Các nguyên nhân gây ngứa âm đạo và cách nhận biết để chăm sóc

Ngứa âm đạo là gì?

Ngứa âm đạo là triệu chứng phản ánh tình trạng kích thích các đầu mút dây thần kinh cảm giác tại biểu mô âm đạo và vùng da âm hộ xung quanh. Môi trường âm đạo bình thường có sự cân bằng tự nhiên giữa các chủng vi khuẩn có lợi như Lactobacillus, duy trì độ pH acid sinh lý nhằm ngăn chặn sự phát triển quá mức của vi sinh vật gây hại.

Khi hàng rào bảo vệ này bị phá vỡ hoặc khi niêm mạc tiếp xúc với các yếu tố kích thích từ bên ngoài, phản ứng viêm sẽ xuất hiện kèm theo triệu chứng ngứa ngáy, đỏ rát và tăng tiết dịch. Cảm giác ngứa có thể biểu hiện thoáng qua hoặc kéo dài âm ỉ, có lúc dữ dội khiến người bệnh có phản xạ cào gãi, từ đó làm tăng nguy cơ trầy xước và bội nhiễm vi khuẩn. Hiểu rõ các nhóm căn nguyên giúp phân biệt giữa kích ứng tạm thời và bệnh lý cần can thiệp y khoa.

Nhiễm khuẩn âm đạo và các bệnh lây truyền qua đường tình dục

Nhiễm trùng vi sinh vật là nhóm nguyên nhân hàng đầu gây ngứa ngáy và khó chịu vùng kín. Trong đó, nhiễm nấm men Candida albicans thường gây ngứa dữ dội kèm khí hư đặc màu trắng vón cục như váng sữa. Viêm âm đạo do vi khuẩn xảy ra khi mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên, lượng vi khuẩn kỵ khí phát triển quá mức khiến khí hư loãng, có mùi tanh khó chịu và kèm cảm giác châm chích. Ngoài ra, nhiễm trùng roi Trichomonas vaginalis qua đường tình dục cũng gây ngứa rát, sưng đỏ niêm mạc và tiết dịch vàng xanh có bọt. Các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như lậu, chlamydia hay mụn rộp sinh dục do virus Herpes simplex cũng có thể khởi phát cảm giác ngứa kèm vết loét đau rát.

Viêm da tiếp xúc và dị ứng với sản phẩm chăm sóc cá nhân

Vùng da âm hộ và niêm mạc âm đạo vô cùng nhạy cảm với các chất hóa học tiếp xúc trực tiếp hằng ngày. Tình trạng viêm da tiếp xúc kích ứng hoặc dị ứng thường xảy ra khi sử dụng sữa tắm, bọt xà phòng, dung dịch vệ sinh có hương liệu nồng hoặc độ pH không phù hợp. Băng vệ sinh có mùi thơm, tampon, chất bôi trơn, bao cao su chứa mủ cao su latex hoặc thuốc diệt tinh trùng cũng là tác nhân phổ biến. Thậm chí hóa chất giặt tẩy quần áo, nước xả vải đọng lại trên đáy quần lót cũng có thể gây ngứa ngáy, mẩn đỏ và râm ran khó chịu kéo dài cho người sử dụng.

Khô âm đạo và suy giảm nội tiết tố nữ

Sự suy giảm nồng độ nội tiết tố estrogen trong cơ thể phụ nữ có tác động trực tiếp đến độ ẩm và độ dày của niêm mạc âm đạo. Tình trạng này đặc biệt rõ rệt ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh hoặc những người đang cho con bú. Khi lượng estrogen sụt giảm, thành âm đạo mỏng đi, giảm tiết dịch bôi trơn tự nhiên và kém đàn hồi, dẫn đến hội chứng teo niệu dục. Niêm mạc khô ráp rất dễ bị kích ứng, gây ra cảm giác ngứa ngáy, nóng rát thường trực và gây đau đớn khi quan hệ tình dục. Bác sĩ phụ khoa có thể đánh giá và hướng dẫn các liệu pháp dưỡng ẩm hoặc bổ sung nội tiết tại chỗ phù hợp.

Các bệnh lý da mạn tính tại vùng sinh dục

Một số bệnh lý da liễu mạn tính có thể xuất hiện tại vùng sinh dục nữ và gây ngứa dai dẳng. Bệnh xơ teo âm hộ lichen sclerosus là một rối loạn viêm mạn tính đặc trưng bởi các mảng da trắng mỏng như giấy bóng kính ở âm hộ, gây ngứa dữ dội và có thể dẫn đến dính mép môi bé nếu không điều trị. Bên cạnh đó, bệnh chàm eczema, viêm da tiết bã và bệnh vẩy nến vùng sinh dục cũng gây khô ráp, bong vảy, nứt nẻ và ngứa châm chích. Những bệnh lý này đòi hỏi phải được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc sản phụ khoa để chẩn đoán phân biệt và có phác đồ kiểm soát thích hợp.

Thói quen sinh hoạt và kích ứng cơ học vùng kín

Thói quen mặc quần lót quá chật, quần bó sát làm từ chất liệu sợi tổng hợp nilon không thấm hút mồ hôi tạo môi trường hầm bí, ẩm ướt và tăng cọ xát cơ học lên vùng kín. Môi trường này tạo điều kiện thuận lợi cho vi nấm phát triển và gây kích ứng da. Cạo hoặc triệt lông vùng kín không đúng cách, dùng dao cạo cùn hoặc kích ứng với sáp tẩy lông cũng làm tổn thương các nang lông, gây viêm nang lông với biểu hiện ngứa rát, nổi nốt đỏ li ti. Ngoài ra, căng thẳng tâm lý kéo dài và tình trạng stress cũng làm suy yếu hệ miễn dịch, kích thích phản ứng thần kinh dưới da khiến cơn ngứa trở nên rõ rệt hơn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc đặt phụ khoa hoặc kem bôi chứa corticoid khi chưa có đơn của bác sĩ, vì việc dùng sai thuốc có thể làm tình trạng viêm nhiễm trầm trọng hơn và gây kháng thuốc. Khi cơn ngứa dữ dội, kéo dài trên vài ngày, kèm theo khí hư có màu xanh vàng, vón cục, mùi hôi tanh, đau rát khi đi tiểu hoặc chảy máu âm đạo bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa sản phụ khoa để được thăm khám. Tránh cào gãi mạnh làm trầy xước da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng thứ phát.

Tóm tắt

Ngứa âm đạo và vùng kín là tình trạng phụ khoa rất phổ biến, phần lớn xuất phát từ các nguyên nhân có thể kiểm soát tốt khi xác định đúng căn nguyên. Việc chủ động thăm khám phụ khoa sớm, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ và duy trì thói quen vệ sinh khoa học là cách tốt nhất giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản cũng như đem lại sự thoải mái lâu dài.