Người già bị gãy xương có nên mổ không và những lưu ý

Người già bị gãy xương có nên mổ không là gì?

Gãy xương ở người cao tuổi là một biến cố sức khỏe nghiêm trọng, phổ biến nhất là sau các vụ tai nạn ngã sinh hoạt nhẹ do mật độ xương suy giảm bởi bệnh loãng xương. Vị trí gãy xương thường gặp bao gồm gãy cổ xương đùi, gãy liên mấu chuyển, gãy thân xương đùi, xẹp đốt sống và gãy đầu dưới xương quay.

Khác với người trẻ có tốc độ liền xương nhanh và thể lực tốt, người cao tuổi có tốc độ tái tạo mô xương chậm chạp và thường mang sẵn nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Vì vậy, mục tiêu cốt lõi trong xử trí chấn thương gãy xương ở người già không chỉ dừng lại ở việc nắn chỉnh xương về vị trí giải phẫu mà là khôi phục khả năng vận động sớm nhất có thể, ngăn ngừa tàn phế và duy trì thời gian sống chất lượng cho người bệnh.

Mối nguy hiểm khi người cao tuổi nằm bất động lâu ngày

Nhiều gia đình thường ngần ngại cho người già phẫu thuật vì sợ biến chứng gây mê hoặc sợ sức khỏe không chịu nổi cuộc mổ. Tuy nhiên, việc điều trị bảo tồn bắt buộc người bệnh phải nằm bất động tại giường trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Tình trạng nằm lâu ở người cao tuổi tiềm ẩn rất nhiều rủi ro nghiêm trọng như viêm phổi ứ đọng, nhiễm trùng đường tiết niệu, loét da do tì đè ở vùng cùng cụt và gót chân.

Bên cạnh đó, việc bất động kéo dài làm tăng đáng kể nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu, huyết khối này có thể di chuyển lên phổi gây tắc mạch phổi đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Ngoài ra, việc nằm một chỗ khiến tình trạng loãng xương và teo cơ tiến triển nhanh hơn, làm suy giảm nghiêm trọng chức năng vận động và tinh thần của người cao tuổi. Do đó, nằm bất động lâu dài thường mang lại mối nguy hiểm lớn hơn so với một cuộc phẫu thuật được kiểm soát tốt.

Những trường hợp gãy xương thường được ưu tiên phẫu thuật

Mục tiêu hàng đầu của điều trị gãy xương ở người già không chỉ là làm liền xương mà còn là giúp người bệnh sớm ngồi dậy, vận động và tự chăm sóc bản thân. Các trường hợp gãy cổ xương đùi, gãy liên mấu chuyển xương đùi, gãy thân xương đùi hoặc gãy phức tạp gần khớp thường được ưu tiên chỉ định phẫu thuật kết hợp xương hoặc thay khớp nhân tạo.

Khi xương được cố định vững chắc hoặc khớp được thay thế, người bệnh sẽ giảm bớt cảm giác đau đớn dữ dội khi xoay trở. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để nhân viên y tế và người nhà hỗ trợ bệnh nhân ngồi dậy ngay từ những ngày đầu sau mổ, tập thở sâu và tập vận động sớm. Nhờ đó, các biến chứng do nằm lâu được hạn chế tối đa, đồng thời nâng cao chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ cho người cao tuổi.

Các yếu tố bác sĩ cân nhắc khi chỉ định điều trị bảo tồn

Mặc dù phẫu thuật mang lại nhiều lợi ích phục hồi vận động, không phải mọi trường hợp người cao tuổi gãy xương đều có thể bước vào phòng mổ. Bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình và bác sĩ gây mê hồi sức sẽ đánh giá cẩn trọng toàn bộ bệnh nền như suy tim nặng, suy thận mạn giai đoạn cuối, rối loạn đông máu khó kiểm soát hoặc suy hô hấp nặng.

Nếu nguy cơ tai biến trong quá trình gây mê hồi sức vượt quá lợi ích mà ca phẫu thuật mang lại, phương án điều trị bảo tồn sẽ được ưu tiên. Ngoài ra, những tổn thương gãy xương không di lệch hoặc di lệch ít tại các vị trí ít chịu lực như đầu dưới xương quay, xương sườn không biến chứng cũng thường được điều trị bảo tồn bằng nẹp, bó bột hoặc dùng thuốc giảm đau hỗ trợ theo dõi tại nhà.

Chuẩn bị và chăm sóc giúp giảm thiểu rủi ro phẫu thuật

Để một ca phẫu thuật diễn ra an toàn, người bệnh cao tuổi cần được hội chẩn đa chuyên khoa nhằm ổn định đường huyết, huyết áp và chức năng tim phổi trước mổ. Việc lựa chọn phương pháp vô cảm phù hợp như gây tê tủy sống, gây tê thần kinh ngoại biên hay gây mê toàn thân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế biến cố hô hấp và tuần hoàn.

Sau ca phẫu thuật, gia đình cần phối hợp chặt chẽ với chuyên viên vật lý trị liệu để hướng dẫn người bệnh tập co cơ, tập thở và chuyển đổi tư thế từ nằm sang ngồi. Chế độ dinh dưỡng giàu chất đạm, bổ sung đủ nước, vitamin và khoáng chất cần thiết cũng góp phần đẩy nhanh tốc độ liền xương và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể người già.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y khoa thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hay quyết định điều trị của nhân viên y tế. Gia đình tuyệt đối không tự ý đắp thuốc nam, nắn chỉnh xương theo phương pháp dân gian hay trì hoãn việc đưa người bệnh đến bệnh viện, vì điều này có thể dẫn đến nhiễm trùng, hoại tử hoặc tàn tật vĩnh viễn. Mọi quyết định can thiệp phẫu thuật hay điều trị bảo tồn đều phải dựa trên kết quả chụp chiếu X-quang, cắt lớp vi tính và thăm khám chuyên khoa.

Tóm tắt

Quyết định phẫu thuật khi người cao tuổi gãy xương luôn cần sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích phục hồi và nguy cơ tai biến y khoa. Gia đình nên trao đổi cặn kẽ với bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình và bác sĩ gây mê hồi sức, từ đó lựa chọn phương án điều trị phù hợp nhất với thể trạng của người bệnh.