Nguyên nhân dẫn đến đau sau lưng bên phải gần eo và dấu hiệu cần khám

Đau sau lưng bên phải gần eo là gì?

Vùng sau lưng bên phải gần eo, hay còn gọi là vùng mạn sườn lưng phải, được giới hạn từ bờ dưới xương sườn số mười hai đến mào chậu. Đây là khu vực nâng đỡ trọng lượng thân trên và bảo vệ nhiều cấu trúc giải phẫu phức tạp. Phía nông là các nhóm cơ thắt lưng, mạc ngực thắt lưng và dây chằng bám vào cột sống. Phía sâu bên trong ổ bụng và khoang sau phúc mạc là vị trí của thận phải, tuyến thượng thận phải, niệu quản, gan, túi mật và một phần đại tràng. Do sự phân bố dây thần kinh cảm giác phong phú và hiện tượng đau quy chiếu, tổn thương ở bất kỳ cấu trúc nào tại khu vực này hoặc các cơ quan lân cận đều có thể biểu hiện dưới dạng đau sau lưng bên phải gần eo. Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển từ từ tùy thuộc vào bản chất bệnh lý.

Nguyên nhân từ cơ xương khớp và cột sống thắt lưng

• Căng cơ thắt lưng và chấn thương dây chằng là nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây đau sau lưng bên phải gần eo. Tình trạng này thường xảy ra sau khi bê vác vật nặng sai tư thế, xoay vặn người đột ngột khi chơi thể thao hoặc ngồi làm việc bất động quá lâu ở một tư thế. Đau cơ thường có cảm giác nhức mỏi, ê ẩm, cơ vùng eo phải căng cứng và cơn đau tăng rõ rệt khi cử động gập lưng, nghiêng người hoặc ấn trực tiếp vào khối cơ cạnh cột sống.
• Bên cạnh căng cơ, các vấn đề cơ xương khớp mạn tính như thoái hóa cột sống thắt lưng, thoát vị đĩa đệm hay gai cột sống cũng có thể chèn ép rễ thần kinh tọa hoặc thần kinh liên sườn. Cơn đau do rễ thần kinh có thể xuất phát từ thắt lưng lan dọc qua mông xuống chân phải, gây cảm giác tê bì hoặc châm chích. Việc nghỉ ngơi hợp lý, thay đổi tư thế sinh hoạt kết hợp vật lý trị liệu thường mang lại cải thiện tích cực cho nhóm nguyên nhân này.

Các bệnh lý thận và đường tiết niệu bên phải

• Vùng lưng phải gần eo tương ứng với vị trí giải phẫu của thận phải, do đó các bệnh lý hệ tiết niệu là nhóm nguyên nhân quan trọng cần được tầm soát kỹ lưỡng. Đáng chú ý nhất là sỏi thận và sỏi niệu quản phải. Khi viên sỏi di chuyển gây cọ xát niêm mạc hoặc làm tắc nghẽn dòng nước tiểu, người bệnh sẽ trải qua cơn đau quặn thận dữ dội. Cơn đau thường khởi phát từ hông lưng bên phải, lan vòng ra phía trước bụng dưới và xuống vùng bẹn sinh dục.
• Ngoài sỏi tiết niệu, viêm đài bể thận phải hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu trên cũng gây ra cảm giác đau tức âm ỉ hoặc đau nhói liên tục vùng hông lưng bên phải. Điểm đặc trưng của bệnh lý nhiễm trùng là cơn đau thường đi kèm với sốt, ớn lạnh, cảm giác tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có lẫn máu. Đây là tình trạng cấp tính cần được can thiệp y tế sớm bằng kháng sinh và điều trị chuyên khoa để tránh tổn thương nhu mô thận.

