Nguyên nhân dẫn đến phổi trắng xóa hậu Covid và cách chăm sóc

Phổi trắng xóa hậu covid là gì?

Hiện tượng phổi trắng trên chẩn đoán hình ảnh sau Covid-19 là thuật ngữ mô tả tình trạng các phế trường xuất hiện nhiều vùng mờ đục, giảm độ sáng tự nhiên của khí lưu thông trong phổi. Về mặt giải phẫu bệnh học, đây là kết quả của sự tích tụ dịch viêm, tế bào viêm trong lòng phế nang hoặc sự tái cấu trúc mô liên kết tạo thành các dải xơ sau phản ứng viêm cấp tính. Mức độ tổn thương có thể khu trú ở một vài phân thùy hoặc lan rộng ra cả hai bên phổi, làm suy giảm khả năng khuếch tán oxy vào máu và khiến người bệnh thường xuyên cảm thấy hụt hơi, khó thở khi gắng sức.

Bản chất của hình ảnh mờ trắng ở phổi trên chẩn đoán hình ảnh

Trong y khoa, phổi bình thường chứa đầy không khí nên sẽ hiển thị màu đen trên phim chụp X-quang và chụp cắt lớp vi tính lồng ngực. Khi nhu mô phổi bị tổn thương do phản ứng viêm, dịch tiết phế nang ứ đọng, xẹp phổi hoặc hình thành các dải xơ, tia bức xạ bị cản lại nhiều hơn, tạo nên các vùng mờ đục màu trắng.

Hình ảnh này trên phim chụp thường được bác sĩ chẩn đoán hình ảnh mô tả dưới dạng tổn thương kính mờ, đông đặc nhu mô hoặc tổn thương dạng lưới mô kẽ. Cụm từ phổi trắng xóa thường dùng trong giao tiếp đời thường để mô tả tình trạng tổn thương lan tỏa cả hai bên phế trường, làm suy giảm đáng kể diện tích trao đổi oxy của hệ hô hấp.

Các nguyên nhân dẫn đến tổn thương phổi sau nhiễm virus

Nguyên nhân hàng đầu khiến phổi xuất hiện tổn thương mờ trắng sau khi nhiễm SARS-CoV-2 là phản ứng viêm quá mức giải phóng các cytokine gây tổn hại thành mao mạch phế nang. Hậu quả là dịch viêm và xác tế bào tràn vào phế nang, dẫn tới tình trạng đông đặc phổi hoặc hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển chưa thoái lui hoàn toàn.

Bên cạnh đó, quá trình sửa chữa tổn thương bất thường của cơ thể có thể kích hoạt các nguyên bào sợi lắng đọng collagen, hình thành các dải xơ hóa phổi sau nhiễm trùng. Một nguyên nhân phổ biến khác là tình trạng bội nhiễm vi khuẩn hoặc nấm cơ hội ở những người bệnh có hệ miễn dịch suy yếu sau đợt nhiễm virus cấp tính, làm tăng tiết mủ và tạo ổ đông đặc mới trong các thùy phổi.

Quy trình thăm khám và đánh giá tổn thương phổi tại cơ sở y tế

Để xác định chính xác bản chất và mức độ tổn thương mờ ở phổi, bác sĩ chuyên khoa hô hấp thường kết hợp nhiều phương pháp cận lâm sàng chuyên sâu. Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao là tiêu chuẩn vàng giúp phân biệt rõ giữa tổn thương viêm cấp tính còn khả năng hồi phục và các dải xơ sẹo cố định.

Bên cạnh chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm đo chức năng thông khí phổi và đo độ khuếch tán khí qua màng phế nang mao mạch giúp lượng hóa mức độ suy giảm thể tích phổi. Trong những trường hợp nghi ngờ bội nhiễm vi trùng, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm công thức máu, định lượng các chất chỉ điểm viêm hoặc soi cấy đờm để tìm tác nhân vi sinh gây bệnh.

Định hướng chăm sóc và phục hồi chức năng đường thở an toàn

Việc phục hồi nhu mô phổi sau tổn thương đòi hỏi lộ trình theo dõi chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa hô hấp. Người bệnh tuyệt đối không tự điều trị mà cần tuân thủ phác đồ y khoa cá thể hóa, bao gồm kiểm soát các bệnh nền tim mạch, hô hấp và điều trị triệt để các đợt nhiễm trùng đường thở tái phát.

Tập phục hồi chức năng hô hấp đóng vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện dung tích phổi. Người bệnh nên duy trì các bài tập thở cơ hoành, tập thở chúm môi và vận động thể lực vừa sức theo hướng dẫn của chuyên viên y tế. Đồng thời, cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng giàu chất đạm, uống đủ nước, giữ môi trường sống thông thoáng và tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin cúm, phế cầu để bảo vệ lá phổi.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về tổn thương phổi sau nhiễm virus chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các thuốc kháng viêm nhóm corticoid, thuốc ức chế miễn dịch hay các sản phẩm truyền miệng để tự điều trị xơ phổi tại nhà vì có thể gây biến chứng suy giảm miễn dịch, xuất huyết tiêu hóa hoặc ngộ độc thuốc. Khi có dấu hiệu bất thường về đường thở, hãy đến cơ sở y tế có chuyên khoa hô hấp để được thăm khám.

Tóm tắt

Tổn thương phổi mờ trắng sau giai đoạn nhiễm SARS-CoV-2 phản ánh quá trình viêm, xơ hóa hoặc bội nhiễm đường hô hấp cần được can thiệp y tế đúng cách. Việc chủ động thăm khám chuyên khoa hô hấp, kiên trì phục hồi chức năng và duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp cải thiện dần dung tích thở và chất lượng cuộc sống.