Nguyên nhân đái dầm ở nữ giới và cách cải thiện

Đái dầm ở nữ giới là gì?

Đái dầm ban đêm ở người trưởng thành, hay còn gọi là chứng tiểu dầm về đêm, được định nghĩa là sự bài tiết nước tiểu không tự chủ trong giấc ngủ ở người đã qua độ tuổi kiểm soát bàng quang hoàn toàn. Ở phụ nữ, tình trạng này có thể xuất hiện do sự mất cân bằng giữa lượng nước tiểu tạo ra vào ban đêm và khả năng lưu giữ của bàng quang, hoặc do suy giảm cơ chế thức tỉnh của hệ thần kinh trung ương khi bàng quang căng đầy. Đái dầm có thể xảy ra đơn độc vào ban đêm hoặc đi kèm với các triệu chứng rối loạn tiểu tiện ban ngày như tiểu gấp, tiểu nhiều lần hoặc són tiểu khi ho, hắt hơi. Việc xác định đặc điểm xuất hiện của triệu chứng là bước đầu tiên để tìm kiếm giải pháp y khoa thích hợp.

Các nguyên nhân bệnh lý gây đái dầm ở phụ nữ trưởng thành

Đái dầm ở phụ nữ trưởng thành có thể xuất phát từ các tổn thương cấu trúc hoặc bệnh lý tại hệ tiết niệu. Tình trạng nhiễm trùng đường tiết niệu gây kích thích niêm mạc bàng quang, dẫn đến phản xạ co bóp đột ngột ngoài ý muốn ngay trong giấc ngủ. Bên cạnh đó, hội chứng bàng quang tăng hoạt khiến các cơ bàng quang co thắt liên tục dù lượng nước tiểu chưa nhiều. Sỏi bàng quang, hẹp niệu đạo hoặc các khối u chèn ép vùng tiểu khung cũng là những yếu tố cơ học làm suy giảm khả năng chứa đựng nước tiểu của cơ quan này.

Sau quá trình mang thai, sinh nở qua đường âm đạo hoặc bước vào giai đoạn mãn kinh, hệ thống cơ sàn chậu nâng đỡ cổ bàng quang và niệu đạo của phụ nữ thường bị suy yếu. Sự suy giảm này làm giảm khả năng đóng kín cổ bàng quang khi áp lực ổ bụng tăng lên hoặc trong trạng thái thả lỏng sâu lúc ngủ. Một số bệnh lý nội tiết như đái tháo đường gây đa niệu hoặc tình trạng suy giảm hormone estrogen sau mãn kinh cũng làm mỏng niêm mạc niệu đạo, góp phần gây ra chứng đái dầm ban đêm.

Ảnh hưởng từ rối loạn giấc ngủ, thần kinh và nội tiết tố

Bên cạnh các bệnh lý thực thể tại bàng quang, sự phối hợp giữa hệ thần kinh và chu kỳ bài tiết nước tiểu đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát tiểu tiện ban đêm. Ở trạng thái sinh lý bình thường, tuyến yên tăng tiết hormone chống bài niệu vasopressin vào ban đêm để cô đặc nước tiểu và giảm thể tích nước tiểu tạo ra. Nếu quá trình tiết hormone này bị rối loạn, thể tích nước tiểu trong đêm sẽ tăng quá mức, vượt quá dung tích bàng quang.

Rối loạn giấc ngủ cũng là một yếu tố thường gặp ở nữ giới bị đái dầm. Một số người có ngưỡng thức tỉnh quá cao, khiến não bộ không nhận được tín hiệu cảnh báo bàng quang đã đầy khi đang trong giai đoạn ngủ say. Ngoài ra, các tổn thương thần kinh do tai biến mạch máu não, chấn thương cột sống hoặc bệnh xơ cứng rải rác có thể làm gián đoạn đường dẫn truyền xung động thần kinh từ bàng quang về vỏ não, dẫn đến tình trạng tiểu không tự chủ. Thói quen sử dụng nhiều rượu bia, cà phê, uống quá nhiều nước sát giờ ngủ cũng làm tăng gánh nặng lọc cho thận vào ban đêm.

