Nguyên nhân khiến niêm mạc mũi bị chảy máu và cách xử trí ban đầu

Chảy máu niêm mạc mũi là gì?

Niêm mạc mũi đảm nhận vai trò sưởi ấm, làm ẩm và lọc sạch không khí trước khi đi vào phổi. Do nằm ở vị trí tiếp xúc trực tiếp với môi trường ngoài, niêm mạc rất dễ chịu tác động từ sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm hoặc các kích thích cơ học. Chảy máu niêm mạc mũi thường xảy ra khi mao mạch bị nứt vỡ dưới áp lực hoặc tổn thương vật lý. Nhận biết chính xác nguyên nhân gây hiện tượng này giúp người bệnh chủ động phòng ngừa, chăm sóc khoang mũi đúng cách và biết thời điểm cần thiết để tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Nguyên nhân phổ biến gây tổn thương niêm mạc mũi và chảy máu

Tình trạng khô niêm mạc là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến mạch máu trong mũi dễ vỡ. Môi trường không khí khô lạnh vào mùa đông hoặc việc sử dụng điều hòa liên tục làm mất đi độ ẩm tự nhiên của khoang mũi, dẫn đến niêm mạc bị nứt nẻ và chảy máu.

Thói quen ngoáy mũi mạnh hoặc ngoáy mũi bằng tay chưa vệ sinh cũng dễ gây trầy xước niêm mạc. Ngoài ra, việc xì mũi quá mạnh khi bị cảm cúm hoặc tác động từ dị vật mắc kẹt trong mũi cũng là những yếu tố kích thích trực tiếp làm vỡ các mao mạch mỏng manh.

Các yếu tố bệnh lý và môi trường liên quan đến xuất huyết mũi

Viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính hay các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên thường làm cho niêm mạc mũi rơi vào trạng thái xung huyết và sưng viêm. Việc sử dụng quá liều các loại thuốc xịt mũi decongestant hoặc thuốc xịt chứa corticosteroid trong thời gian dài cũng có thể làm mỏng niêm mạc và gia tăng nguy cơ chảy máu.

Bên cạnh đó, các yếu tố toàn thân như tăng huyết áp, rối loạn đông máu hoặc việc đang sử dụng các thuốc chống đông cũng góp phần khiến hiện tượng xuất huyết mũi kéo dài và khó cầm hơn bình thường.

Hướng dẫn các bước sơ cứu đúng cách khi niêm mạc mũi bị chảy máu

Ngay khi phát hiện chảy máu mũi, người bệnh cần giữ bình tĩnh và ngồi thẳng lưng, hơi nghiêng đầu về phía trước. Việc nghiêng đầu ra trước giúp máu chảy ra ngoài khoang mũi thay vì nuốt ngược vào trong họng gây kích thích dạ dày hoặc nôn mửa.

Dùng ngón tay cái và ngón trỏ ép chặt hai cánh mũi lại với nhau, thở nhẹ nhàng bằng miệng và giữ nguyên vị trí này liên tục trong khoảng 10 đến 15 phút. Trong thời gian này, có thể chườm lạnh lên vùng cầu mũi để hỗ trợ co mạch máu. Sau khi máu dừng chảy, người bệnh nên nghỉ ngơi và tránh cúi đầu hoặc xì mũi mạnh trong vài giờ tiếp theo.

Những sai lầm cần tránh trong quá trình xử trí chảy máu mũi

Một sai lầm rất phổ biến là ngửa đầu ra sau khi bị chảy máu mũi. Hành động này không giúp dừng chảy máu mà còn khiến máu chảy xuống cổ họng, đi vào đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp gây sặc và nôn ói.

Ngoài ra, nhiều người có thói quen nhét bông gòn, giấy vệ sinh hoặc lá cây vào mũi để cầm máu. Việc nhét vật lạ chưa vô trùng không những không thể ép đúng vị trí mao mạch bị vỡ mà còn dễ gây nhiễm trùng niêm mạc hoặc làm trầy xước nặng hơn khi rút ra. Người bệnh cũng tránh xì mũi ngay sau khi vừa cầm máu để không làm bong lớp cục máu đông mới hình thành.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Người bệnh không nên tự ý dùng các loại thuốc cầm máu hoặc can thiệp sâu vào khoang mũi khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu chảy máu mũi xảy ra sau chấn thương mạnh vùng đầu mặt, chảy máu kéo dài trên 20 phút dù đã ép cánh mũi đúng cách, hoặc kèm theo chóng mặt, vã mồ hôi, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Chảy máu niêm mạc mũi phần lớn là hiện tượng lành tính và có thể kiểm soát hiệu quả nhờ các bước sơ cứu đúng kĩ thuật. Việc duy trì độ ẩm cho khoang mũi và từ bỏ các thói quen gây tổn thương niêm mạc sẽ giúp hạn chế nguy cơ tái phát. Khi gặp tình trạng chảy máu bất thường hoặc nghi ngờ có bệnh lý nền đi kèm, thăm khám bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe.