Người mắc viêm cầu thận nên ăn gì để hỗ trợ bảo vệ chức năng thận?

Viêm cầu thận nên ăn gì là gì?

Cầu thận đảm nhận chức năng lọc máu, giữ lại các tế bào máu cùng dưỡng chất thiết yếu và bài tiết chất cặn bã qua nước tiểu. Khi cầu thận bị viêm, màng lọc cầu thận bị tổn thương khiến protein có thể rò rỉ ra ngoài qua nước tiểu, đồng thời khả năng đào thải chất độc và điều hòa nước, điện giải bị rối loạn. Hậu quả là người bệnh thường gặp các triệu chứng như phù mặt, tiểu ít, tăng huyết áp hoặc mệt mỏi toàn thân.

Dinh dưỡng cho người viêm cầu thận không chỉ đơn thuần là bồi bổ cơ thể mà là một phần phối hợp trị liệu nhằm giảm tối đa lượng chất thải nitơ sinh ra từ quá trình trao đổi chất. Một thực đơn phù hợp sẽ giúp kiểm soát tốt các rối loạn điện giải như tăng kali máu, tăng phốt pho máu, phòng ngừa nguy cơ suy tim do ứ dịch và ngăn ngừa sự phát triển của bệnh sang giai đoạn suy thận mạn tính. Do đó, người bệnh cần nắm vững các nguyên tắc chọn lựa thực phẩm an toàn.

Ưu tiên nguồn chất đạm có giá trị sinh học cao với số lượng vừa phải

Chất đạm là dưỡng chất cần thiết cho cấu trúc cơ thể nhưng quá trình chuyển hóa đạm lại tạo ra ure cùng các chất thải nitơ cần thận lọc bỏ. Người mắc viêm cầu thận nên ưu tiên những nguồn đạm có giá trị sinh học cao như ức gà bỏ da, thịt nạc heo, lòng trắng trứng gà và các loại cá nạc. Những thực phẩm này cung cấp đủ axit amin thiết yếu mà không tạo ra quá nhiều chất cặn bã chuyển hóa.

Khẩu phần chất đạm cần được phân bổ đều trong các bữa ăn chính, tránh tình trạng ăn quá nhiều thịt cá trong một bữa khiến cầu thận bị quá tải đột ngột. Tùy thuộc vào tốc độ lọc cầu thận và lượng protein thất thoát qua nước tiểu, bác sĩ hoặc chuyên viên tiết chế dinh dưỡng sẽ hướng dẫn định lượng thịt cá phù hợp cho từng cá nhân nhằm tránh suy dinh dưỡng cơ thể.

Lựa chọn các loại tinh bột nghèo đạm để cung cấp đủ năng lượng

Để bù đắp năng lượng bị thiếu hụt khi phải hạn chế chất đạm, người bệnh viêm cầu thận nên bổ sung các nguồn tinh bột nghèo đạm như củ khoai lang, khoai sọ, củ từ, miến dong hoặc bột sắn dây. Những thực phẩm này cung cấp năng lượng sạch, giúp cơ thể duy trì hoạt động thể lực mà không gia tăng nồng độ ure trong máu.

Bên cạnh đó, các loại ngũ cốc đã tinh chế hoặc gạo trắng ở lượng vừa đủ cũng là nguồn cấp năng lượng an toàn. Người bệnh nên hạn chế ăn quá nhiều các loại đậu khô nguyên hạt hoặc ngũ cốc thô giàu phốt pho nếu chưa có sự tư vấn của nhân viên y tế phụ trách dinh dưỡng lâm sàng.

Bổ sung rau củ và trái cây có hàm lượng khoáng chất phù hợp

Trái cây và rau củ quả tươi cung cấp lượng lớn vitamin C, vitamin A và các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào khỏi phản ứng viêm. Những loại rau quả có hàm lượng kali vừa phải như dưa chuột, bí xanh, mướp, bắp cải, táo, lê và việt quất rất phù hợp cho thực đơn của người bệnh viêm cầu thận.

Tuy nhiên, người bệnh cần lưu ý kiểm tra nồng độ kali máu định kỳ. Nếu có tình trạng tăng kali huyết, cần tránh các loại quả giàu kali như chuối, cam, bơ, mít hoặc sầu riêng. Các món rau nên được sơ chế bằng cách cắt nhỏ, ngâm rửa kỹ và luộc qua nước rồi bỏ phần nước luộc đầu để làm giảm bớt hàm lượng kali tự nhiên.

Giảm muối và kiểm soát natri để phòng ngừa phù nề và tăng huyết áp

Natri là yếu tố giữ nước trong cơ thể, gây gia tăng áp lực lên thành mạch và làm nặng thêm tình trạng phù nề ở bệnh nhân viêm cầu thận. Việc giảm bớt muối trong khẩu phần ăn là nguyên tắc bắt buộc nhằm kiểm soát huyết áp và giảm tải cho hệ tuần hoàn. Người bệnh nên ưu tiên các món hấp, luộc thay vì các món kho đậm đà, xào mặn hay rim kỹ.

Đồng thời, cần loại bỏ hoàn toàn các loại thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, xúc xích, thịt xông khói, dưa cà muối chua, cá khô và các loại đồ hộp tiện lợi. Khi nấu ăn tại nhà, gia đình nên sử dụng các loại thảo mộc tự nhiên hoặc một chút nước cốt chanh để tạo hương vị thơm ngon cho món ăn thay vì dùng nhiều nước mắm, bột canh hay mì chính.

Theo dõi và điều chỉnh lượng nước uống hàng ngày theo thể trạng

Lượng chất lỏng đưa vào cơ thể mỗi ngày bao gồm nước lọc, nước canh, sữa và nước ép trái cây cần được tính toán chặt chẽ dựa trên lượng nước tiểu bài tiết của ngày hôm trước cộng thêm khoảng lượng nước mất qua mồ hôi và hơi thở. Nếu người bệnh đang bị phù nhiều hoặc thiểu niệu, việc uống quá nhiều nước có thể dẫn đến tình trạng ứ dịch, gây phù phổi cấp hoặc suy tim ứ huyết.

Người bệnh nên tập thói quen uống từng ngụm nhỏ khi khát thay vì uống một lượng lớn cùng lúc. Trong giai đoạn bệnh ổn định, không còn phù và huyết áp ở mức bình thường, lượng nước có thể được nới lỏng dần theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ điều trị để đảm bảo duy trì độ thanh thải cho thận.

Lưu ý an toàn

Thông tin về chế độ ăn cho người mắc viêm cầu thận mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho lời khuyên cá nhân hóa từ bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng. Nhu cầu về chất đạm, kali, phốt pho và lượng nước uống phụ thuộc chặt chẽ vào mức lọc cầu thận, giai đoạn bệnh cấp tính hay mạn tính và kết quả xét nghiệm sinh hóa máu thực tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng, các loại lá cây không rõ nguồn gốc hoặc tự ý ngưng thuốc điều trị.

Tóm tắt

Chế độ ăn khoa học giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kiểm soát bệnh viêm cầu thận, giúp giảm gánh nặng lọc cho cầu thận và hạn chế biến chứng tim mạch. Tuy nhiên, dinh dưỡng chỉ mang tính chất nâng đỡ và không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa thận. Người bệnh nên tái khám định kỳ, làm xét nghiệm máu và nước tiểu thường xuyên để kịp thời điều chỉnh thực đơn phù hợp với từng giai đoạn bệnh.