Nguy cơ hạ đường huyết khi uống rượu bia trước bữa ăn và cách phòng tránh

Hạ đường huyết khi uống rượu bia là gì?

Hạ đường huyết do rượu bia là tình trạng nồng độ glucose trong máu giảm xuống dưới ngưỡng an toàn sau khi tiêu thụ đồ uống chứa cồn. Ở trạng thái sinh lý bình thường, gan đóng vai trò như một kho dự trữ và điều hòa năng lượng, liên tục phân giải glycogen cũng như tổng hợp glucose mới từ các chất nền để duy trì đường huyết ổn định. Khi nạp cồn vào cơ thể, đặc biệt là trước lúc ăn khi lượng glycogen dự trữ vốn đã cạn kiệt, các enzym tại gan phải tập trung xử lý và chuyển hóa ethanol. Quá trình này làm thay đổi cân bằng sinh hóa nội bào, ức chế trực tiếp con đường tân tạo đường. Kết quả là nguồn cung cấp glucose cho các cơ quan quan trọng, đặc biệt là não bộ, bị gián đoạn đột ngột, dẫn đến hàng loạt rối loạn chuyển hóa và chức năng thần kinh.

Vì sao uống rượu bia khi bụng đói dễ gây tụt đường huyết?

Cơ chế chính dẫn đến tình trạng này nằm ở hoạt động chuyển hóa tại gan. Gan chịu trách nhiệm phân hủy phần lớn lượng cồn đi vào cơ thể nhờ enzym alcohol dehydrogenase. Quá trình chuyển hóa này tiêu tốn phân tử nicotinamide adenine dinucleotide, làm thay đổi tỷ lệ oxy hóa khử bên trong tế bào gan và ức chế trực tiếp con đường chuyển đổi lactate, amino acid thành glucose.

Nếu bạn uống rượu bia sau một thời gian dài chưa ăn, lượng glycogen dự trữ tại gan đã cạn kiệt, cơ thể hoàn toàn phải phụ thuộc vào quá trình tân tạo glucose để giữ đường huyết ổn định. Khi chu trình này bị cồn phong tỏa, lượng đường trong máu sẽ tụt dốc nhanh chóng. Tình trạng này có thể xảy ra ở cả người khỏe mạnh lẫn người mắc bệnh rối loạn chuyển hóa, tạo ra những biến chứng khó lường.

Nguy cơ nhầm lẫn giữa hạ đường huyết và say rượu

Một trong những mối nguy hiểm lớn nhất của hạ đường huyết liên quan đến rượu bia là triệu chứng của hai trạng thái này rất giống nhau. Người bị tụt đường huyết thường xuất hiện cảm giác choáng váng, vã mồ hôi lạnh, run tay chân, tim đập nhanh, nói lắp, lú lẫn hoặc mất thăng bằng. Trong không khí buổi tiệc, bạn bè và người xung quanh thường lầm tưởng nạn nhân chỉ đang say xỉn và để họ nằm ngủ một mình.

Việc không nhận biết sớm có thể khiến người bệnh chìm vào hôn mê do não bộ bị thiếu hụt năng lượng kéo dài, dẫn đến tổn thương hệ thần kinh trung ương. Ở người đang điều trị đái tháo đường bằng insulin hoặc các thuốc kích thích tiết insulin như sulfonylurea, rượu bia còn làm kéo dài tác dụng hạ đường, khiến cơn tụt đường huyết diễn ra âm thầm sau vài giờ hoặc ngay giữa đêm.

Biện pháp phòng tránh hạ đường huyết trước và trong bữa tiệc

Để giảm thiểu tối đa nguy cơ suy giảm đường huyết, nguyên tắc quan trọng hàng đầu là tuyệt đối không bao giờ uống rượu bia khi bụng rỗng. Trước khi bắt đầu nâng ly, bạn nên ăn lót dạ bằng các thực phẩm chứa carbohydrate phức hợp và protein như cháo, cơm, bánh mì ngũ cốc, súp hoặc một ít thịt, trứng. Những món ăn này giúp làm chậm quá trình hấp thu cồn vào máu, đồng thời cung cấp nguồn năng lượng nền tảng cho cơ thể.

Trong suốt bữa tiệc, hãy duy trì việc ăn xen kẽ các món ăn dinh dưỡng thay vì chỉ tập trung vào đồ uống. Bổ sung nhiều nước lọc giữa các lần uống cồn cũng là cách hữu hiệu để duy trì thể tích tuần hoàn và hỗ trợ gan thải trừ độc chất. Bên cạnh đó, bạn cần kiểm soát tốc độ uống, tránh các thử thách uống dồn dập trong thời gian ngắn để cơ thể có đủ thời gian thích nghi và chuyển hóa.

Cách xử trí bước đầu khi có dấu hiệu tụt đường huyết lúc uống rượu

Nếu nhận thấy bản thân hoặc người cùng bàn có các biểu hiện nghi ngờ tụt đường huyết như vã mồ hôi, bủn rủn, hoa mắt hoặc lơ mơ, cần tiến hành can thiệp ngay lập tức. Trong trường hợp người bệnh còn tỉnh táo và có thể nuốt an toàn, hãy cho họ bổ sung ngay nguồn carbohydrate hấp thu nhanh như uống một cốc nước đường ấm, nửa cốc nước trái cây hoặc ngậm kẹo ngọt.

Sau khoảng mười lăm phút, nếu các triệu chứng thuyên giảm và người bệnh tỉnh táo hơn, cần bổ sung thêm một phần thức ăn chứa tinh bột như bánh mì hoặc cháo để ổn định đường huyết dài hơn. Tuyệt đối không cho người đang bất tỉnh hoặc co giật ăn uống qua đường miệng vì nguy cơ hít sặc vào phổi rất nguy hiểm. Khi người bệnh không có dấu hiệu hồi phục hoặc lú lẫn nặng, cần nhanh chóng liên hệ trợ giúp y tế khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay can thiệp y khoa chuyên sâu. Người mắc bệnh đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc suy giảm chức năng gan cần tham khảo ý kiến của bác sĩ điều trị về việc sử dụng thức uống có cồn. Khi có biểu hiện nghi ngờ tụt đường huyết nặng hoặc bất tỉnh sau uống rượu, người xung quanh không được tự ý tiêm truyền tại nhà mà phải đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Uống rượu bia trước lúc ăn hoặc khi bụng đói tiềm ẩn nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm do gan bị ức chế quá trình tạo đường. Chủ động ăn lót dạ thực phẩm giàu dinh dưỡng trước khi uống, kiểm soát lượng cồn nạp vào và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe và an toàn cho bản thân trong mọi cuộc vui.