Người lớn bất dung nạp lactose bị thiếu hụt dinh dưỡng cải thiện thế nào?

Bất dung nạp lactose ở người lớn là gì?

Bất dung nạp lactose là tình trạng giảm hoạt lực men lactase tại niêm mạc ruột non theo quá trình lão hóa tự nhiên hoặc sau các tổn thương đường tiêu hóa. Khi lactose không được thủy phân thành glucose và galactose, lượng đường này sẽ di chuyển xuống đại tràng, bị vi khuẩn lên men sinh khí và hút nước gây rối loạn nhu động ruột.

Sữa và chế phẩm từ sữa vốn là nguồn cung cấp dồi dào canxi, phốt pho, vitamin D và protein có giá trị sinh học cao. Khi người lớn đột ngột loại bỏ nhóm thực phẩm này mà không bổ sung dinh dưỡng thay thế, cơ thể có nguy cơ cao bị thiếu hụt khoáng chất cấu tạo xương, dẫn đến loãng xương, mất xương sớm và mệt mỏi mạn tính. Vì vậy, việc cải thiện dinh dưỡng cho người lớn bất dung nạp lactose đòi hỏi sự kết hợp khoa học giữa việc xác định ngưỡng dung nạp cá nhân và bổ sung các nhóm thực phẩm thay thế an toàn.

Nhận biết nguy cơ thiếu canxi và vi chất khi kiêng sữa hoàn toàn

Canxi là khoáng chất thiết yếu cấu tạo nên khung xương, răng và tham gia vào quá trình đông máu cũng như dẫn truyền xung thần kinh. Sữa và các chế phẩm từ sữa cung cấp một lượng lớn canxi dễ hấp thu cho cơ thể. Khi người lớn bất dung nạp lactose cắt giảm hoàn toàn nhóm thực phẩm này, lượng canxi thu nhận từ bữa ăn hằng ngày thường không đạt mức khuyến nghị.

Bên cạnh canxi, việc kiêng sữa kéo dài còn kéo theo nguy cơ thiếu hụt vitamin D, vi chất đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ hấp thu canxi tại biểu mô ruột non. Sự thiếu hụt đồng thời này khiến cơ thể phải rút canxi dự trữ từ mô xương để duy trì nồng độ canxi ổn định trong huyết tương. Tình trạng rút canxi xương âm thầm diễn ra trong nhiều năm có thể làm giảm mật độ khoáng của xương, làm tăng nguy cơ loãng xương, gãy xương và đau nhức cơ xương khớp ở người trung niên và cao tuổi.

Bổ sung canxi và khoáng chất từ các nguồn thực phẩm không chứa lactose

Người lớn bất dung nạp lactose hoàn toàn có thể đáp ứng đủ nhu cầu canxi hằng ngày thông qua việc đa dạng hóa các nguồn thực phẩm tự nhiên từ thực vật và thủy hải sản. Các loại rau có lá màu xanh đậm như cải xoăn, cải thìa, bông cải xanh và rau bina là nguồn bổ sung canxi và chất xơ dồi dào cho hệ tiêu hóa.

Bên cạnh đó, các loại cá ăn được cả xương như cá hồi đóng hộp, cá mòi, tôm, tép nhỏ cùng các loại đậu, hạt mè, hạt hạnh nhân và đậu phụ cũng cung cấp lượng canxi thực vật đáng kể. Hiện nay trên thị trường còn có nhiều dòng sữa hạt như sữa đậu nành, sữa hạnh nhân, sữa yến mạch đã được bổ sung thêm canxi và vitamin D. Khi lựa chọn các sản phẩm này, người tiêu dùng nên đọc kỹ bảng thành phần dinh dưỡng để đảm bảo sản phẩm cung cấp tương đương hàm lượng canxi của sữa bò thông thường.

Thử nghiệm tiêu thụ các chế phẩm từ sữa có hàm lượng lactose thấp

Phần lớn người lớn bị bất dung nạp lactose vẫn có khả năng tiêu hóa một lượng nhỏ lactose nhất định trong ngày mà không xuất hiện triệu chứng tiêu hóa nghiêm trọng. Thay vì loại bỏ hoàn toàn, người bệnh có thể lựa chọn các sản phẩm từ sữa đã qua quá trình lên men tự nhiên như sữa chua và phô mai cứng.

Trong quá trình lên men sữa chua, các chủng vi khuẩn lactic đã chuyển hóa một phần lớn đường lactose thành axit lactic, đồng thời cung cấp men vi sinh có lợi cho hệ vi sinh đường ruột. Các loại phô mai lâu năm như cheddar, parmesan hay phô mai thụy sĩ cũng chứa lượng lactose rất thấp do phần lớn đường nằm lại ở phần nước sữa đã tách bỏ. Ngoài ra, việc chia nhỏ khẩu phần sữa thành từng ngụm nhỏ và dùng kèm trong bữa ăn chính có chứa carbohydrate hoặc chất béo sẽ làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày, giúp men lactase nội sinh tiêu hóa đường tốt hơn.

Sử dụng sữa không chứa lactose và cân nhắc bổ sung men lactase

Giải pháp tiện lợi và an toàn cho người lớn có nhu cầu uống sữa nhưng kém dung nạp lactose là sử dụng các dòng sữa chuyên biệt không chứa lactose, thường được ghi chú lactose-free trên bao bì. Các dòng sản phẩm này đã được nhà sản xuất bổ sung sẵn men lactase để phân cắt trước đường lactose thành glucose và galactose, giữ nguyên vẹn giá trị dinh dưỡng của sữa bò mà không gây khó chịu cho đường ruột.

Trong trường hợp cần tham gia các bữa ăn bên ngoài hoặc khó kiểm soát thành phần chế biến, người lớn có thể trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về việc sử dụng viên men lactase tổng hợp uống trước bữa ăn có sữa. Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy cơ thể đã có biểu hiện thiếu hụt canxi hoặc loãng xương rõ rệt, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định thêm các sản phẩm bổ sung canxi và vitamin D theo liều lượng phù hợp với tình trạng sức khỏe cụ thể.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức dinh dưỡng tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán bệnh học hay phác đồ dinh dưỡng cá thể hóa từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và dinh dưỡng. Người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng các loại viên uống bổ sung canxi liều cao kéo dài khi chưa có chỉ định y khoa, bởi việc dư thừa canxi có thể gây sỏi thận và xơ vữa động mạch. Khi xuất hiện các dấu hiệu tiêu hóa bất thường kéo dài như sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt hoặc đi ngoài ra máu, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám loại trừ các bệnh lý đường ruột khác.

Tóm tắt

Người lớn bị bất dung nạp lactose hoàn toàn có thể phòng ngừa và cải thiện tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng bằng một chế độ ăn uống khoa học và linh hoạt. Việc kết hợp các thực phẩm giàu canxi tự nhiên, sữa không chứa lactose và các chế phẩm lên men sẽ giúp bảo vệ sức khỏe hệ xương khớp lâu dài. Thường xuyên lắng nghe phản ứng của cơ thể và tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng là giải pháp an toàn nhất để duy trì thể trạng khỏe mạnh.