Người bị suy thận có ăn yến được không và những lưu ý dinh dưỡng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Yến sào từ lâu đã được xem là thực phẩm bổ dưỡng hàng đầu giúp bồi bổ cơ thể, tăng cường sinh lực và phục hồi sức đề kháng cho người ốm. Tuy nhiên, đối với người mắc bệnh suy thận, chế độ ăn uống cần phải kiểm soát vô cùng khắt khe, đặc biệt là hàm lượng chất đạm và các chất điện giải đưa vào hàng ngày.
Chính vì vậy, thắc mắc người suy thận có ăn yến được không là nỗi băn khoăn của rất nhiều bệnh nhân và gia đình khi muốn bồi dưỡng thể trạng mà vẫn bảo vệ chức năng thận. Việc sử dụng tổ yến đúng cách đòi hỏi người bệnh phải hiểu rõ đặc tính dinh dưỡng của món ăn này cũng như mức độ suy giảm chức năng lọc của cầu thận.
Người suy thận có ăn yến được không?
Suy thận là tình trạng suy giảm chức năng lọc và đào thải các chất độc hại, dịch dư thừa cũng như cân bằng điện giải của thận trong cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, việc kiểm soát lượng protein, natri, kali, phospho và lượng nước đưa vào cơ thể mỗi ngày trở thành yếu tố sống còn để làm chậm tiến triển của bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như phù phổi, tăng huyết áp hay rối loạn điện giải. Yến sào chứa hàm lượng đạm cao cùng nhiều axit amin quý giá, do đó việc người bệnh suy thận có sử dụng được hay không cần phải căn cứ vào giai đoạn bệnh cụ thể, chế độ điều trị bảo tồn hay đã chạy thận nhân tạo, cùng với tổng lượng protein được bác sĩ dinh dưỡng phân bổ trong thực đơn mỗi ngày.
Giá trị dinh dưỡng của tổ yến đối với sức khỏe
Tổ yến là thực phẩm bổ dưỡng chứa hàm lượng protein tự nhiên chiếm khoảng 45 đến 55 phần trăm trọng lượng khô cùng nhiều loại axit amin thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được. Bên cạnh protein, tổ yến còn cung cấp các khoáng chất vi lượng như canxi, sắt, kẽm, magie và một số hoạt chất sinh học hỗ trợ tái tạo mô, nâng cao hệ miễn dịch. Đối với người suy nhược cơ thể hoặc sau phẫu thuật, yến sào giúp cải thiện thể trạng, kích thích cảm giác ngon miệng và hỗ trợ phục hồi sức khỏe tổng quát. Tuy nhiên, chính hàm lượng protein đậm đặc và các khoáng chất này lại là yếu tố cần phải cân nhắc rất kỹ trước khi đưa vào thực đơn của những người đang gặp trục trặc về chức năng đào thải.
Tác động của đạm và khoáng chất trong tổ yến lên thận suy
Ở người mắc bệnh suy thận mạn tính, các đơn vị cầu thận bị suy giảm khả năng lọc chất thải sinh ra từ quá trình chuyển hóa protid, đặc biệt là ure và creatinin trong máu. Khi nạp quá nhiều protein từ yến sào, nồng độ ure máu sẽ tăng cao, thúc đẩy hiện tượng tăng áp lực lọc tại các cầu thận còn lại và đẩy nhanh tốc độ suy thoái thận. Đồng thời, tổ yến tự nhiên cũng chứa một lượng khoáng chất nhất định. Nếu thận không còn khả năng bài tiết hiệu quả, các chất này tích tụ có thể gây rối loạn điện giải, làm tăng nguy cơ phù nề, tăng huyết áp hoặc rối loạn nhịp tim. Do đó, việc bổ sung đạm từ yến đòi hỏi sự kiểm soát nghiêm ngặt về số lượng.
Nguyên tắc bổ sung tổ yến theo từng giai đoạn bệnh suy thận
Câu trả lời cho việc người suy thận có ăn yến được không là có thể ăn, nhưng liều lượng phụ thuộc chặt chẽ vào giai đoạn bệnh và chỉ số xét nghiệm ure, creatinin hay mức lọc cầu thận eGFR. Ở giai đoạn điều trị bảo tồn từ độ một đến độ ba, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn giảm đạm nghiêm ngặt, do đó chỉ nên dùng yến với lượng nhỏ khoảng hai đến ba gam yến khô mỗi lần và tối đa một đến hai lần một tuần. Ngược lại, đối với người bệnh suy thận giai đoạn năm đã lọc máu chu kỳ hoặc thẩm phân phúc mạc, nhu cầu protein tăng lên do thất thoát qua dịch lọc, người bệnh có thể dùng yến thường xuyên hơn để phòng chống suy dinh dưỡng, song cần trừ bớt lượng nước chưng vào tổng lượng dịch được phép uống mỗi ngày.
