Người bị viêm đại tràng kiêng ăn gì để hạn chế tái phát triệu chứng

Người bị viêm đại tràng kiêng ăn gì là gì?

Viêm đại tràng là tình trạng viêm nhiễm hoặc tổn thương niêm mạc lót trong lòng ruột già, thường biểu hiện qua các triệu chứng như đau quặn bụng từng cơn dọc theo khung đại tràng, đầy bụng, mót rặn, phân lỏng lẫn chất nhầy hoặc táo lỏng xen kẽ. Khi niêm mạc ruột đang trong trạng thái xung huyết phù nề, sự tiếp xúc với các chất kích thích từ thức ăn sẽ kích hoạt phản ứng co thắt mạnh mẽ của cơ trơn thành ruột.

Chính vì vậy, dinh dưỡng trị liệu đóng vai trò bổ trợ đặc biệt quan trọng bên cạnh phác đồ y khoa. Một thực đơn phù hợp sẽ giảm thiểu tối đa sự cọ xát cơ học, hạn chế tiết dịch dư thừa và giảm bớt lượng khí sinh ra trong lòng ruột. Nhờ đó, người bệnh có thể kiểm soát tốt các cơn đau khó chịu, ngăn chặn biến chứng suy dinh dưỡng và giúp niêm mạc tổn thương có thời gian hồi phục thuận lợi.

Thực phẩm nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh và gia vị cay nóng

Các món chiên rán ngập dầu, mỡ động vật, thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói và gia vị cay nóng như ớt, tiêu chứa hàm lượng chất béo bão hòa cao cùng các chất gây kích ứng mạnh. Khi nạp vào cơ thể, nhóm thực phẩm này làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày nhưng lại kích hoạt nhu động ruột co bóp bất thường, kích thích niêm mạc đang tổn thương tiết dịch nhiều hơn. Hậu quả là người bệnh thường phải đối mặt với các cơn đau quặn thắt vùng bụng dưới, cảm giác đầy trướng, buồn nôn và tình trạng tiêu chảy bùng phát dữ dội ngay sau bữa ăn. Để bảo vệ đại tràng, người bệnh nên ưu tiên các phương pháp chế biến thanh đạm như hấp, luộc hoặc ninh nhừ.

Sữa, chế phẩm từ sữa và thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện

Sữa tươi động vật, bơ và phô mai chứa đường lactose đòi hỏi men lactase để tiêu hóa, nhưng người bị viêm đại tràng thường bị suy giảm men này. Khi lactose không được phân giải hết, vi khuẩn đường ruột sẽ lên men chúng, sinh ra nhiều khí hydro và acid lactic gây chướng bụng, ậm ạch và tiêu chảy thẩm thấu. Bên cạnh đó, đồ ngọt nhân tạo, bánh kẹo công nghiệp, nước ngọt có ga và các chất tạo ngọt như sorbitol hay xylitol cũng làm tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ruột, kéo nước vào phân khiến tình trạng đi ngoài phân lỏng trở nên trầm trọng hơn. Người bệnh có thể cân nhắc chuyển sang các loại sữa hạt không đường hoặc sữa chuyên biệt không chứa lactose.

Đồ ăn tươi sống, thực phẩm chưa nấu chín và chất xơ thô cứng

Rau sống, gỏi cá, nem chua, tiết canh và thịt tái tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn cao do các vi sinh vật như Salmonella, E. coli hoặc ký sinh trùng đường ruột. Lớp niêm mạc đại tràng vốn đang viêm loét và suy yếu rất dễ bị vi khuẩn tấn công, dẫn tới nhiễm trùng thứ phát nguy hiểm. Ngoài ra, việc tiêu thụ quá nhiều chất xơ không hòa tan từ các loại hạt thô cứng, ngũ cốc nguyên cám hoặc rau già nhiều bã xơ trong đợt bệnh cấp tính có thể gây cọ xát cơ học lên vùng niêm mạc bị trợt loét, làm tăng gánh nặng co bóp và khiến cơn đau bụng tăng lên đáng kể. Do đó, người bệnh cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi và chế biến kỹ thức ăn.

Rượu bia, cà phê, nước ngọt có ga và chất kích thích

Bia, rượu, cà phê, trà đặc và các loại nước tăng lực chứa cồn cùng caffeine, những hoạt chất có khả năng kích thích trực tiếp lên hệ thần kinh ruột và làm tăng tốc độ nhu động đại tràng. Đồ uống có cồn còn làm bào mòn lớp chất nhầy bảo vệ bề mặt biểu mô ruột, làm gia tăng tình trạng viêm và cản trở quá trình phục hồi các tổn thương vi thể. Khí gas trong đồ uống có ga cũng tích tụ nhiều hơi trong ống tiêu hóa, dẫn đến cảm giác căng tức khó chịu kéo dài. Việc kiêng hoàn toàn các chất kích thích này là yêu cầu rất cần thiết để giữ cho đại tràng luôn ở trạng thái ổn định.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo phổ quát và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Mức độ dung nạp thực phẩm có thể khác biệt rõ rệt giữa từng cá nhân tùy thuộc vào thể bệnh thể lỏng hay thể táo và mức độ viêm. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy, thuốc giảm đau hay thay đổi phác đồ điều trị khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa.

Tóm tắt

Chế độ ăn uống không thay thế phác đồ điều trị nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc xoa dịu niêm mạc đại tràng và nâng cao chất lượng sống. Việc nhận biết người bị viêm đại tràng kiêng ăn gì cần được điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn bệnh, kết hợp lắng nghe phản ứng của cơ thể và tuân thủ hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa.