Người mắc ung thư có nên tiêm vắc xin zona thần kinh không

Người mắc ung thư có nên tiêm vắc xin zona thần kinh không?

Zona thần kinh là bệnh nhiễm trùng do sự tái hoạt động của vi-rút Varicella-Zoster, vốn nằm ẩn trong các dây thần kinh sau khi người bệnh từng mắc thủy đậu. Ở người có sức đề kháng bình thường, hệ miễn dịch kiểm soát tốt vi-rút này. Ngược lại, đối với người mắc ung thư, khả năng phòng vệ của cơ thể giảm sút nghiêm trọng, khiến vi-rút dễ bùng phát hơn gấp nhiều lần.

Khi bị zona thần kinh, bệnh nhân ung thư không chỉ chịu đựng tổn thương dạng mụn nước đau rát trên da mà còn đối mặt với nguy cơ cao gặp các biến chứng nguy hiểm như đau thần kinh sau zona kéo dài nhiều tháng, nhiễm trùng da thứ phát, hoặc tổn thương thần kinh thị giác. Tiêm vắc xin zona thần kinh giúp kích thích cơ thể tạo kháng thể chủ động, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cũng như mức độ nghiêm trọng của các biến chứng nếu chẳng may phát bệnh.

Nguy cơ mắc zona thần kinh và biến chứng ở người bệnh ung thư

Người mắc các bệnh lý ác tính, đặc biệt là ung thư máu, ung thư hạch hoặc các khối u đặc đang trong quá trình điều trị hóa trị, xạ trị, có nguy cơ mắc zona thần kinh cao hơn hẳn so với người khỏe mạnh. Hệ thống miễn dịch suy yếu khiến vi-rút Varicella-Zoster dễ dàng nhân lên và tấn công dọc theo rễ thần kinh.

Tổn thương zona ở bệnh nhân ung thư thường có xu hướng lan rộng, lâu lành và dễ bị bội nhiễm vi khuẩn. Biến chứng thường gặp nhất là tình trạng đau thần kinh sau zona, biểu hiện bằng các cơn đau nhói, bỏng rát kéo dài dai dẳng ngay cả khi các nốt mụn nước trên da đã khô vảy. Ngoài ra, vi-rút có thể xâm nhập sâu gây viêm dây thần kinh mắt, giảm thị lực hoặc ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương. Do đó, việc chủ động phòng ngừa zona thần kinh đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình chăm sóc tổng thể cho bệnh nhân ung thư.

Các loại vắc xin zona thần kinh và tính an toàn cho người ung thư

Trên thị trường y tế hiện nay có hai dòng vắc xin zona thần kinh chính với công nghệ sản xuất và độ an toàn khác nhau đối với người suy giảm miễn dịch. Loại thứ nhất là vắc xin sống giảm độc lực, chứa vi-rút đã được làm yếu. Loại vắc xin này chống chỉ định tuyệt đối hoặc không được khuyến cáo cho người đang suy giảm miễn dịch nặng như bệnh nhân ung thư đang điều trị hóa chất hay thuốc ức chế miễn dịch, vì có nguy cơ bùng phát bệnh do chính vi-rút trong vắc xin.

Loại thứ hai là vắc xin tái tổ hợp không chứa vi-rút sống. Đây là dòng vắc xin thế hệ mới được các hướng dẫn y khoa quốc tế ưu tiên lựa chọn cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi trở lên có nguy cơ cao bị zona do suy giảm miễn dịch, bao gồm bệnh nhân ung thư. Vắc xin tái tổ hợp giúp kích hoạt phản ứng miễn dịch an toàn mà không gây ra rủi ro nhiễm vi-rút từ vắc xin, đáp ứng tốt yêu cầu phòng bệnh ở đối tượng nhạy cảm này.

Thời điểm tiêm vắc xin zona thần kinh phù hợp cho người mắc ung thư

Thời điểm tiêm vắc xin phòng zona thần kinh đóng vai trò quyết định đến hiệu quả sinh kháng thể và độ an toàn cho người bệnh ung thư. Tốt nhất, bệnh nhân nên chủ động tiêm phòng trước khi bắt đầu các liệu trình điều trị ức chế miễn dịch như hóa trị hoặc ghép tế bào gốc khoảng vài tuần, nếu điều kiện lâm sàng cho phép. Việc này giúp cơ thể kịp thời sản xuất lượng kháng thể bảo vệ cần thiết.

Trong trường hợp người bệnh đang trong quá trình điều trị tích cực, bác sĩ chuyên khoa ung thư và bác sĩ tiêm chủng sẽ đánh giá chỉ số bạch cầu và tình trạng sức khỏe tổng quát để chọn khoảng thời gian lui bệnh hoặc giai đoạn tạm hoãn điều trị thích hợp. Việc tuân thủ đúng phác đồ tiêm đủ số mũi theo khuyến cáo của nhà sản xuất và chỉ dẫn y tế sẽ giúp duy trì nồng độ bảo vệ tối ưu, hỗ trợ người bệnh yên tâm điều trị bệnh lý nền.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp. Quyết định tiêm vắc xin zona thần kinh cho người mắc ung thư phải dựa trên sự đánh giá toàn diện của bác sĩ điều trị ung thư và bác sĩ tiêm chủng về loại ung thư, giai đoạn bệnh, phác đồ điều trị và mức độ miễn dịch của từng cá thể. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý đăng ký tiêm vắc xin sống hoặc tự thay đổi phác đồ điều trị ung thư.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin zona thần kinh tái tổ hợp là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và an toàn giúp người mắc ung thư giảm bớt nguy cơ mắc bệnh cũng như các biến chứng thần kinh nghiêm trọng. Bệnh nhân và gia đình nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa ung thư để được tư vấn lộ trình tiêm chủng phù hợp và an toàn nhất với tình trạng sức khỏe cá nhân.