Những sai lầm trong chế biến tổ yến gây hại cho thận
Người bệnh thận khi sử dụng yến sào cần đặc biệt chú ý đến phương pháp chế biến để không vô tình tạo thêm độc chất cho cơ thể. Nên chưng yến chín mềm bằng phương pháp cách thủy đơn thuần và hạn chế tối đa việc sử dụng đường phèn, đặc biệt nếu bệnh nhân có kèm theo đái tháo đường. Tuyệt đối không nấu yến kèm các vị thuốc đông y giàu khoáng chất như táo đỏ, long nhãn, hạt sen, kỷ tử hay các loại hạt vì chúng chứa hàm lượng kali và phospho rất cao, dễ dẫn đến biến chứng tăng kali máu nguy hiểm. Nước chưng yến cũng cần được đong đếm cẩn thận, tránh chưng quá loãng khiến người bệnh nạp dư thừa lượng nước quy định trong ngày.
Lưu ý an toàn
Yến sào chỉ là thực phẩm hỗ trợ dinh dưỡng, hoàn toàn không có tác dụng thay thế thuốc điều trị hay các biện pháp lọc máu. Người bệnh suy thận tuyệt đối không tự ý tăng lượng dùng khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở, phù mặt, phù hai chân tăng lên, tiểu ít hoặc mệt mỏi li bì sau khi dùng yến, cần ngừng ngay và đưa người bệnh đến cơ sở y tế để kiểm tra chức năng thận và điện giải đồ.
Tóm tắt
Người bệnh suy thận có thể dùng yến sào nhưng bắt buộc phải tính toán cẩn thận trong tổng lượng đạm và vi chất dung nạp hàng ngày. Việc trao đổi với bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng là bước then chốt giúp người bệnh vừa bồi bổ sức khỏe vừa bảo tồn tối đa chức năng thận còn lại.
Nguồn tham khảo
- Clinical Nutrition ESPEN: Use Of Spot Urine Urea Nitrogen To Estimate Protein Intake In Patients With Chronic Kidney Disease
- Kidney International Reports: WCN23-0817 VALIDATION OF BLOOD UREA NITROGEN/SERUM CREATININE RATIO EQUATION TO EVALUATE DIETARY PROTEIN INTAKE IN PATIENTS WITH STAGE 1~4 CHRONIC KIDNEY DISEASE AND PROGNOSTIC ASSESSMENT
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bị suy thận giai đoạn đầu nên ăn bao nhiêu yến mỗi tuần?
Người bệnh suy thận giai đoạn đầu có thể ăn yến khoảng một đến hai lần mỗi tuần, mỗi lần từ hai đến ba gam yến khô. Tuy nhiên, lượng đạm này phải được trừ bớt vào khẩu phần thịt cá trong ngày để không vượt ngưỡng khuyến cáo.
Bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối phải chạy thận có dùng được yến không?
Người đang chạy thận nhân tạo bị mất một lượng đạm qua màng lọc nên nhu cầu protein thường cao hơn giai đoạn bảo tồn. Bệnh nhân có thể dùng yến để bổ sung dinh dưỡng nhưng phải kiểm soát nghiêm ngặt lượng nước chưng yến và kali đi kèm.
Cách chưng yến nào an toàn nhất cho người bị suy thận?
Nên chưng yến nguyên chất cách thủy hoặc dùng một lượng rất nhỏ đường phèn. Tránh chưng cùng hạt sen, táo đỏ, kỷ tử hay đông trùng hạ thảo vì các nguyên liệu này chứa nhiều kali, phospho gây nguy hiểm cho người suy thận.
Nên cho người bệnh thận ăn yến vào thời điểm nào trong ngày?
Thời điểm phù hợp là vào buổi sáng khi mới thức dậy hoặc buổi tối trước khi đi ngủ khoảng một giờ. Đây là lúc dạ dày rỗng giúp hấp thu axit amin dễ dàng mà không gây đầy bụng hay áp lực tiêu hóa.
Ăn yến sào có giúp phục hồi chức năng thận bị suy giảm không?
Yến sào không có khả năng phục hồi các tế bào thận đã xơ hóa hay đảo ngược quá trình suy giảm chức năng thận. Yến chỉ đóng vai trò là thực phẩm bổ sung axit amin và năng lượng hỗ trợ nâng cao thể trạng.
