Người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD thường bị khó thở khi nào và cách phòng ngừa

Người mắc COPD khó thở khi nào?

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là bệnh lý hô hấp mạn tính đặc trưng bởi sự suy giảm lưu lượng khí thở ra không hồi phục hoàn toàn, do phản ứng viêm mạn tính ở đường thở trước các hạt hoặc khí độc hại. Hai dạng tổn thương thường gặp ở người bệnh COPD là viêm phế quản mạn tính và khí thũng phổi.

Triệu chứng khó thở xảy ra khi đường thở bị tắc nghẽn bởi đờm nhầy, niêm mạc phế quản phù nề hoặc các phế nang bị phá hủy làm giảm khả năng trao đổi oxy. Ban đầu, cảm giác hụt hơi chỉ xuất hiện khi người bệnh vận động thể lực, nhưng theo thời gian có thể xảy ra ngay cả khi nghỉ ngơi. Việc xác định rõ thời điểm bùng phát cơn khó thở giúp người bệnh bảo vệ đường hô hấp và phối hợp hiệu quả với nhân viên y tế trong quá trình theo dõi sức khỏe.

Các thời điểm người mắc COPD dễ bị khó thở

Người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thường ghi nhận triệu chứng khó thở gia tăng vào một số thời điểm nhất định. Vào buổi sáng sớm sau khi ngủ dậy, lượng đờm nhầy tích tụ trong phế quản qua đêm kết hợp với phản ứng co thắt đường thở tự nhiên khiến người bệnh cảm thấy tức ngực và hụt hơi.

Bên cạnh đó, khi thực hiện các hoạt động thể lực như leo cầu thang, đi bộ nhanh hoặc mang vác vật nặng, nhu cầu cung cấp oxy của cơ thể tăng cao trong khi đường thở bị hẹp không đáp ứng đủ. Thời tiết thay đổi đột ngột hoặc không khí khô lạnh rã rời cũng là yếu tố kích thích làm phế quản co thắt nhanh chóng, dẫn đến cơn khó thở dốc ở người bệnh.

Yếu tố môi trường và sinh hoạt kích hoạt cơn khó thở

Tình trạng khó thở ở người bệnh COPD chịu tác động lớn từ môi trường xung quanh. Khói thuốc lá, khói thuốc thụ động, khói bếp và bụi mịn là những tác nhân hàng đầu gây kích ứng niêm mạc hô hấp, dễ làm bùng phát khó thở cấp tính.

Sự tiếp xúc với các hóa chất có mùi nồng gắt, sơn hoặc chất tẩy rửa mạnh cũng làm đường thở co thắt. Ngoài ra, yếu tố tâm lý như căng thẳng thần kinh hay lo âu đột ngột làm thay đổi nhịp thở, khiến cơ hoành phối hợp kém hiệu quả và làm tăng cảm giác thiếu hơi ở người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Dấu hiệu khó thở cảnh báo đợt cấp COPD

Cơn khó thở tăng nhanh là biểu hiện cảnh báo đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Người bệnh cần đặc biệt lưu ý khi khó thở xuất hiện liên tục ngay cả khi ngồi nghỉ, thở nhanh nông và có biểu hiện tím tái ở môi hoặc đầu ngón tay do thiếu oxy.

Các biểu hiện kèm theo như ho kéo dài, thay đổi màu sắc đờm sang vàng hoặc xanh, lượng đờm tăng lên và sốt phản ánh tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp trên nền COPD. Khi nhận thấy khó thở không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa hô hấp để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Các biện pháp phòng ngừa đợt khó thở COPD

Phòng ngừa đợt khó thở ở người mắc COPD đòi hỏi kết hợp giữa thay đổi thói quen và bảo vệ môi trường sống. Việc cai thuốc lá hoàn toàn và tránh khói thuốc là biện pháp quan trọng nhất giúp làm chậm sự suy giảm chức năng phổi. Người bệnh cần giữ nhà cửa thông thoáng, sử dụng máy lọc không khí và đeo khẩu trang khi đi ra ngoài.

Thực hiện các bài tập phục hồi chức năng hô hấp như thở chúm môi và thở cơ hoành giúp cải thiện khả năng thông khí. Ngoài ra, tiêm vắc xin phòng cúm hàng năm và vắc xin phế cầu theo tư vấn của bác sĩ giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp – nguyên nhân phổ biến gây đợt cấp COPD.

Dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt hỗ trợ hô hấp

Chế độ ăn uống phù hợp hỗ trợ cải thiện sức cơ hô hấp cho người bệnh COPD. Nên chia nhỏ bữa ăn thành 5 đến 6 lần trong ngày để tránh dạ dày quá đầy gây chèn ép cơ hoành làm khó thở sau khi ăn. Khẩu phần nên bổ sung đủ protein và chất xơ, hạn chế thực phẩm dễ gây đầy hơi.

Uống đủ nước mỗi ngày giúp làm loãng đờm nhầy, giúp việc tống đờm ra ngoài dễ dàng hơn. Người bệnh nên duy trì vận động nhẹ nhàng vừa sức như đi bộ chậm, tuân thủ lịch tái khám định kỳ tại chuyên khoa hô hấp và dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ điều trị.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe chung, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị y khoa. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là bệnh lý phức tạp với mức độ tổn thương và khả năng đáp ứng ở mỗi người bệnh khác nhau. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc, thay đổi liều dùng thuốc xịt, thuốc hít hoặc ngừng điều trị khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa hô hấp. Khi xuất hiện khó thở dữ dội, cần đến ngay cơ sở y tế cấp cứu.

Tóm tắt

Tình trạng khó thở ở người mắc COPD có thể bùng phát khi vận động, vào buổi sáng hoặc khi môi trường thay đổi. Việc nhận biết sớm các yếu tố kích thích, chủ động thực hiện biện pháp phòng ngừa và duy trì theo dõi định kỳ tại chuyên khoa hô hấp sẽ giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng hiệu quả và hạn chế nguy cơ đợt cấp.