Nguyên nhân khiến mổ thoát vị đĩa đệm xong vẫn đau và cách theo dõi

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Nhiều người bệnh sau khi trải qua phẫu thuật cột sống thắc mắc vì sao mổ thoát vị đĩa đệm xong vẫn đau, liệu đây là diễn tiến bình thường hay dấu hiệu của biến chứng. Trên thực tế, cảm giác đau sau mổ có thể bắt nguồn từ phản ứng lành thương tạm thời của cơ thể nhưng cũng có thể liên quan đến các vấn đề cấu trúc cột sống cần can thiệp y khoa.

Việc hiểu rõ các nguyên nhân dẫn đến cơn đau tồn tại sau mổ giúp người bệnh có góc nhìn đúng đắn, chủ động theo dõi các biểu hiện bất thường và phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa để đạt kết quả phục hồi tối ưu.

Mổ thoát vị đĩa đệm xong vẫn đau là gì?

Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm nhằm mục đích giải phóng rễ thần kinh hoặc tủy sống khỏi sự chèn ép của khối nhân nhầy, giảm đau và ngăn ngừa suy giảm chức năng vận động. Tuy nhiên, can thiệp ngoại khoa không đồng nghĩa với việc cột sống lập tức trở về trạng thái hoàn hảo ban đầu. Cơn đau sau phẫu thuật có thể biểu hiện dưới nhiều dạng, từ đau khu trú tại vết mổ thắt lưng đến đau rễ thần kinh lan xuống mông và chân. Tùy thuộc vào thời điểm xuất hiện, mức độ và tính chất cơn đau, nguyên nhân có thể do phản ứng tự nhiên sau can thiệp mô mềm hoặc do các tình trạng phức tạp như hội chứng phẫu thuật lưng thất bại, xơ dính ngoài màng cứng hay thoát vị tái phát.

Phản ứng lành thương của mô mềm và quá trình hồi phục dây thần kinh

Trong những tuần đầu tiên sau phẫu thuật, các cấu trúc mô mềm như cơ lưng, dây chằng và da quanh vết mổ cần thời gian để tái tạo và lành sẹo. Cảm giác đau ê ẩm, căng cứng cơ tại vị trí phẫu thuật là phản ứng sinh lý thường gặp. Cùng với đó, rễ thần kinh từng bị khối thoát vị chèn ép trong thời gian dài có thể bị viêm mạn tính và phù nề. Ngay cả khi áp lực chèn ép đã được giải phóng hoàn toàn, dây thần kinh vẫn cần vài tháng để hồi phục dẫn truyền, khiến người bệnh thỉnh thoảng cảm thấy tê bì hoặc đau nhói dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa.

Hình thành sẹo xơ dính quanh màng cứng và mất vững cột sống

Xơ dính ngoài màng cứng là sự hình thành các dải mô sẹo xơ xung quanh rễ thần kinh và màng cứng sau can thiệp ngoại khoa. Khi mô sẹo phát triển quá mức, các dải xơ có thể co kéo hoặc làm giảm độ di động của rễ thần kinh khi cơ thể cử động, dẫn đến đau thắt lưng dai dẳng hoặc đau lan xuống chân. Ngoài ra, việc bóc tách dây chằng và diện khớp trong quá trình mổ có thể làm giảm độ vững chắc của phân đoạn cột sống liên quan, gây đau lưng tăng lên khi người bệnh đứng lâu hoặc thay đổi tư thế.

Thoát vị đĩa đệm tái phát hoặc tổn thương tầng đốt sống lân cận

Một số trường hợp tái phát đau do phần nhân đệm còn lại tiếp tục thoát vị qua vết rách vòng sợi, chèn ép trở lại vào rễ thần kinh hoặc ống sống. Nguy cơ này tăng lên nếu người bệnh cúi gập người, mang vác vật nặng hoặc vận động sai tư thế quá sớm trong giai đoạn hậu phẫu. Bên cạnh đó, sau khi phẫu thuật làm giảm chiều cao khoang đĩa đệm tại một tầng, các tầng đĩa đệm lân cận phải chịu tải trọng cơ học lớn hơn, dễ dẫn đến thoái hóa thứ phát và gây đau mới.

Chế độ sinh hoạt và phục hồi chức năng chưa đúng phương pháp

Nhiều người bệnh có thói quen bất động quá mức do sợ đau, dẫn đến tình trạng teo cơ vùng lõi và cứng khớp cột sống, khiến lưng càng đau mỏi hơn khi vận động trở lại. Ngược lại, việc bắt đầu các hoạt động gắng sức, ngồi sai tư thế, xoay vặn thân mình đột ngột hoặc tập luyện các bài thể dục nặng mà không có hướng dẫn chuyên môn cũng tạo áp lực lớn lên vết mổ chưa hoàn toàn hồi phục, gây kích thích các thụ cảm thể đau tại cột sống.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa khi bị đau sau mổ

Khi gặp tình trạng đau dai dẳng sau mổ, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa ngoại thần kinh hoặc cơ xương khớp để được đánh giá cẩn thận. Bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ cột sống có chất tương phản để phân biệt mô sẹo xơ dính với đĩa đệm tái phát, hoặc đo điện cơ nhằm kiểm tra mức độ phục hồi của rễ thần kinh. Việc điều trị ưu tiên các biện pháp bảo tồn như vật lý trị liệu, bài tập tăng cường cơ thắt lưng và điều chỉnh lối sống dưới sự theo dõi chặt chẽ của nhân viên y tế.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau kháng viêm kéo dài hoặc áp dụng các biện pháp nắn chỉnh cột sống không rõ nguồn gốc. Cần liên hệ ngay với cơ sở y tế nếu cơn đau tăng dữ dội, kèm theo sốt, chảy dịch tại vết mổ, tê bì chân tăng nhanh hoặc rối loạn đại tiểu tiện.

Tóm tắt

Cảm giác đau sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm có thể do phản ứng lành thương thông thường nhưng cũng tiềm ẩn các bất thường tại cột sống. Người bệnh cần giữ liên lạc chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa ngoại thần kinh hoặc chấn thương chỉnh hình để kiểm tra kịp thời, tránh tự ý áp dụng các phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng.