Nguyên nhân thường gặp gây đau khớp 2 ngón tay cái và cách chăm sóc

Đau khớp 2 ngón tay cái là gì?

Khớp ngón tay cái có cấu trúc giải phẫu đặc biệt linh hoạt, bao gồm khớp bàn ngón và khớp cổ bàn ngón tay cái. Nhờ cấu trúc này, ngón cái có khả năng đối chiếu với bốn ngón còn lại để thực hiện các động tác khéo léo. Tuy nhiên, sự linh hoạt cao cũng khiến các cấu trúc sụn, dây chằng và gân xung quanh khớp phải chịu tải lực rất lớn mỗi khi bàn tay làm việc.

Đau khớp hai bên ngón tay cái xảy ra khi các mô liên kết này bị viêm, bào mòn hoặc quá tải do vận động lặp đi lặp lại. Triệu chứng có thể khu trú tại khớp gốc ngón cái, khớp gian ngón hoặc lan dọc theo cạnh cổ tay. Khi không được chăm sóc đúng cách, đau khớp có thể dẫn đến cứng khớp buổi sáng, sưng nề, giảm sức mạnh cầm nắm và hạn chế chức năng lao động hằng ngày của người bệnh.

Thoái hóa khớp bàn ngón và khớp gốc ngón tay cái

Thoái hóa khớp gốc ngón tay cái, còn gọi là thoái hóa khớp cổ bàn ngón tay cái, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đau nhức ở cả hai bàn tay, đặc biệt ở phụ nữ sau tuổi mãn kinh và người cao tuổi. Khi sụn bảo vệ ở đầu xương bị mòn dần theo thời gian, các bề mặt xương cọ xát trực tiếp vào nhau trong quá trình vận động, gây đau chói khi kẹp đồ vật.

Người mắc thoái hóa khớp thường nhận thấy cơn đau tăng lên khi thực hiện các động tác xoay vặn như mở nắp hộp, vặn chìa khóa hoặc bóp chặt tay. Vùng gốc ngón tay cái có thể hơi phồng to, biến dạng nhẹ hoặc phát ra tiếng lạo xạo khi cử động. Cơn đau thường giảm bớt khi khớp được nghỉ ngơi, nhưng có thể kèm theo cảm giác cứng khớp nhẹ vào buổi sáng kéo dài dưới ba mươi phút.

Hội chứng viêm bao gân De Quervain

Hội chứng De Quervain là tình trạng viêm lớp vỏ bao bọc các gân điều khiển cử động ngón tay cái khi đi qua cạnh ngoài cổ tay. Tình trạng này rất thường gặp ở những người thực hiện các động tác cổ tay và ngón cái lặp đi lặp lại nhiều lần, chẳng hạn như nhắn tin điện thoại liên tục, bế trẻ nhỏ, may vá, đánh máy tính hoặc chơi thể thao dùng vợt.

Khi gân bị sưng viêm, người bệnh sẽ cảm thấy đau nhói ở cạnh cổ tay thẳng hàng với ngón tay cái, cơn đau tăng rõ rệt khi nắm chặt tay gập về phía ngón út. Ở những người dùng điện thoại nhiều bằng cả hai tay hoặc làm việc với tần suất cao ở cả hai bên, hội chứng De Quervain hoàn toàn có thể xuất hiện đồng thời ở hai ngón tay cái, gây cản trở nghiêm trọng đến khả năng nâng nhấc và thao tác.

Viêm khớp dạng thấp và các bệnh lý tự miễn

Nếu tình trạng đau khớp xảy ra đồng thời ở hai ngón tay cái đi kèm sưng, nóng và cứng khớp kéo dài trên một giờ vào mỗi buổi sáng, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý viêm mạn tính toàn thân như viêm khớp dạng thấp. Khác với thoái hóa khớp cơ học, viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm vào màng hoạt dịch lót trong khớp.

Bệnh có xu hướng biểu hiện đối xứng ở cả hai bên cơ thể và thường bắt đầu từ các khớp nhỏ của bàn tay như khớp bàn ngón và khớp liên đốt ngón tay. Vùng khớp bị ảnh hưởng thường sưng mềm, ấm nóng và đau ngay cả khi nghỉ ngơi. Nếu không được bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp chẩn đoán và can thiệp bằng thuốc kiểm soát miễn dịch từ sớm, tổn thương khớp có thể tiến triển dẫn đến dính khớp hoặc biến dạng ngón tay.

Chấn thương vi thể và hội chứng căng thẳng do vận động lặp lại

Trong đời sống hiện đại, thói quen sử dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng và bàn phím máy tính liên tục trong nhiều giờ là nguyên nhân rất phổ biến dẫn đến chấn thương vi thể ở hai ngón tay cái. Động tác lướt màn hình, gõ văn bản bằng ngón cái tạo ra áp lực liên tục lên hệ thống dây chằng và gân bao quanh khớp, dẫn đến hiện tượng mỏi mệt cơ và căng thẳng tích tụ.

Ngoài công nghệ, các công việc đòi hỏi thao tác bấm, nhổ, cắt bằng kéo hoặc kẹp chặt công cụ liên tục ở cả hai tay cũng dễ gây kích ứng mô mềm quanh khớp. Cơn đau dạng này thường biểu hiện như cảm giác mỏi nhức, âm ỉ sau một ngày làm việc và thuyên giảm đáng kể nếu bàn tay được nghỉ ngơi, xoa bóp nhẹ nhàng hoặc ngâm nước ấm.

Biện pháp chăm sóc ban đầu và giảm tải áp lực cho khớp ngón tay cái

Khi xuất hiện cảm giác đau nhức ở hai ngón tay cái, việc đầu tiên cần làm là điều chỉnh thói quen vận động để giảm bớt tải trọng cơ học lên khớp. Người bệnh nên chủ động sắp xếp thời gian nghỉ giải lao sau mỗi ba mươi đến bốn mươi lăm phút làm việc liên tục, tránh các động tác kẹp chặt quá mức hoặc lướt ngón tay liên tục trên màn hình cảm ứng.

Bên cạnh đó, việc sử dụng nẹp cố định mềm cho ngón tay cái trong giai đoạn đau cấp có thể giúp giữ khớp ở tư thế sinh lý và giảm co thắt gân cơ. Chườm lạnh có thể hỗ trợ làm dịu cảm giác sưng viêm cấp tính, trong khi chườm ấm thích hợp cho tình trạng căng cứng mạn tính. Các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng ngón tay cái và bàn tay cũng giúp duy trì tầm vận động linh hoạt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý mua các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm kéo dài hoặc áp dụng các mẹo bẻ khớp, nắn khớp khi chưa rõ nguyên nhân, vì điều này có thể làm tổn thương sụn khớp nặng nề hơn. Nếu khớp ngón cái sưng đỏ dữ dội, đau nhức liên tục về đêm hoặc biến dạng nhanh, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp để được chụp X-quang và thăm khám cẩn thận.

Tóm tắt

Đau khớp hai ngón tay cái là tín hiệu cảnh báo khớp và gân cơ bàn tay đang bị quá tải hoặc tổn thương do thoái hóa, viêm nhiễm. Lắng nghe cơ thể, điều chỉnh thói quen làm việc và chủ động thăm khám y tế sớm sẽ giúp người bệnh bảo tồn tối đa sự khéo léo của đôi bàn tay.