Nguyên nhân khiến trẻ bị sún răng và cách phòng ngừa

Trẻ bị sún răng là gì?

Sún răng là hiện tượng các mô cứng của răng sữa bị phá hủy dần dần, bắt đầu từ việc mất khoáng men răng rồi lan sâu vào lớp ngà răng. Khác với các lỗ sâu răng cục bộ tạo thành hốc sâu ở răng hàm, sún răng sữa thường làm mòn phẳng diện rộng trên thân răng, bắt đầu từ những chấm đổi màu trắng đục hoặc nâu vàng ở mặt ngoài răng cửa. Theo thời gian, vùng tổn thương mềm dần, chuyển sang màu đen và thân răng có thể bị mủn cụt dần cho đến khi chỉ còn lại chân răng sát viền nướu. Quá trình này diễn ra khá nhanh do men răng sữa có độ dày chỉ bằng một nửa so với men răng vĩnh viễn và mật độ khoáng hóa thấp hơn. Nếu không được phát hiện và kiểm soát từ sớm, sún răng có thể tiến triển gây viêm tủy răng, áp xe quanh chóp răng, làm trẻ đau nhức, biếng ăn và ảnh hưởng xấu đến mầm răng vĩnh viễn đang phát triển bên dưới xương hàm.

Thói quen tiêu thụ nhiều đường và bú bình kéo dài ban đêm

Chế độ dinh dưỡng chứa nhiều đường đơn là một trong những tác nhân hàng đầu gây sún răng ở trẻ nhỏ. Khi trẻ thường xuyên tiêu thụ bánh kẹo, nước ngọt có ga hoặc ngậm thức ăn quá lâu, lượng đường bám trên bề mặt men răng sẽ không được làm sạch kịp thời. Các chủng vi khuẩn thường trú trong khoang miệng, đặc biệt là Streptococcus mutans, sẽ chuyển hóa lượng đường này thành axit. Môi trường axit liên tục làm mất khoáng chất của men răng, khiến cấu trúc bảo vệ ngoài cùng của răng sữa bị mềm đi và dần tiêu biến.

Thêm vào đó, thói quen cho trẻ bú bình sữa hoặc nước trái cây trước khi đi ngủ và ngậm núm vú giả suốt đêm làm tăng đáng kể nguy cơ sâu sún răng. Trong lúc ngủ, lượng nước bọt tiết ra giảm mạnh, làm mất đi cơ chế tự rửa trôi và trung hòa axit tự nhiên của khoang miệng. Dòng sữa đọng lại quanh các răng cửa phía trên trong nhiều giờ liền sẽ trở thành môi trường nuôi dưỡng vi khuẩn, dẫn đến tình trạng mủn răng lan rộng nhanh chóng.

Vệ sinh răng miệng chưa đúng cách ở giai đoạn răng sữa

Nhiều phụ huynh có quan niệm sai lầm rằng răng sữa sẽ được thay thế hoàn toàn bằng răng vĩnh viễn nên việc chăm sóc kỹ lưỡng là chưa thực sự cần thiết. Sự chủ quan này dẫn đến việc không làm sạch nướu và răng cho trẻ ngay từ giai đoạn đầu đời. Khi trẻ mới nhú những chiếc răng đầu tiên, mảng bám sinh học đã có thể hình thành nếu khoang miệng không được vệ sinh hàng ngày bằng gạc mềm hoặc bàn chải chuyên biệt.

Bên cạnh đó, việc trẻ tự đánh răng nhưng không có sự giám sát hoặc hỗ trợ từ người lớn thường khiến mảng bám thức ăn ở các kẽ răng và mặt trong không được loại bỏ triệt để. Kỹ thuật chải răng không đúng cách, chẳng hạn như chải ngang quá mạnh, vừa làm tổn thương mô nướu mềm vừa không thể làm sạch hoàn toàn vi khuẩn tích tụ quanh viền nướu. Theo thời gian, mảng bám tích tụ kết hợp với axit từ thức ăn sẽ gây mủn và vỡ vụn thân răng sữa.

Cấu trúc men răng yếu và khiếm khuyết khoáng hóa bẩm sinh

Đặc điểm cấu tạo giải phẫu của răng sữa vốn có lớp men và ngà răng mỏng hơn rất nhiều so với răng vĩnh viễn, đồng thời buồng tủy lại tương đối lớn. Do đó, một khi quá trình hủy khoáng bắt đầu xuất hiện, tổn thương sẽ lan rộng và tiến triển vào sâu bên trong thân răng nhanh hơn rất nhiều. Trẻ sinh non, trẻ nhẹ cân hoặc những trẻ gặp vấn đề dinh dưỡng trong giai đoạn hình thành mầm răng thường có nguy cơ cao bị thiểu sản men răng bẩm sinh.

Thiểu sản men răng khiến lớp bảo vệ ngoài cùng của răng bị mỏng, giòn, thiếu canxi và phốt pho, dễ dàng nứt vỡ ngay cả khi chịu lực nhai nhẹ. Ngoài ra, việc người mẹ trong thai kỳ bị thiếu hụt vi chất dinh dưỡng thiết yếu hoặc mắc một số bệnh lý nhiễm trùng cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến chất lượng men răng của trẻ sau này. Răng có men kém khoáng hóa sẽ trở nên đặc biệt nhạy cảm trước sự tấn công của axit vi khuẩn, dẫn đến hiện tượng sún cụt thân răng sớm.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa sún răng hiệu quả cho trẻ

Để bảo vệ hàm răng sữa của trẻ, phụ huynh cần chủ động thực hiện các biện pháp chăm sóc răng miệng khoa học ngay từ sớm. Trẻ cần được lau sạch nướu bằng gạc ẩm sau mỗi lần ăn khi chưa mọc răng, và sử dụng bàn chải lông mềm cùng kem đánh răng phù hợp với lứa tuổi ngay khi chiếc răng đầu tiên xuất hiện. Cần duy trì thói quen chải răng ít nhất hai lần mỗi ngày vào buổi sáng và buổi tối trước khi đi ngủ.

Song song với việc làm sạch, gia đình nên điều chỉnh thói quen ăn uống bằng cách hạn chế tối đa việc cho trẻ ăn vặt chứa nhiều đường tinh luyện giữa các bữa chính. Tuyệt đối không để trẻ ngậm bình sữa hoặc nước ngọt khi đi ngủ, thay vào đó nên rèn luyện thói quen uống nước lọc sau khi ăn hoặc bú sữa. Đưa trẻ đến cơ sở nha khoa uy tín để kiểm tra định kỳ 6 tháng một lần giúp phát hiện sớm các dấu hiệu khử khoáng, từ đó bác sĩ nha khoa có thể thực hiện bôi fluor vec-ni bảo vệ men răng kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe răng miệng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu răng đổi màu, mủn răng hoặc sưng nướu, phụ huynh nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ nha khoa để được thăm khám trực tiếp. Không tự ý mua thuốc bôi hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng lên răng nướu của trẻ.

Tóm tắt

Sún răng ở trẻ em hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu phụ huynh chủ động xây dựng thói quen vệ sinh răng miệng từ sớm. Việc kết hợp chế độ ăn giảm đường cùng lịch thăm khám nha khoa định kỳ giúp bảo tồn hàm răng sữa khỏe mạnh, tạo tiền đề vững chắc cho quá trình mọc răng vĩnh viễn đều đẹp về sau.