Quy trình thăm khám và chẩn đoán đái dầm ở nữ giới

Khi đến các cơ sở y tế, người bệnh sẽ được bác sĩ chuyên khoa thận tiết niệu thăm khám lâm sàng và chỉ định các phương pháp chẩn đoán cần thiết. Bác sĩ thường hướng dẫn người bệnh ghi chép nhật ký đi tiểu trong vài ngày để đánh giá thể tích nước tiểu từng lần, số lần đi tiểu ngày và đêm cùng lượng nước nạp vào cơ thể. Xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu và cấy nước tiểu giúp loại trừ hoặc xác định tình trạng viêm đường tiết niệu.

Để đánh giá chi tiết cấu trúc và chức năng, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như siêu âm ổ bụng, siêu âm hệ tiết niệu đo thể tích nước tiểu tồn dư sau khi đi tiểu có thể được chỉ định. Trong các trường hợp nghi ngờ rối loạn chức năng bàng quang phức tạp, bác sĩ sẽ thực hiện đo niệu động học nhằm đánh giá áp lực bàng quang trong thì đổ đầy và thì đi tiểu, kiểm tra độ co giãn và trương lực của cơ thắt niệu đạo. Soi bàng quang cũng có thể được cân nhắc nếu nghi ngờ tổn thương niêm mạc, sỏi hoặc khối u đường tiết niệu.

Các biện pháp cải thiện và hỗ trợ kiểm soát bàng quang

Phương pháp can thiệp đầu tiên và an toàn cho chứng đái dầm ở nữ giới là điều chỉnh lối sống kết hợp phục hồi chức năng sàn chậu. Người bệnh nên phân bổ lượng nước uống hợp lý, hạn chế tối đa uống nhiều nước trong vòng hai đến ba giờ trước khi đi ngủ, đồng thời tránh các chất kích thích bàng quang như caffeine, cồn và đồ uống có gas vào buổi tối. Việc tập thói quen đi tiểu ngắt quãng hoặc đi tiểu hoàn toàn trước khi lên giường giúp bàng quang ở trạng thái rỗng khi bắt đầu giấc ngủ.

Các bài tập tăng cường cơ sàn chậu, tiêu biểu là bài tập Kegel, được khuyến khích thực hiện đều đặn mỗi ngày dưới sự hướng dẫn của chuyên viên y tế. Bài tập này giúp phục hồi trương lực cơ mu cụt và nhóm cơ nâng đỡ niệu đạo, hỗ trợ giữ nước tiểu tốt hơn khi ngủ sâu. Trong các trường hợp có nguyên nhân bệnh lý xác định, bác sĩ có thể cân nhắc các chỉ định y khoa chuyên sâu như sử dụng thuốc điều hòa co bóp bàng quang, thuốc bổ sung nội tiết tại chỗ hoặc can thiệp phẫu thuật nâng đỡ cổ bàng quang nếu có tổn thương sa tạng chậu nặng. Mọi phương pháp điều trị cần được bác sĩ đánh giá cẩn thận dựa trên thể trạng và nguyên nhân của từng người.

Lưu ý an toàn

Các thông tin y khoa trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm hay thuốc chống co bóp bàng quang khi chưa được thăm khám. Nếu đái dầm xuất hiện đột ngột hoặc đi kèm sốt, đau buốt, tiểu ra máu, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được kiểm tra toàn diện.

Tóm tắt

Đái dầm ở nữ giới trưởng thành là một vấn đề y khoa cần được thăm khám nghiêm túc thay vì giấu giếm hay tự ti. Việc xác định đúng căn nguyên giúp bác sĩ xây dựng phác đồ can thiệp phù hợp và an toàn. Người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa tiết niệu để được chẩn đoán và hướng dẫn phục hồi hiệu quả.