Bệnh lý gan mật và đường tiêu hóa liên quan

• Khu vực hạ sườn và hông lưng bên phải là nơi định vị của gan, túi mật và một phần ruột. Viêm túi mật cấp, sỏi mật hoặc sỏi đường mật có thể gây đau ở vùng hạ sườn phải, sau đó cơn đau có xu hướng lan ra phía sau lưng gần eo và bả vai phải. Cơn đau túi mật thường bùng phát hoặc tăng nặng sau bữa ăn nhiều chất béo, kèm theo cảm giác đầy trướng bụng, buồn nôn hoặc sốt nhẹ.
• Bên cạnh đó, viêm ruột thừa trong một số trường hợp giải phẫu đặc biệt như ruột thừa nằm sau manh tràng cũng có thể biểu hiện bằng cơn đau âm ỉ vùng lưng bên phải gần eo thay vì đau hố chậu phải thông thường. Một số bệnh lý đường tiêu hóa khác như viêm đại tràng co thắt hoặc hội chứng ruột kích thích cũng có thể tạo cảm giác căng tức khó chịu lan ra mạn sườn và hông lưng bên phải, đi kèm rối loạn thói quen đại tiện.

Bệnh phụ khoa ở nữ giới và tổn thương thần kinh

• Ở nữ giới, cấu trúc giải phẫu vùng chậu nằm liền kề với vùng thắt lưng dưới nên các bệnh lý phụ khoa có thể gây đau phản chiếu ra sau lưng bên phải gần eo. Tình trạng viêm vùng chậu, u nang buồng trứng phải xoắn, viêm phần phụ bên phải hoặc lạc nội mạc tử cung đều có khả năng gây đau tức âm ỉ vùng hố chậu lan ra sau lưng. Đặc biệt, thai ngoài tử cung bên phải bị dọa vỡ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, gây đau nhói dữ dội vùng bụng dưới và thắt lưng kèm xuất huyết âm đạo bất thường.
• Ngoài ra, bệnh zona thần kinh ở giai đoạn sớm cũng có thể khởi phát bằng cảm giác đau rát bỏng, châm chích khó chịu ở một bên eo lưng phải dọc theo đường đi của dây thần kinh trước khi các bọng nước đặc trưng xuất hiện. Đối với các trường hợp này, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa sản phụ khoa hoặc da liễu để chẩn đoán chính xác nguyên nhân cụ thể.

Hướng dẫn theo dõi và thời điểm cần đến cơ sở y tế

• Khi xuất hiện triệu chứng đau sau lưng bên phải gần eo, người bệnh nên chủ động theo dõi tính chất cơn đau để có hướng xử trí phù hợp. Nếu đau nhẹ do vận động quá sức, bạn có thể dành thời gian nghỉ ngơi, chườm lạnh trong 48 giờ đầu nếu có chấn thương hoặc chườm ấm để thư giãn cơ bắp, kết hợp tránh mang vác nặng và duy trì tư thế ngồi thẳng lưng.
• Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan tự điều trị tại nhà khi cơn đau có xu hướng tăng dần hoặc kèm theo các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Hãy đến ngay cơ sở y tế khi cơn đau dữ dội không thuyên giảm, đau kèm sốt cao, rét run, buồn nôn liên tục, tiểu tiện ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc xuất hiện triệu chứng yếu cơ, mất cảm giác ở chân. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ chỉ định các xét nghiệm cần thiết như siêu âm ổ bụng, xét nghiệm nước tiểu hay chẩn đoán hình ảnh để điều trị đúng căn nguyên.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi việc che lấp triệu chứng có thể làm chậm trễ cấp cứu trong các bệnh lý nguy hiểm như viêm ruột thừa hay vỡ nang.

Tóm tắt

Đau sau lưng bên phải gần eo có thể xuất phát từ căng cơ thông thường hoặc cảnh báo các bệnh lý nội tạng cần can thiệp y tế. Việc nhận biết sớm triệu chứng đi kèm giúp người bệnh chủ động thăm khám kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài khi chưa xác định rõ nguyên nhân.