi tiếp xúc liên tục trong nhiều giờ liền, niêm mạc đường thở sẽ bị kích ứng mạnh, dẫn đến tình trạng ngạt tắc mũi ngay thời điểm thức giấc.

Nguyên nhân sinh lý cơ thể và các bệnh lý tai mũi họng liên quan

Tư thế nằm ngửa trong thời gian dài làm tăng lưu lượng máu dồn về vùng đầu mặt, thúc đẩy hiện tượng sung huyết sinh lý tại các mạch máu ở cuốn mũi. Ở những người có niêm mạc nhạy cảm, sự giãn nở mạch máu này làm hẹp đáng kể đường thở khoang mũi khi thức dậy.

Ngoài ra, một số bệnh lý mạn tính đường hô hấp trên như viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính hoặc bất thường cấu trúc giải phẫu như lệch vách ngăn mũi, polyp mũi cũng là nguyên nhân phổ biến. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản khi nằm ngửa cũng có thể khiến axit kích thích vùng vòm họng và niêm mạc mũi, làm tăng triệu chứng phù nề khoang mũi vào sáng sớm.

Biện pháp hỗ trợ cải thiện tình trạng nghẹt mũi vào buổi sáng tại nhà

Để giảm bớt cảm giác tắc nghẽn mũi khó chịu ngay sau khi thức dậy, bạn có thể thực hiện một số bước chăm sóc đơn giản. Rửa mũi nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương giúp làm mềm và cuốn trôi dịch nhầy ứ đọng, đồng thời làm dịu niêm mạc mũi bị kích ứng.

Xông mũi họng với nước ấm hoặc tắm nước ấm dưới vòi hoa sen vào sáng sớm tạo ra hơi ẩm ấm áp, hỗ trợ làm loãng chất nhầy và giúp lưu thông khí tốt hơn. Uống một ly nước ấm sau khi thức dậy cũng là thói quen hữu ích để bù nước cho cơ thể, giảm độ đặc quánh của đờm dãi trong đường thở.

Cách phòng ngừa và kiểm soát môi trường ngủ để bảo vệ đường thở

Điều chỉnh không gian sống là giải pháp căn cơ giúp phòng ngừa tình trạng ngạt mũi tái diễn. Hãy thường xuyên giặt giũ chăn ga gối đệm bằng nước ấm và phơi dưới ánh nắng để loại bỏ mạt bụi nhà. Hạn chế cho thú cưng vào phòng ngủ nếu bạn có cơ địa mẫn cảm.

Khi sử dụng điều hòa, nên duy trì mức nhiệt độ phòng vừa phải, tránh để gió lạnh phả thẳng vào mặt và có thể cân nhắc đặt thêm máy tạo độ ẩm để giữ cân bằng môi trường không khí. Bên cạnh đó, kê cao gối khi ngủ khoảng 15 độ giúp hạn chế tình trạng ứ trệ tuần hoàn máu tại niêm mạc mũi, giữ cho đường thở luôn thông thoáng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng các loại thuốc xịt mũi co mạch kéo dài nhiều ngày mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa, vì dễ dẫn đến nguy cơ viêm mũi do thuốc rất khó điều trị. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như nghẹt mũi kèm đau nhức nửa đầu dữ dội, sốt cao, dịch mũi lẫn máu hoặc suy giảm thị lực, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Tình trạng nghẹt mũi sau khi ngủ dậy khá phổ biến và thường cải thiện tốt khi điều chỉnh môi trường sống kết hợp vệ sinh mũi đúng cách. Nếu triệu chứng nghẹt mũi kéo dài liên tục, gây khó thở hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được bác sĩ tai mũi họng thăm khám và chẩn đoán chính xác.